Σε θερμές πηγές υδάτων, αφιερωμένες στους ειδωλολατρικούς θεούς Ασκληπιό και Υγεία, οδηγήθηκαν δέσμιοι σε σιδηρά δεσμά ο επίσκοπος Πατρίκιος και τρεις πρεσβύτεροι. Ο ηγεμόνας Ιουλιανός είχε μεταβεί εκεί για να θυσιάσει στους ψευδόθεους και ζήτησε δημόσια δίκη των ομολογητών χριστιανών. Οι Άγιοι Πατρίκιος, Ακάκιος, Μένανδρος και Πολύαινος έζησαν την εποχή των διωγμών της πρώιμης χριστιανικής Εκκλησίας. Ο Άγιος Πατρίκιος ήταν επίσκοπος της πόλεως Προύσας στη Βιθυνία της Μικράς Ασίας, στους ταραγμένους εκείνους χρόνους.
Είχε ο Άγιος άριστες θεολογικές γνώσεις, καθώς και θερμή και ζωντανή πίστη στον φιλάνθρωπο Κύριο Ιησού Χριστό. Αυτές οι αρετές του τον ανέδειξαν επίσκοπο Προύσσης, μίας σπουδαίας πόλεως της Βιθυνίας της εποχής εκείνης. Η επισκοπική θέση για τον Πατρίκιο υπήρξε πνευματικό φρούριο για την υπεράσπιση του ορθόδοξου Ευαγγελίου του Χριστού. Έγινε επίσης ορμητήριο για την πάταξη της ειδωλολατρικής πλάνης μέσα στην ευρύτερη επαρχία της Προύσας Βιθυνίας.
Στην αποστολική και ποιμαντική του εργασία ο επίσκοπος Πατρίκιος δεν θέλησε να είναι μόνος του ποτέ. Είχε μαζί του τρεις πολύ πρόθυμους και ευσεβείς συνεργάτες, τον Ακάκιο, τον Μένανδρο και τον Πολύαινο. Οι τρεις αυτοί ευσεβείς ορθόδοξοι πρεσβύτεροι τον βοηθούσαν πιστά στο μεγάλο ιεραποστολικό έργο της επαρχίας του. Μαζί τους ο επίσκοπος Πατρίκιος έφερε στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη πολλούς ειδωλολάτρες της ευρύτερης περιοχής της Προύσας. Με τα φωτεινά του κηρύγματα και την ευσεβή ζωή του ο Πατρίκιος δίδασκε τους κατοίκους της Προύσας.
Συμπεριελάμβανε στη διδασκαλία του προς όλους τους πιστούς τις βαθιές θεολογικές αλήθειες της ορθοδόξου χριστιανικής πίστεως. Με τη βοήθεια των τριών συνεργατών του κήρυτταν αδιάλειπτα τον Χριστό σε κάθε γωνιά της επαρχίας. Έλεγχαν επίσης την ψευδή λατρεία των ειδωλολατρικών ψευδοθεών και ξεσκέπαζαν τις πλάνες των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων. Πολλοί ειδωλολάτρες επηρεάστηκαν από τα φλογερά κηρύγματά τους και ζητούσαν να βαπτιστούν στην ορθόδοξη πίστη του Χριστού.
Σιγά σιγά μεγάλωνε αξιοσημείωτα η ορθόδοξη χριστιανική κοινότητα της Προύσας μέσα στην επαρχία της Βιθυνίας της Μικράς Ασίας. Όμως αυτή η επιτυχημένη ιεραποστολική δράση καταγγέλθηκε σύντομα στον τοπικό άρχοντα Ιουλιανό τον Υπατικό της Προύσας. Ο Ιουλιανός ήταν ζηλωτής της παγανιστικής ειδωλολατρίας και διώκτης των ορθοδόξων χριστιανών της Βιθυνίας της εποχής εκείνης. Διέταξε αμέσως ο ηγεμόνας να συλληφθούν ο επίσκοπος Πατρίκιος μαζί με τους τρεις πρεσβυτέρους συνεργάτες του.
Οι τέσσερις Άγιοι συνελήφθησαν και τους έδεσαν με βαριά σιδηρά δεσμά για να μην αποδράσουν από τη φυλακή. Στη συνέχεια ο Ιουλιανός ο Υπατικός μετέβη σε θερμές πηγές υδάτων κοντά στην πόλη της Προύσας Βιθυνίας. Σκοπός του ήταν να θυσιάσει εκεί στους ψευδόθεους Ασκληπιό και Υγεία, τους οποίους θεωρούσε προστάτες του ύδατος. Διέταξε λοιπόν να μεταφέρουν μαζί του και τους τέσσερις δέσμιους χριστιανούς στις θερμές αυτές ιαματικές πηγές. Έφτασαν εκεί όλοι μαζί και ο Ιουλιανός θυσίασε αμέσως στα ειδωλολατρικά θεοποιημένα όντα της φαντασίας του.
Έπειτα κάθισε στον δικαστικό του θρόνο και κάλεσε τον επίσκοπο Πατρίκιο να παρουσιαστεί και να εξεταστεί ενώπιόν του. Με αλαζονεία ο ηγεμόνας τον προσφώνησε «ω άφρονα, ο οποίος επικαλείσαι τον Χριστό και πιστεύεις σε κενούς μύθους». Πρόσθεσε «δες πόσο μεγάλη είναι η παντοδυναμία των θεών μας και η θαυματουργική δύναμη των ιαματικών υδάτων». Είπε ακόμη «πόσο μεγάλη είναι η ισχύς και η ευσπλαχνία του πατέρα μας Ασκληπιού του ιατρού». Τον προέτρεψε «αν θέλεις να αποφύγεις τα δεσμά και τα βασανιστήρια, προσκύνησε τον με ταπεινή ικεσία και θυσίασε».
Ο Άγιος Πατρίκιος του απάντησε σταθερά «ω πόσο πολλά κακά είπες στον σύντομο λόγο σου, ηγεμόνα». Ο ηγεμόνας ρώτησε με θυμό «τι λοιπόν παράνομο είπα και πώς μπορείς να με ελέγξεις, άθλιε». Ο Άγιος όμως άρχισε να εξηγεί την αλήθεια για την προέλευση και τη φυσική δύναμη των θερμών πηγών. Δίδαξε ότι ο ένας αληθινός Θεός δημιούργησε το ύδωρ και τη φωτιά για το καλό των ανθρώπων. Ο Θεός χωρίζει συνεχώς τα στοιχεία της φύσεως και τα διατάσσει προς όφελος ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Ο Άγιος Πατρίκιος εξήγησε με σαφήνεια ότι ο Θεός χώρισε το φως από το σκοτάδι μέσα στην κτίση. Είπε επίσης ότι ο Θεός χώρισε τη φωτιά και το ύδωρ που είναι στην επιφάνεια από τα υπόγεια. Στα υπόγεια βρίσκεται η φωτιά της Γέεννας και τα παγωμένα ύδατα του Ταρτάρου, ως τιμωρία των κακών. Ο ηγεμόνας Ιουλιανός θύμωσε από αυτές τις αλήθειες της ορθοδόξου πίστεως και τις δηλώσεις του επισκόπου. Ξεκίνησε λοιπόν φιλοσοφικές συζητήσεις για να τον πείσει ότι ο Χριστός δεν είναι αληθινός Θεός του ουρανού.
Επικαλέστηκε τη φιλοσοφική σκέψη της εποχής εκείνης και τις δοξασίες των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων του παγανισμού. Όμως ο Άγιος Πατρίκιος, με τη ρητορική δεινότητα και την άριστη θεολογική κατάρτιση που διέθετε, ανέτρεψε. Ανέτρεψε το ένα μετά το άλλο όλα τα επιχειρήματα του ηγεμόνα Ιουλιανού με σαφή θεολογικά λόγια. Ο ηγεμόνας θύμωσε ακόμη περισσότερο και διέταξε να ριχθεί ο Πατρίκιος στα θερμά ύδατα της πηγής. Είπε ότι αν τον σώσει ο Θεός του από τα νερά, τότε θα ήταν αληθινός Θεός του ουρανού.
Όμως όταν ρίχτηκαν τα ζεστά ύδατα προς τον Άγιο, τα βραστά νερά ψέκασαν αμέσως τους ειδωλολάτρες στρατιώτες. Οι στρατιώτες κάηκαν φοβερά από το βραστό νερό, ενώ ο Άγιος Πατρίκιος έμεινε εντελώς αβλαβής με τη χάρη. Ο ανθύπατος έμεινε άναυδος από τη θαυμαστή προστασία του Αγίου από τα ζεστά νερά της πηγής. Διέταξε όμως αμέσως να βγάλουν έξω τον Πατρίκιο και να του κόψουν την κεφαλή με ξίφος. Ο Άγιος ύψωσε τα χέρια του προς τον ουρανό σε μία τελευταία προσευχή προς τον Κύριο.
Ευχαρίστησε τον Θεό που είχε δώσει αυτά τα ιαματικά ύδατα για τη θεραπεία των δικαίων ανθρώπων. Αφού είπε «αμήν» έπεσε στα γόνατα και του απέκοψαν την κεφαλή με τη φοβερή λεπίδα του ξίφους. Μαζί με τον Άγιο Πατρίκιο αποκεφαλίστηκαν επίσης δια ξίφους οι τρεις συνομολογητές πρεσβύτεροι Ακάκιος, Μένανδρος και Πολύαινος. Έτσι οι τέσσερις άγιοι μάρτυρες έλαβαν μαζί τον αμάραντο στέφανο της ομολογίας του Χριστού στους ουρανούς. Στο ορθόδοξο Συναξάρι σε στίχους αναφέρεται «εφεύρε Πατρίκιος εκτμηθείς κλέος, υπέρ κλέος παν γηΐνων πατρικίων» αληθώς.
Δηλαδή «βρήκε ο Άγιος Πατρίκιος μέσα από τον αποκεφαλισμό δόξα πολύ μεγαλύτερη όλων των επιγείων πατρικίων». Για τον Ακάκιο προστίθεται στο Συναξάριο «καλού μετέσχες Ακάκιε του τέλους, αθλητικόν γαρ τούτο σοι δια ξίφους» αληθώς. Δηλαδή «μετέσχες ω Ακάκιε σε ένα καλό τέλος, διότι αυτό ήταν αληθινά αθλητικό για σένα μέσω ξίφους». Για τους Μένανδρο και Πολύαινο αναφέρεται «Πολύαινος Μένανδρος εκτετμημένοι, πολλών επαίνων αξιούσθων αξίως» στους πιστούς ορθοδόξους.
Δηλαδή «ο Πολύαινος και ο Μένανδρος αποκεφαλισμένοι, αξιωθείτε αξίως πολλών επαίνων από τους πιστούς της Εκκλησίας». Επίσης συμπληρώνει το ορθόδοξο Συναξάρι «εννεακαιδεκάτη τάμε Πατρίκιον ξίφος οξύ» στις δεκαεννέα του μηνός Μαΐου της εορτής. Τα ιερά λείψανα των τεσσάρων μαρτύρων τιμήθηκαν με μεγάλη ευλάβεια από τους ορθοδόξους πιστούς της πόλεως Προύσας. Ενταφιάστηκαν με τις πρέπουσες χριστιανικές τιμές σε ασφαλή τόπο, όπου άρχισαν αμέσως να επιτελούνται θαύματα και ιάσεις.
Πολλοί προσκυνητές κατέφυγαν στους τάφους τους ζητώντας ιάσεις, παρηγοριά και πνευματική βοήθεια στις δοκιμασίες της ζωής. Επιτελούνταν θαυμαστές θεραπείες ασθενών δια των πρεσβειών των τεσσάρων αγίων μαρτύρων προς τον φιλάνθρωπο Κύριο Ιησού Χριστό. Ο Άγιος Πατρίκιος έγινε φωτεινός προστάτης της πόλεως Προύσας και των ορθοδόξων κατοίκων της επαρχίας Βιθυνίας. Με τη μαρτυρική του θυσία στερέωσε τους πιστούς της επαρχίας Βιθυνίας στην ορθόδοξη πίστη και την ομολογία του Χριστού.
Έγινε επίσης παράδειγμα για όλους τους κατόπιν επισκόπους της Εκκλησίας του Χριστού στην οικουμένη και την Ανατολή. Η μνήμη του και των τριών συνομολογητών πρεσβυτέρων του τιμάται κάθε χρόνο στις δεκαεννέα Μαΐου από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Πολλοί ναοί και παρεκκλήσια χτίστηκαν αργότερα προς τιμήν τους σε διάφορες πόλεις της ορθοδόξου οικουμένης και της ανατολής. Πιστοί επικαλούνται τις πρεσβείες τους σε διάφορες δοκιμασίες και πειρασμούς της καθημερινής ζωής με ευλάβεια και πίστη. Με τις πρεσβείες των αγίων Πατρικίου, Ακακίου, Μενάνδρου και Πολυαίνου, αξίωσε και εμάς, Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.