Ένα νεκρό παιδάκι ξαναβρήκε την πνοή του στα χέρια του Οσίου Ευσχήμονος, όταν η μάνα του το έφερε δακρυσμένη. Λίγο αργότερα, ο ίδιος άγιος έδιωχνε με τον λόγο του τα άγρια θηρία που απειλούσαν τα κοπάδια και κατέστρεφαν τους κήπους των χωρικών. Από τα πρώτα του χρόνια ζούσε με αγνότητα και προσευχή, και η ψυχή του ήταν γεμάτη από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Όταν ωρίμασε πνευματικά, αγκάλιασε τον μοναχικό βίο και έγινε ναός ζωντανός του Παρακλήτου με ταπείνωση και άσκηση.

Η αρετή του τον ανέδειξε επίσκοπο της Λαμψάκου, σε εποχή σκληρή και ταραγμένη για την Εκκλησία του Χριστού. Είχαν ήδη ξεσπάσει οι διωγμοί των εικονομάχων, και ο πιστός λαός υπέφερε από τις αυστηρές διαταγές των αυτοκρατόρων. Ο Ευσχήμων όμως δεν λύγισε ούτε στιγμή μπροστά στις απειλές και στους κινδύνους που τον περιέβαλλαν. Στάθηκε γενναίος υπερασπιστής των αγίων εικόνων και έγινε στενός συναγωνιστής του οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου. Με τον λόγο του στήριζε τους πιστούς και με τη ζωή του φανέρωνε την αλήθεια της Ορθοδοξίας στους κλονισμένους.

Η παρρησία του δεν άργησε να φέρει την οργή των διωκτών της εκκλησιαστικής παραδόσεως. Καταγγέλθηκε στις αρχές και οδηγήθηκε ενώπιον του αυτοκράτορος Θεοφίλου, ο οποίος βασίλευσε από το οκτακόσια είκοσι εννέα έως το οκτακόσια σαράντα δύο. Με προσωπική διαταγή του αυτοκράτορος ρίχτηκε στη φυλακή ως προσκυνητής των αγίων εικόνων και κήρυκας της αληθινής πίστεως. Έπειτα από σκληρή κράτηση και πολλές ταλαιπωρίες, εξορίστηκε μακριά από το ποίμνιό του σε τόπο έρημο και απομονωμένο.

Παρόλο που υπέφερε σωματικά, η καρδιά του ήταν γεμάτη χαρά για τους αγώνες της Εκκλησίας του Χριστού. Στην εξορία του φρόντιζε με πατρική στοργή τους φτωχούς και τους κατατρεγμένους που τον αναζητούσαν. Ευσεβείς προσκυνητές του έφερναν διάφορα χρηματικά βοηθήματα, και εκείνος τα μοίραζε όλα στους ενδεείς χωρίς να κρατήσει τίποτε. Η ψυχή του ξεχείλιζε από φιλανθρωπία και πραότητα μέσα στις πιο οδυνηρές συνθήκες της ζωής του. Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο, σφραγίζοντας με τον θάνατό του την ομολογία της αληθινής πίστεως. Και μετά την κοίμησή του συνέχισε να σκορπίζει ευλογίες στους πιστούς που κατέφευγαν στη μνήμη του με πίστη.