Ένας Ρωμαίος στρατηλάτης της Γαλατίας προσευχήθηκε με τόση δύναμη ώστε τα είδωλα γκρεμίστηκαν και τα δαιμόνια μπήκαν μέσα σε σκυλιά για να ουρλιάζουν τη συντριβή τους. Μαζί του, έντεκα χιλιάδες διακόσιοι οκτώ άνθρωποι, ανάμεσά τους και δύο μικρά νήπια, ο Κυριάκος και ο Χριστιανός, ομολόγησαν τον Χριστό και βάδισαν στον θάνατο. Ο Άγιος Μελέτιος υπηρετούσε ως στρατηλάτης στα νότια μέρη της επαρχίας της Γαλατίας, στα χρόνια του αυτοκράτορα Αντωνίνου του Ευσεβούς της Ρώμης. Ήταν χριστιανός βαθιά πιστός και παρακαλούσε διαρκώς τον Κύριο να εκλείψει η ειδωλολατρική πλάνη από τους τόπους που υπηρετούσε.

Η προσευχή του στρατηλάτη είχε τόση παρρησία ενώπιον του Θεού, ώστε τα δαιμόνια κατάλαβαν πως η ώρα της ήττας τους έφτανε αναπόφευκτη. Μπήκαν λοιπόν μέσα σε σκυλιά της περιοχής και έβγαζαν φοβερά ουρλιαχτά μέσα στους δρόμους, σκορπώντας τρόμο και πανικό στους κατοίκους. Ο στρατηλάτης όμως δεν τρόμαξε καθόλου από αυτό το παράξενο σημάδι του εχθρού, αλλά πήρε αμέσως μέτρα κατά των δαιμόνων. Συγκέντρωσε τους πιστούς στρατιώτες του, εξόντωσε τα λυσσασμένα σκυλιά και κατέστρεψε όλους τους ειδωλικούς ναούς της περιοχής.

Το γεγονός αυτό συντάραξε τη Γαλατία και έφτασε στον Μαξιμιανό, τον τοπικό κυβερνήτη της πόλης όπου βρισκόταν ο Άγιος. Ο Μαξιμιανός διέταξε αμέσως να συλλάβουν τον στρατηλάτη και να τον φέρουν δεμένο μπροστά στο βήμα του δικαστηρίου του. Απαίτησε από τον Μελέτιο να θυσιάσει στα είδωλα μαζί με όλους τους στρατιώτες της μονάδας του, για να σωθεί η ζωή τους. Ο Άγιος όμως ούτε να ακούσει δεν ήθελε για τέτοια άρνηση του Χριστού, ούτε δεχόταν συμβιβασμό με την ειδωλολατρία.

Τότε άρχισαν τα φρικτά βασανιστήρια εναντίον του πιστού στρατηγού του Κυρίου, με σκοπό να κάμψουν την ομολογία του. Τον κτυπούσαν με σιδερένια σφυριά και του προκαλούσαν φοβερούς πόνους σε όλο το σώμα, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Δοκίμασαν επίσης να τον σκοτώσουν δίνοντάς του να πιει θανατηφόρο δηλητήριο, μα ο Άγιος δεν έπαθε απολύτως τίποτα από αυτό. Στο τέλος τον κρέμασαν επάνω σε πεύκο και τον κάρφωσαν με σιδερένια καρφιά μέχρι που παρέδωσε το πνεύμα του.

Οι κόμητες Στέφανος και Ιωάννης, οι πιο κοντινοί αξιωματικοί του Αγίου, ομολόγησαν με τη σειρά τους τη χριστιανική πίστη τους. Αμέσως διατάχτηκε ο αποκεφαλισμός τους με ξίφος, μαζί με όλο τον στρατιωτικό όμιλο που υπηρετούσε υπό τις διαταγές τους. Ακολούθησαν αμέσως στον θάνατο και οι γυναίκες τους και τα μικρά παιδιά τους με γενναία ομολογία πίστης. Ανάμεσα στους θεατές του μαρτυρίου βρέθηκε ο Σεραπίων, ένας Αιγύπτιος ταξιδιώτης που μόλις είχε φτάσει στη Γαλατία από την πατρίδα του.

