Στις πιο ιερές εικόνες της Ορθοδοξίας ξεχωρίζει η Παναγία της Ιερουσαλήμ, αρχαιότατη μορφή της Θεοτόκου με ασύλληπτη ιστορική διαδρομή. Η παράδοση της Εκκλησίας αποδίδει την πρώτη γραφή της εικόνας στον ίδιο τον ευαγγελιστή Λουκά, τον πρώτο αγιογράφο της Παναγίας. Σύμφωνα με αυτή την σεβάσμια παράδοση, ο Λουκάς αγιογράφησε την εικόνα δεκαπέντε χρόνια μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Ο χώρος της αγιογραφήσεως ήταν η ιερή Γεθσημανή, ο τόπος όπου η Θεοτόκος προσευχόταν συχνά και είχε ενταφιαστεί.

Το έτος τετρακόσια εξήντα τρία η θαυματουργή εικόνα μεταφέρθηκε από τα Ιεροσόλυμα στην Κωνσταντινούπολη, την νέα πρωτεύουσα της Ορθοδοξίας. Εκεί η σεπτή εικόνα έγινε ισχυρό σύμβολο της θεϊκής προστασίας της αυτοκρατορίας και των βυζαντινών στρατιωτικών εκστρατειών εναντίον των βαρβάρων εχθρών. Ο βυζαντινός στρατός μετέφερε την Ιερουσαλημίτισσα Παναγία στην μάχη, αντιμετωπίζοντας μια απειλητική σκυθική εισβολή στα σύνορα της αυτοκρατορίας. Με τη θεία της βοήθεια ο στρατός κατάφερε να αποκρούσει νικηφόρα την σκυθική επίθεση, αποδίδοντας την νίκη στην ολοφάνερη προστασία της Θεοτόκου.

Η ιστορία της εικόνας συνέχισε αδιάκοπη την μεγάλη της διαδρομή ανάμεσα στους πιστούς λαούς ολόκληρης της Ορθοδόξου οικουμένης. Έγινε σταδιακά πολύτιμη ευλογία και κιβωτός χάριτος για κάθε νέο έθνος που υποδεχόταν με ευλάβεια την χριστιανική πίστη. Έτσι η εικόνα δεν περιορίστηκε στα Ιεροσόλυμα ή στην Κωνσταντινούπολη, αλλά ταξίδεψε εκεί όπου το Ευαγγέλιο άνοιγε νέους χριστιανικούς λαούς. Το έτος εννιακόσια ογδόντα οκτώ η εικόνα μεταφέρθηκε στην Κορσούν και χαρίστηκε στον άγιο πρίγκιπα Βλαδίμηρο της Ρωσίας.

Όταν οι κάτοικοι του Νόβγκοροντ ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό, ο Άγιος Βλαδίμηρος τους έστειλε ως πολύτιμο δώρο αυτήν την αγία εικόνα. Η Παναγία της Ιερουσαλήμ έγινε έτσι θεμέλιο της νέας χριστιανικής ζωής μέσα στις βόρειες περιοχές της ρωσικής γης. Το έτος χίλια πεντακόσια εβδομήντα ένα ο τσάρος Ιβάν ο Τρομερός μετέφερε την σεβάσμια εικόνα στον καθεδρικό της Κοιμήσεως της Μόσχας. Έτσι η Παναγία της Ιερουσαλήμ έγινε μία από τις πιο τιμημένες εικόνες της ρωσικής Εκκλησίας μέσα στο πνευματικό κέντρο της Μόσχας.

Κατά τη ναπολεόντεια εισβολή το έτος χίλια οκτακόσια δώδεκα, η αυθεντική εικόνα κλάπηκε από τους Γάλλους και μεταφέρθηκε στο Παρίσι. Ένα πιστοποιημένο και αυθεντικό αντίγραφο τοποθετήθηκε τότε στον καθεδρικό της Κοιμήσεως, ώστε να συνεχιστεί η λατρευτική παράδοση. Η εικόνα τιμάται επίσης στις δεκατρείς Νοεμβρίου και κατά το Πέμπτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, υπενθυμίζοντας τη χάρη της Θεοτόκου. Η Παναγία της Ιερουσαλήμ συγκεντρώνει ολόκληρη την μακρά πορεία της Ορθοδοξίας από την Παλαιστίνη ως τη βυζαντινή και ρωσική γη. Ταις πρεσβείαις της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ιερουσαλήμ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.