Ο φωτισμένος Άγιος ιερομάρτυς Μαρκελλίνος, ο πάπας της Ρώμης, ανέλαβε τον σεβάσμιο θρόνο της Ρωμαϊκής Εκκλησίας στα φοβερά χρόνια του διωγμού. Αυτό συνέβη συγκεκριμένα κατά την σκληρή βασιλεία των δυσσεβών αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, μετά την μακαρία κοίμηση του προηγουμένου σεβασμίου πάπα Καΐου. Στις ημέρες εκείνες ο φοβερός διωγμός ήταν τόσο σκληρός, ώστε σε διάστημα τριάντα μόνο ημερών εξοντώθηκαν δεκαεπτά χιλιάδες χριστιανοί στη Ρώμη. Όλοι αυτοί οι ομολογητές υπέστησαν φοβερά μαρτύρια και τελικά προσέφεραν την αγία τους ψυχή στον στεφανοδότη Σωτήρα Χριστό.

Σε αυτή ακριβώς την κρίσιμη περίοδο πιάστηκε επίσης και οδηγήθηκε σε δημόσια ανάκριση ενώπιον του Διοκλητιανού ο σεβάσμιος πάπας Μαρκελλίνος. Όταν είδε τα πολλά και φοβερά μαρτύρια που ετοίμαζαν εναντίον του, εκείνος έχασε για μια στιγμή τη γενναιότητά του. Πεσμένος μέσα στο φόβο, έβαλε λιβάνι πάνω στον ειδωλολατρικό βωμό και πρόσφερε άθλια θυσία στις θεές Εστία και Ίσιδα. Ο φοβερός αυτοκράτορας Διοκλητιανός χάρηκε υπερβολικά και θέλησε αμέσως να τον ανταμείψει για την υποχώρησή του.

Τον έντυσε λοιπόν με ένα πολύτιμο και βασιλικό ένδυμα και τον αποκάλεσε δημοσίως τιμητικά πιστό φίλο του. Έτσι μέσα σε μια στιγμή φόβου ο σεβάσμιος ποιμένας της Ρώμης έπεσε σε φοβερή και ανυποψίαστη πτώση. Η άρνηση αυτή του προκάλεσε μετά από λίγο τρομακτικό πόνο και βαθύτατη συντριβή της ψυχής του. Όταν επέστρεψε στη συνέχεια στο σεβάσμιο σπίτι του, ο μακάριος Μαρκελλίνος έκλαψε πικρά και έκλαιγε με γοερές κραυγές. Θρηνούσε όπως ακριβώς κάποτε ο κορυφαίος Απόστολος Πέτρος, ο οποίος αρνήθηκε δειλά τον γλυκύτατο Σωτήρα Χριστό.

Άρχισε σκληρά να ελέγχει τον εαυτό του και να τον κατηγορεί δριμύτατα για την φοβερή του πτώση. Σκεπτόταν με βαθύτατη οδύνη ότι, ενώ είχε στηρίξει αμέτρητους άλλους πιστούς στην ορθόδοξη πίστη, ο ίδιος είχε αρνηθεί ντροπιαστικά τον Κύριο. Είχε επίσης παρακινήσει με τους λόγους του πολλούς να φτάσουν στο μαρτυρικό τέλος για την αγάπη του Χριστού. Συνέβη όμως τότε στην πόλη Σινόεσσα της επαρχίας Καμπανίας μια σπουδαία και ιστορική τοπική σύνοδος της Εκκλησίας.

Σε αυτήν συγκεντρώθηκαν εκατόν ογδόντα ευλαβείς επίσκοποι και πρεσβύτεροι, για να συζητήσουν ποικίλα εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής τους. Στη σύνοδο εκείνη πήγε αυτοπροσώπως και ο μετανοιωμένος πάπας Μαρκελλίνος, με βαθιά και ειλικρινή συντριβή της καρδίας. Φόρεσε ταπεινό τρίχινο σάκκο, έπασε τη σεβάσμια κεφαλή του με στάχτη και παρουσιάστηκε ενώπιον των πατέρων ως ένας ταπεινός κατηγορούμενος. Ομολόγησε τότε δημόσια ενώπιον όλων το βαρύ αμάρτημά του και ζήτησε ταπεινά αυστηρή κρίση και αρμόζουσα τιμωρία.