Όταν είδε με τα μάτια του την αντοχή των χριστιανών στρατιωτών και τα θαύματα γύρω από τον Μελέτιο, ομολόγησε αμέσως τον Χριστό. Τον έκλεισαν στη φυλακή, όπου άγγελος Κυρίου τον επισκέφθηκε νύχτα και τον χειροτόνησε επίσκοπο για να στηρίζει τους πιστούς. Από τη φυλακή του ενίσχυε όσους Χριστιανούς ετοιμάζονταν να πάρουν τον σκληρό δρόμο του μαρτυρίου εκείνες τις ημέρες. Μαζί του πίστεψε και ο Καλλίνικος, ένας άνδρας που πρωτύτερα ήταν μάγος και ένθερμος ειδωλολάτρης της παλιάς θρησκείας.

Είδε πως το θανατηφόρο δηλητήριο δεν έβλαψε καθόλου τον Μελέτιο και κατάλαβε αμέσως τη δύναμη του αληθινού Θεού. Και οι δύο αποκεφαλίστηκαν τελικά με ξίφος και πήραν τον λαμπρό στέφανο των αγίων μαρτύρων του Χριστού. Από τη γυναικεία πλευρά ομολόγησαν επίσης τον Χριστό η Μαρκιανή, η Παλλαδία και η Σωσάννα, τρεις γενναίες πιστές. Τους ραβδίζανε με ξύλινα ρόπαλα οι δήμιοι μέχρι θανάτου και έτσι παρέδωσαν τις άγιες ψυχές τους στον Κύριο.

Δύο μικρά νήπια, ο Κυριάκος και ο Χριστιανός, σφαγιάστηκαν επίσης μαζί με τις μητέρες τους από τα ξίφη των στρατιωτών του Μαξιμιανού. Δίπλα σε αυτά τα ευλογημένα νήπια έπεσαν επίσης για τον Χριστό και άλλοι δώδεκα κόμητες και τριβούνοι, ονομαστοί αξιωματικοί του ρωμαϊκού στρατού της Γαλατίας. Το συναξάριο διασώζει με σεβασμό τα ονόματά τους ένα προς ένα, για να μην ξεχαστούν ποτέ από την Εκκλησία. Πρόκειται για τους μάρτυρες Φαύστο, Φήστο, Μάρκελλο, Θεόδωρο, Μελέτιο, Σέργιο, Μαρκελλίνο, Φήλικα, Φωτεινό, Θεοδωρίσκο, Μερκούριο και Δίδυμο.

Δύο από αυτούς, ο Θεόδωρος και ο Φαύστος, παραδόθηκαν στη φωτιά και κάηκαν ζωντανοί μαζί με πολλούς ακόμη συντρόφους τους. Οι υπόλοιποι στρατιώτες της μονάδας, που ομολόγησαν φανερά τον Χριστό ενώπιον του Μαξιμιανού, έπεσαν κάτω από το ξίφος. Δίπλα τους έπεσαν επίσης οι σύζυγοι και τα μικρά παιδιά τους, που δεν αρνήθηκαν τον αληθινό Θεό των πατέρων τους. Ο συνολικός αριθμός των μαρτύρων αυτής της ημέρας έφτασε τους έντεκα χιλιάδες διακόσιους οκτώ άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

Άλλοι ιστορικοί όμως ανεβάζουν το πλήθος τους ακόμη υψηλότερα, μέχρι τις έντεκα χιλιάδες ψυχές που έδωσαν τη ζωή τους. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ομαδικές αθλήσεις της πρώτης χριστιανικής εποχής μέσα στα συναξάρια. Η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη όλων αυτών των αγίων μαρτύρων στις είκοσι τέσσερις του Μαΐου κάθε χρόνο. Διά πρεσβειών του αγίου Μελετίου και πάντων των συν αυτώ μαρτύρων, Χριστέ ο Θεός, ελέησε και σώσε μας.