Ένα νεαρό αγόρι από τη φυλή του Λευί στάθηκε όρθιο μπροστά στους ιερείς της Ιερουσαλήμ και τους έλεγξε με σφοδρότητα για τις ανομίες τους. Ο λαός τον ονόμασε Μαλαχία, που στα ελληνικά σημαίνει άγγελος, γιατί η μορφή του ακτινοβολούσε αγγελική καθαρότητα και θεϊκή χάρη. Η ζωή και το κήρυγμά του σφράγισαν ολόκληρη την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης με τρόπο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Γεννήθηκε στο χωριό Σοφά, την εποχή που οι Εβραίοι επέστρεφαν από την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας στην πατρώα γη τους.

Έζησε περίπου τον πέμπτο αιώνα προ Χριστού, στα χρόνια του Νεεμία, και εργάστηκε στην Ιερουσαλήμ μετά τον προφήτη Αγγαίο και τον προφήτη Ζαχαρία. Συμμετείχε ενεργά στη θρησκευτική μεταρρύθμιση του Έσδρα και του Νεεμία, καθώς και στην ανοικοδόμηση του ιερού Ναού της Ιερουσαλήμ. Ο λαός θαύμαζε την ενάρετη βιοτή του και την ηθικά άμεμπτη πορεία του από τα νεανικά κιόλας χρόνια. Η σωματική του εμφάνιση είχε τέλεια αρμονία και μεγαλοπρέπεια, που μαρτυρούσε την εσωτερική του καθαρότητα.

Όσα προφήτευε, αμέσως τα επιβεβαίωνε στον λαό ένας θείος άγγελος, του οποίου τη φωνή άκουγαν όλοι. Πολύ σύντομα μετά την επιστροφή από την αιχμαλωσία, οι ιερείς άρχισαν να εκτελούν τα ιερά τελετουργικά με αμέλεια και χωρίς ευλάβεια. Παραβίαζαν ξανά τις εντολές του Νόμου, και τα ήθη του λαού υποβαθμίζονταν επικίνδυνα μέρα με τη μέρα. Τότε ο Κύριος έστειλε τον Μαλαχία, τον τελευταίο από τους μικρούς λεγόμενους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Ο προφήτης ήλεγξε με δύναμη τόσο τον λαό όσο και τους ιερείς, επειδή προσέφεραν στον Θεό άθλιες και ανάξιες θυσίες.

Κατηγόρησε τους ιερείς ότι με τις αδικίες τους και την παρέκκλισή τους από την ορθή οδό ατιμάζουν το όνομα του Κυρίου. Στηλίτευσε τον λαό για την αθέτηση της διαθήκης των πατέρων, για τις άδικες αποπομπές των νόμιμων συζύγων και για τους γάμους με αλλόφυλες γυναίκες. Απείλησε με την κρίση του Θεού όσους ασκούσαν μαγείες και μοιχείες, όσους έδιναν ψεύτικους όρκους και κατακρατούσαν τον μισθό των εργατών τους. Έλεγξε επίσης την καταπίεση των χηρών και των ορφανών, καθώς και την παράβαση του νόμου για τη δεκάτη και τις προσφορές στον Ναό.

Μέσα από τα φλογερά λόγια του προφέτευσε καθαρά τον ερχομό του Μεσσία και την παρουσία του Προδρόμου του Κυρίου. Διακήρυξε ότι έρχεται ο Άγγελος της Νέας Διαθήκης, ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, δηλαδή ο ίδιος ο Χριστός, για να εγκαινιάσει μια νέα και αιώνια ιεροσύνη. Οι ατελείς προσφορές και οι ζωικές θυσίες θα παραχωρούσαν τη θέση τους στη μοναδική και τέλεια θυσία της Θείας Ευχαριστίας. Αυτή η νέα λατρεία θα ένωνε κοντά στον Θεό όλους τους λαούς, Ιουδαίους και εθνικούς, σε ένα ενιαίο σώμα πιστών.

Είπε χαρακτηριστικά ότι από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου το όνομα του Κυρίου θα δοξάζεται ανάμεσα στα έθνη. Σε κάθε τόπο θα προσφέρεται καθαρή θυσία και ευωδιαστό θυμίαμα στο μεγαλειώδες όνομά Του. Προφήτευσε ακόμη τη φοβερή ημέρα της δευτέρας παρουσίας του Μεσσία, που θα συνοδευτεί από φωτιά για τους ασεβείς ανθρώπους. Πριν από εκείνη την ημέρα όμως θα έρθει ο Πρόδρομος, που θα ετοιμάσει την οδό του Κυρίου μέσα στις καρδιές του λαού. Τα λόγια του προφήτη για τον Πρόδρομο επιβεβαιώθηκαν αργότερα από τον ίδιο τον Χριστό στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου.

Ο αρχάγγελος Γαβριήλ επανέλαβε αυτή την προφητεία προς τον Ζαχαρία, λέγοντας ότι ο γιος του θα έρθει με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία. Ο Πρόδρομος θα επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων προς τα παιδιά και τους ανυπάκουους στη φρόνηση των δικαίων. Έτσι θα ετοιμάσει για τον Κύριο έναν λαό καλά προετοιμασμένο και άξιο να υποδεχτεί τον Σωτήρα. Ο Μαλαχίας πρόβλεψε επίσης τη δόξα του δευτέρου Ναού και την επερχόμενη κρίση του Θεού πάνω στους ασεβείς.

Διακήρυξε τη δόξα των δικαίων και τη διάδοση του ονόματος του Κυρίου σε όλους τους λαούς της γης. Ο άγιος προφήτης κοιμήθηκε ειρηνικά σε σχετικά νεαρή ηλικία και τάφηκε στο πατρικό του χωριό Σοφά. Επειδή υπήρξε ο τελευταίος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης, οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας τον ονόμασαν σφραγίδα των προφητών. Η μνήμη του τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία την τρίτη Ιανουαρίου κάθε χρόνου.