Στα χρόνια που η τουρκική σκλαβιά κρατούσε ακόμη βαριά την υπόδουλη Ελλάδα, η Πελοπόννησος γέννησε έναν επίσκοπο που έγινε φωτεινός φάρος για το γένος του. Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε το χίλια επτακόσια εβδομήντα στο μικρό χωριό Άλβαινα, που ανήκει στην επαρχία Ολυμπίας της Πελοποννήσου. Η ευσέβεια της οικογένειάς του και η μαρτυρία της Εκκλησίας τον οδήγησαν από νωρίς στην ιερωσύνη και στη μοναχική πολιτεία. Με σπάνια ευγλωττία, βαθιά παιδεία και αυθεντική ποιμαντική ευαισθησία, ξεχώρισε ανάμεσα στους κληρικούς της εποχής του.

Το χίλια οκτακόσια δεκαέξι χειροτονήθηκε επίσκοπος Μεθώνης, Ναυαρίνου και Νεοκάστρου από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κύριλλο τον Έκτο. Στη νέα του επαρχία βρήκε λαό υπόδουλο, βασανισμένο από τις βαρβαρότητες της οθωμανικής διοίκησης και τους συνεχείς εξευτελισμούς. Δεν έμεινε όμως απλώς στην ποιμαντική φροντίδα των ψυχών, αλλά ονειρευόταν την απελευθέρωση ολόκληρου του ελληνικού γένους. Το επόμενο έτος ταξίδεψε με κίνδυνο της ζωής του μέχρι τη μακρινή Ρωσία, για να ζητήσει βοήθεια από τον τσάρο.

Παρουσιάστηκε ενώπιόν του στα ανάκτορα της Αγίας Πετρουπόλεως και του εξέθεσε με συγκλονιστικό λόγο τις κακουργίες των Τούρκων κατακτητών. Περιέγραψε με ζωντανές εικόνες την οικτρή κατάσταση των υπόδουλων Ελλήνων και ζήτησε ταπεινά από τον τσάρο τη συμπαράσταση και τη βοήθεια του ορθόδοξου ηγεμόνα. Επέστρεψε στη Μεθώνη το χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ με ρωσικό πολεμικό πλοίο, κουβαλώντας ελπίδα μέσα στην καρδιά του. Λίγο μετά την επιστροφή του στην επισκοπή, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον γενναίο οπλαρχηγό Αναγνωσταρά Παπαγεωργίου.

Ήταν ο πρώτος ανάμεσα στους αρχιερείς ολόκληρης της Πελοποννήσου που ορκίστηκε στους σκοπούς αυτής της μυστικής εταιρείας. Η είσοδός του στους κόλπους της χαιρετίστηκε με ιδιαίτερο ενθουσιασμό από τον αρχηγό της Αλέξανδρο Υψηλάντη. Όταν ξέσπασε η μεγάλη Επανάσταση του χίλια οκτακόσια είκοσι ένα, ο Γρηγόριος βρέθηκε αμέσως στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Πρωτοστάτησε ενεργά στις πολιορκίες των τουρκικών κάστρων της Μεθώνης και του Νεοκάστρου μαζί με γενναίους οπλαρχηγούς της περιοχής.

Συναγωνίστηκε δίπλα στους Παπατσώρα, Γρηγοριάδη, Παπατσώνη, Ντούφα, Παπαζαφειρόπουλο και τον Κωνσταντίνο Πετρομπεόπουλο Μαυρομιχάλη, οργανώνοντας τη μάχιμη δράση των κλεφτών. Μετά από εξάμηνη σκληρή και ηρωική πολιορκία, οι Τούρκοι του Νεοκάστρου παραδόθηκαν στα ελληνικά όπλα και τη συμφωνία παραδόσεως υπέγραψε ο επίσκοπος Γρηγόριος, την έβδομη Αυγούστου του χίλια οκτακόσια είκοσι ένα. Όταν αργότερα ο Ιμπραήμ πασάς αποβίβασε στρατό στη Μεθώνη και την Κορώνη, βρήκε τον Γρηγόριο και πάλι στην πρώτη γραμμή.

Ο γενναίος επίσκοπος ανέλαβε προσωπικά την υπεράσπιση του στρατηγικού Παλαιοκάστρου της περιοχής, εμψυχώνοντας τους ολιγάριθμους υπερασπιστές του. Μετά την πτώση της Σφακτηρίας, τα χαράματα της τριακοστής Απριλίου του χίλια οκτακόσια είκοσι πέντε, αποφάσισε με τους συμπολεμιστές του ηρωική έξοδο μέσα από τις τάξεις των πολιορκητών. Στην ηρωική αυτή έξοδο ο επίσκοπος Γρηγόριος τραυματίστηκε σοβαρά στο σώμα και συνελήφθη αιχμάλωτος από τους στρατιώτες του Ιμπραήμ.

Οι Τούρκοι κατάλαβαν πολύ καλά τι αρχιερέα είχαν στα χέρια τους και τι σύμβολο αντίστασης κρατούσαν αλυσοδεμένο. Άρχισαν λοιπόν να τον πιέζουν με κάθε τρόπο, για να εξισλαμιστεί και να προσκυνήσει την πίστη των κατακτητών. Του υπόσχονταν τιμές, πλούτη, αξιώματα και ελευθερία, αρκεί να αρνηθεί τον Χριστό και την πατρίδα του. Ο Γρηγόριος όμως απάντησε με σταθερή και ξεκάθαρη φωνή ότι δεν αλλάζει την πίστη των πατέρων του με τίποτε στον κόσμο. Φυλακίστηκε αμέσως στο σκοτεινό Μπούρτζι της Μεθώνης, εκεί όπου τόσοι αγωνιστές είχαν δοκιμάσει την οργή των κατακτητών.

Στο φοβερό εκείνο μπουντρούμι υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια, που αποσκοπούσαν στο να λυγίσουν την πιστή του ψυχή. Οι Τούρκοι βασανιστές δοκίμασαν κάθε γνωστή τους μέθοδο, αλλά συνάντησαν πάντοτε την ίδια ασάλευτη ομολογία της πίστεως. Ο αγωνιστής επίσκοπος προτίμησε να χάσει την ίδια του τη ζωή παρά να αρνηθεί τον Χριστό και την Ελλάδα. Τελικά υπέκυψε στα βασανιστήρια και παρέδωσε τη μαρτυρική του ψυχή στις είκοσι δύο Οκτωβρίου του χίλια οκτακόσια είκοσι πέντε.

Έγινε έτσι αληθινός εθνοϊερομάρτυρας, σφραγίζοντας με το ίδιο του το αίμα τη μαρτυρία της Εκκλησίας και της σκλαβωμένης πατρίδας του. Ταις πρεσβείαις του αγίου εθνοϊερομάρτυρος Γρηγορίου επισκόπου Μεθώνης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.