Ο Όσιος Νικήτας ανέλαβε την ηγουμενία ενός φημισμένου ρωσικού μοναστηριού όταν διαδέχθηκε τον Αθανάσιο τον Νέο στη διακονία. Η πορεία της ζωής του συνδέθηκε στενά με τον φωτεινό κύκλο των μαθητών του Αγίου Σεργίου του Ραντονέζ. Ο Νικήτας έζησε στη ρωσική γη κατά τον δέκατο τέταρτο και τον δέκατο πέμπτο αιώνα μετά Χριστόν, σε εποχή πνευματικής ανθίσεως. Από τα νεανικά του χρόνια αναζήτησε με ζήλο τον μοναχικό βίο και αφιερώθηκε ολόψυχα στην προσευχή και τη συνεχή άσκηση.

Οι μελετητές της αγιογραφίας και της ιστορίας των ρωσικών μοναστηριών διατύπωσαν τρεις βασικές υποθέσεις για τον πλήρη βίο του οσίου ανδρός. Ο πνευματικός του δεσμός με τον Άγιο Σέργιο τον τοποθετεί ανάμεσα στους πιο εκλεκτούς μαθητές και αγωνιστές της εποχής. Οι μαρτυρίες για την παρουσία και τη μοναστική δράση του διασώθηκαν μέσα στις παλιές αναμνήσεις της ευρύτερης κεντρικής Ρωσίας. Η αναζήτηση των γεγονότων του βίου του οδήγησε σε τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις από τους σύγχρονους ιστορικούς ερευνητές.

Κάθε μία από αυτές φωτίζει διαφορετική πλευρά του πολυτίμητου έργου του στους κόλπους της ρωσικής μοναστικής παραδόσεως. Έτσι η μορφή του Οσίου Νικήτα προβάλλει σαν φωτεινός σύνδεσμος ανάμεσα σε δύο σπουδαίους πνευματικούς αιώνες της Ρωσίας του μεσαίωνα. Σύμφωνα με την πρώτη υπόθεση, ο Όσιος Νικήτας υπήρξε διάδοχος του Αθανασίου του Νέου στη μονή του Βυσότσκι στο Σεπρούχωβ. Η μονή αυτή είχε ιδρυθεί από τον Αθανάσιο τον Πρεσβύτερο, σπουδαίο μαθητή του Αγίου Σεργίου του Ραντονέζ.

Η ίδρυσή της τοποθετείται χρονικά γύρω στα χίλια τριακόσια εβδομήντα τρία και χίλια τριακόσια εβδομήντα τέσσερα μετά Χριστόν. Ο Νικήτας ανέλαβε την πνευματική καθοδήγηση της αδελφότητας από το χίλια τριακόσια ενενήντα πέντε, σε χρόνια κρίσιμα για τη μονή. Η ηγουμενία του διήρκεσε σχεδόν πενήντα ολόκληρα χρόνια και έφτασε ώς το χίλια τετρακόσια σαράντα τέσσερα. Μέσα σε αυτό το μακρό διάστημα στερέωσε τη μοναστική ζωή και διατήρησε ζωντανή την πνευματική κληρονομιά του Αγίου Σεργίου.

Η δεύτερη υπόθεση ταυτίζει τον Όσιο Νικήτα με τον Νικηφόρο, ηγούμενο και ιδρυτή της μονής της Σκέπης της Θεοτόκου στο Μπορόβσκ. Αυτή η ταύτιση στηρίζεται σε παλιότερες μοναστικές μαρτυρίες που διασώθηκαν στις κοινότητες της κεντρικής ρωσικής γης. Πιθανώς ο όσιος εγκαταβίωσε στο Μπορόβσκ ήδη σε προχωρημένη ηλικία, αφού πρώτα είχε ολοκληρώσει τη μακρά ηγουμενία στο Σεπρούχωβ. Η τρίτη υπόθεση τον ταυτίζει με τον Όσιο Νικήτα της Κοστρόμα, μια ακόμη φωτεινή μοναστική μορφή της εποχής.

Καθεμία από τις τρεις προτάσεις δίνει διαφορετική απάντηση στο ερώτημα για τους τόπους όπου ασκήτεψε ο όσιος. Ο Όσιος Νικήτας κοιμήθηκε με ειρήνη ύστερα από δεκαετίες αδιάκοπης πνευματικής εργασίας μέσα στα ρωσικά μοναστήρια του βορρά. Η μνήμη του τιμάται την πρώτη Μαΐου, με ξεχωριστή ευλάβεια από τους πιστούς της κεντρικής Ρωσίας και των γύρω περιοχών. Η Εκκλησία τον τοποθετεί ανάμεσα στους εκλεκτούς μαθητές του Αγίου Σεργίου του Ραντονέζ, στη μεγάλη χορεία των οσίων του δέκατου τέταρτου αιώνα.

Για τον λόγο αυτό η ιερή του μνήμη τιμάται και στις έξι Ιουλίου, ημέρα της κοινής εορτής όλων των μαθητών του Αγίου Σεργίου. Η σύνδεσή του με τον Άγιο Σέργιο τον εντάσσει σε μια χορεία οσίων που μεταλαμπάδευσαν την ησυχαστική παράδοση σε όλη τη ρωσική γη. Η ζωή του παραμένει υπόδειγμα ταπεινής διακονίας και υπομονετικής μοναστικής εργασίας μέσα στους ρωσικούς αιώνες. Οι τρεις διαφορετικές υποθέσεις για τον βίο του δείχνουν πόσο ευρεία υπήρξε η ακτινοβολία του στις τοπικές μοναστικές κοινότητες.

Είτε στο Σεπρούχωβ, είτε στο Μπορόβσκ, είτε στην Κοστρόμα, παντού άφησε τα ίχνη της ηγιασμένης παρουσίας και διακονίας του. Ο όσιος εργάστηκε αθόρυβα, χωρίς να επιδιώκει δόξα ή τιμές από τους ανθρώπους της δύσκολης εποχής του. Με την ευχή του οσίου Νικήτα ας πορευόμαστε όλοι σταθερά στον δρόμο της σωτηρίας και της ειλικρινούς μετανοίας. Είθε η αρετή του να μας εμπνέει σε κάθε στιγμή στον δικό μας ταπεινό πνευματικό αγώνα.