Έχυνε άφθονα πικρά δάκρυα μετανοίας και παρακαλούσε τους τιμίους πατέρες της συνόδου να τον κρίνουν με αυστηρότητα. Οι σεβάσμιοι πατέρες της συνόδου τού απάντησαν με αγάπη και με βαθιά πνευματική σοφία ότι έπρεπε ο ίδιος να αυτοκαταδικαστεί. Του υπενθύμισαν χαρακτηριστικά πως και ο μακάριος Απόστολος Πέτρος, από τον φόβο της στιγμής, αρνήθηκε δειλά τον Σωτήρα Χριστό. Όταν όμως έκλαψε εκείνος πικρά και μετανόησε ολόκαρδα, αξιώθηκε πάλι της σωστικής εύνοιας του φιλάνθρωπου Κυρίου.

Ο μετανοιωμένος Μαρκελλίνος εξέφερε τότε επίσημα την δική του αυστηρή απόφαση καταδίκης, με βαθιά και ειλικρινή συντριβή. Παραδέχτηκε δημόσια ότι ο ίδιος είναι ανάξιος του ιερού πατριαρχικού του αξιώματος, διότι αμάρτησε φοβερά εναντίον του γλυκύτατου Κυρίου. Διέταξε επίσης ρητά ότι μετά τον θάνατό του το σώμα του δεν έπρεπε να ταφεί κατά τον συνηθισμένο εκκλησιαστικό τρόπο. Αντίθετα παρήγγειλε αυστηρά να ριχτεί το σώμα του τροφή στους σκύλους και ανάθεμα να πέσει σε όποιον τολμούσε να το θάψει.

Επιστρέφοντας τελικά στη Ρώμη μετά την ολοκλήρωση των συνοδικών συνεδριάσεων, ο γενναίος Μαρκελλίνος έλαβε το πολύτιμο εκείνο ένδυμα. Συγκεκριμένα πήρε στα χέρια του το ακριβό βασιλικό ένδυμα που είχε λάβει νωρίτερα δωρεάν από τον σκληρό Διοκλητιανό. Πήγε αμέσως ο ίδιος στον αυτοκράτορα και του πέταξε με αποφασιστικότητα το ακριβό ένδυμα στα πόδια του. Με αυτή την συμβολική πράξη ο μετανοημένος Μαρκελλίνος δήλωσε δημόσια ότι αρνείται τις κοσμικές τιμές που είχε δεχθεί προηγουμένως.

Στη συνέχεια ο μετανοιωμένος πάπας έλεγξε δημόσια τον σκληρό αυτοκράτορα με μεγάλη γενναιότητα και πραγματική παρρησία. Καταδίκασε επίσης τους ψεύτικους θεούς της ειδωλολατρίας και ονόμασε τον εαυτό του βαρύ αμαρτωλό, χύνοντας πικρά δάκρυα μετανοίας. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός γέμισε αμέσως τότε με τρομερή οργή και τον παρέδωσε σε φοβερά μαρτύρια χωρίς έλεος. Τελικά του επέβαλε την σκληρή ποινή του θανάτου, για την παρρησία της ομολογίας του ενώπιον της εξουσίας.

Ο μακάριος Μαρκελλίνος οδηγήθηκε αμέσως έξω από την πόλη Ρώμη μαζί με τρεις άλλους ευλαβέστατους χριστιανούς. Επρόκειτο για τους μάρτυρες Κλαύδιο, Κυρίνο και Αντωνίνο, οι οποίοι θα μαρτυρούσαν μαζί του δια του ξίφους. Τους ακολουθούσε από κοντά ο σεβάσμιος πρεσβύτερος Μάρκελλος, ο οποίος αργότερα θα κατελάμβανε τον πατριαρχικό θρόνο. Ο μάρτυς του Χριστού Μαρκελλίνος τον κάλεσε κοντά και τον προέτρεψε να μείνει σταθερός στην ομολογία της πίστεως.

Επανέλαβε επίσης την αυστηρή του παραγγελία ότι κανένας δεν επιτρέπεται να θάψει το ανάξιο σώμα του στη γη. Όταν έφτασαν τελικά στον τόπο της φοβερής εκτέλεσης, ο γενναίος μάρτυρας προσευχήθηκε με μεγάλο ζήλο στον φιλάνθρωπο Σωτήρα Χριστό. Παρακάλεσε τον Κύριο να δεχθεί την ταπεινή θυσία της ζωής του ως πραγματική απόδειξη της ειλικρινούς μετανοίας του. Πρόσφερε τότε με προθυμία τον τράχηλό του στο φοβερό ξίφος και πέθανε μαρτυρικά για χάρη του γλυκύτατου Κυρίου του.

