Στα χέρια του Ιωάννη του Θεολόγου χειροτονήθηκε ο πρώτος Επίσκοπος της Σμύρνης, σε μια εποχή που οι Χριστιανοί διώκονταν με σκληρότητα. Στον τόπο του τάφου του φύτρωσε αργότερα ένα μυρτοδέντρο, το οποίο χάριζε θαυματουργικές θεραπείες σε όσους κατέφευγαν με πίστη εκεί. Από τα παιδικά του χρόνια ο Βουκόλος ξεχώριζε για την αθωότητα, την καθαρότητα της καρδιάς και τη βαθιά αγάπη του προς τον Χριστό. Έγινε κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος και μαθήτευσε κοντά στον αγαπημένο μαθητή του Κυρίου, τον Ιωάννη τον Θεολόγο.

Ο Ευαγγελιστής διέκρινε στον νεαρό μαθητή του την πνευματική εμπειρία και την αξία του χαρακτήρα του. Έτσι τον όρισε ποιμένα της νεοσύστατης Εκκλησίας της Σμύρνης, σε μια κρίσιμη ώρα για τους πιστούς της πόλης. Η εκλογή αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευλογημένη για τους Χριστιανούς της Μικράς Ασίας. Ο νέος επίσκοπος ανέλαβε το βαρύ έργο της διαποίμανσης με ζήλο, με θερμότητα και με αυταπάρνηση, μέσα στους χρόνους των μαρτυρίων. Φωτισμένος από το Άγιο Πνεύμα, έλαμπε σαν λυχνάρι πάνω στη λυχνία της Εκκλησίας του Χριστού.

Οδηγούσε με ασφάλεια τα παιδιά του στον δρόμο της σωτηρίας, μακριά από κάθε πλάνη. Με τη δύναμη της θείας χάριτος, ο Βουκόλος έβγαζε τους ανθρώπους από το σκοτάδι της ειδωλολατρίας και της πλάνης. Τους οδηγούσε στο φως της αληθινής πίστεως μέσα από το άγιο Βάπτισμα, κάνοντάς τους τέκνα του ουράνιου φωτός. Η διδασκαλία του ήταν απλή, καθαρή και γεμάτη με τη γλυκύτητα του Ευαγγελίου του Χριστού. Στους Χριστιανούς της Σμύρνης στάθηκε στοργικός πατέρας, σοφός δάσκαλος και ακούραστος υπερασπιστής τους.

Όταν οι διώκτες απειλούσαν το ποίμνιό του, εκείνος το προστάτευε με γενναιότητα και με ολόθερμη προσευχή. Απέναντι στα ειδωλολατρικά πλήθη φερόταν με σύνεση, με υπομονή και με αληθινή πνευματική διάκριση. Δεν τα προκαλούσε ούτε τα ερέθιζε, αλλά τα κέρδιζε με τη γλυκύτητα της αγάπης του Χριστού. Με θεϊκή τέχνη και θείο φωτισμό τραβούσε πολλούς από αυτούς στην αγκαλιά της Εκκλησίας. Με την προσευχή του ελευθέρωνε ακόμη και δαιμονισμένους από τη σκληρή δουλεία των πονηρών πνευμάτων.

Έτσι η Σμύρνη γνώρισε ένα από τα πιο φωτεινά πρόσωπα της πρώτης Εκκλησίας. Όταν κατάλαβε πως πλησίαζε η ώρα της αναχώρησής του προς τον Κύριο, φρόντισε με σύνεση για το ποίμνιό του. Διάλεξε τον αγαπημένο του μαθητή Πολύκαρπο και τον χειροτόνησε διάδοχό του στον επισκοπικό θρόνο της Σμύρνης. Σε εκείνον εμπιστεύθηκε τη φροντίδα της λογικής ποίμνης του Χριστού με πατρική στοργή και θεϊκή ευθύνη. Ο Πολύκαρπος, μαθητής και αυτός του Ιωάννη του Θεολόγου, αναδείχθηκε αργότερα ένδοξος ιερομάρτυρας του Κυρίου.

Έτσι η Εκκλησία της Σμύρνης συνέχισε αδιάκοπα την αποστολική παράδοση και τη ζωντανή πνευματική κληρονομιά της. Μετά την παράδοση αυτή ο όσιος Βουκόλος παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στα χέρια του Κυρίου. Το ιερό λείψανό του ενταφιάστηκε με τιμές και με δάκρυα από τους πιστούς της πόλεως. Πάνω στον τάφο του φύτρωσε με θαυματουργικό τρόπο μια μυρτιά, σύμβολο της αθάνατης ζωής του. Από εκείνο το δέντρο πολλοί άρρωστοι έπαιρναν θεραπεία στα σώματα και ανάπαυση στις ψυχές. Η κοίμησή του τοποθετείται μεταξύ των ετών εκατό και εκατόν πέντε μετά Χριστόν. Η μνήμη του τιμάται την έκτη Φεβρουαρίου από όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία.