Όσιος Παύλος ο Ομολογητής «ο εν Καϊουμά»

Άφθαρτο λείψανο με κομμένη μύτη και εγκαύματα μαρτύρησε σιωπηλά τη φοβερή θυσία του Οσιομάρτυρος Παύλου του Καϊουμά. Ο Οσιομάρτυρας Παύλος του Καϊουμά αποτελεί έναν από τους πιο άγνωστους Αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Δεν αναφέρεται από τους γνωστούς αγιολόγους της Ανατολής και της Δύσεως, ούτε από τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη. Επίσης δεν αναφέρεται από τον σπουδαίο δυτικό αγιολόγο Ιππόλυτο Ντελεαί και τους άλλους κωδικογράφους της εποχής.

Η ιερή μνήμη του βρίσκεται μόνον σε κάποιο παλαιό Ευαγγελάριο, ενώ ο σύντομος βίος του σώζεται μόνον σε χειρόγραφο. Το συγκεκριμένο αυτό χειρόγραφο φυλάσσεται σήμερα μέσα στην ιστορική Αγιοταφιτική Βιβλιοθήκη της Ιερουσαλήμ προς γνώση των μελετητών. Το πανσεβάσμιο ιερό λείψανο του Οσιομάρτυρος βρέθηκε σε εντελώς άφθαρτη και θαυμαστή κατάσταση μέσα στους αιώνες της Εκκλησίας. Πάνω στο αγιασμένο σώμα του διακρίνονταν με σαφήνεια τα τραγικά σημεία του φοβερού μαρτυρίου του υπέρ του Χριστού.

Συγκεκριμένα φαινόταν η κομμένη του μύτη και τα φοβερά εγκαύματα από τη φωτιά των βασανιστηρίων του. Η εύρεση του ιερού λειψάνου έγινε επί των ημερών του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Αντωνίου του δευτέρου του Καυλέα. Μέχρι την άδικη Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Σταυροφόρους, βρισκόταν κατατεθειμένο στη Μονή του Χριστού του Παντεπόπτου της Πόλεως. Εκεί τιμούνταν με ευλάβεια από το ορθόδοξο πλήρωμα της Πόλεως, το οποίο κατέφευγε σε αυτό για παρηγοριά και ωφέλεια.

Κατά την δυσάρεστη διανομή των ιερών λειψάνων από τους Σταυροφόρους, η Μονή του Παντεπόπτου δόθηκε δυστυχώς στους Βενεδικτίνους Μοναχούς. Συγκεκριμένα δόθηκε στους μοναχούς της λατινικής Μονής του Αγίου Γεωργίου Μείζονος της Βενετίας ως πολύτιμο πνευματικό απόκτημα. το χίλια διακόσια είκοσι δύο μετά Χριστόν το πανσεβάσμιο λείψανο μεταφέρθηκε επίσημα στη μακρινή πόλη της Βενετίας. Η μεταφορά πραγματοποιήθηκε από τον τότε ηγούμενο Παύλο, την εποχή της ηγεμονίας του δόγη της Βενετίας Πέτρου Τσιάνι.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Δόγης έμεινε εντελώς έκπληκτος από την αξιοθαύμαστη κατάσταση διατηρήσεως του ιερού λειψάνου του μάρτυρος. Λέγεται μάλιστα ότι ο ίδιος ο Δόγης έβγαλε με σεβασμό το πολύτιμο δουκικό κέρας του και το τοποθέτησε. Το τοποθέτησε δηλαδή με μεγάλη ευλάβεια και τιμή επάνω στην ιερή Κάρα του Οσιομάρτυρος Παύλου του Καϊουμά. Λόγω ακριβώς αυτού του κοσμήματος, ο Άγιος πήρε στη συνέχεια την προσωνυμία «του Δούκα» μέσα στην ιστορική παράδοση.

Επί των ημερών του Πάπα Κλήμεντος του ογδόου, το ιερό λείψανο τοποθετήθηκε μέσα στην Αγία Τράπεζα του Παρεκκλησίου των Νεκρών. Σήμερα φυλάσσεται εκεί μαζί με το λείψανο του Αγίου Παύλου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως του Ομολογητού, εις δόξαν Θεού. Διά πρεσβειών του Οσίου Παύλου του εν Καϊουμά, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.