Μαζί με τον μάρτυρα Μαρκελλίνο αποκεφαλίστηκαν επίσης οι τρεις γενναίοι αθλητές της πίστεως, ο Κλαύδιος, ο Κυρίνος και ο Αντωνίνος. Τα ιερά τους σώματα παρέμειναν κατόπιν εντολής αρκετές ημέρες άταφα δίπλα στον δρόμο της Ρώμης, σύμφωνα με την βούλησή του. Μετά από λίγες ημέρες οι ευσεβείς πιστοί πήγαν κρυφά τη νύχτα και πήραν τα ιερά λείψανα του Κλαυδίου. Πήραν επίσης τα ευλαβή σώματα του Κυρίνου και του Αντωνίνου και τα έθαψαν με ευλάβεια μέσα σε ασφαλείς τάφους.

Το ιερό σώμα όμως του πάπα Μαρκελλίνου κανείς δεν τολμούσε να το αγγίξει ή να το θάψει με τίποτα. Φοβούνταν όλοι το αυστηρό ανάθεμα που είχε εκείνος ο ίδιος ορίσει επίσημα για τη μη ταφή του σώματός του. Έτσι το τίμιο και αγιασμένο σώμα του παρέμεινε δίπλα στον δρόμο για τριάντα έξι ολόκληρες ημέρες απαράβατο. Μετά το πέρας αυτής της περιόδου εμφανίστηκε σε όραμα ο κορυφαίος Απόστολος Πέτρος στον νεοεκλεγμένο πάπα Μάρκελλο.

Τον ρώτησε με αυστηρότητα γιατί δεν είχε ακόμη παραδώσει σε ταφή το τίμιο σώμα του μάρτυρος Μαρκελλίνου. Ο Μάρκελλος απάντησε δειλά ότι φοβόταν φοβερά το αυστηρό ανάθεμα που είχε προηγουμένως δώσει ο μάρτυς. Ο κορυφαίος Απόστολος Πέτρος του υπενθύμισε τον σπουδαίο ευαγγελικό λόγο, ότι ο ταπεινούμενος υψώνεται και δοξάζεται από τον Κύριο. Αμέσως μετά την παράδοξη αυτή θεϊκή οπτασία, ο νέος πάπας Μάρκελλος πήρε με μεγάλη ευλάβεια τα τίμια λείψανα του μάρτυρα.

Τα μετέφερε με σεβασμό και τα ενταφίασε με μεγάλη τιμή μέσα στον γνωστό τάφο της ευσεβούς και ευγενούς Πρισκίλλας. Ο τάφος αυτός βρισκόταν παραπλεύρως στην ιστορική Σαλαρία οδό της Ρώμης, η οποία οδηγούσε προς τα βόρεια. Έτσι ολοκλήρωσε την επίγειο πορεία του ο σεβάσμιος ιερομάρτυς πάπας Μαρκελλίνος, αφήνοντας λαμπρότατο παράδειγμα ειλικρινούς και πραγματικής μετανοίας. Έγινε υπόδειγμα για όλους όσοι υπέπεσαν στο ίδιο φοβερό αμάρτημα της αρνήσεως κατά τον σκληρό εκείνο διωγμό.

Ο διάδοχός του πάπας Μάρκελλος συνέχισε με επιτυχία και ζήλο την ποιμαντική και ομολογιακή πορεία στην βασιλεία του Διοκλητιανού. Ποίμανε επίσης την Εκκλησία επί Μαξιμιανού του Ηρακλέους, του Γαλερίου και του Μαξεντίου, για πέντε ολόκληρα έτη και έξι μήνες. Πέρασε και ο ίδιος αμέτρητες δοκιμασίες, καθώς ο Μαξέντιος τον υποχρέωσε επί εννέα μήνες να φροντίζει σκληρά κτήνη. Στερημένος από κάθε τροφή, ένδυση και ξεκούραση, ο μακάριος Μάρκελλος εξασθένησε τελικά σωματικά και απεβίωσε ειρηνικά με ευλάβεια.

Παρέδωσε την μακαρία ψυχή του στον φιλάνθρωπο Σωτήρα Χριστό μετά από αμέτρητα κοπιαστικά παθήματα και μαρτύρια. Πρεσβείαις του Αγίου ιερομάρτυρος πάπα Μαρκελλίνου της Ρώμης, Χριστέ ο Θεός, ενίσχυσον ημάς εις την ειλικρινή μετάνοιαν, αμήν.