Στις αρχές της οθωμανικής σκλαβιάς, ένα παιδί από την Κίο της Βιθυνίας θα γινόταν λαμπρός μάρτυρας της πίστεως. Ο Άγιος Μακάριος ο νέος οσιομάρτυρας γεννήθηκε στην Κίο της Βιθυνίας από ευσεβείς γονείς και ονομαζόταν αρχικά Μανουήλ. Ο πατέρας του ονομαζόταν Πέτρος και η ευσεβής μητέρα του Ανθούσα, δύο γονείς πιστοί στον Χριστό. Σε μικρή ηλικία τον παρέδωσαν σε κάποιο ευσεβή ράφτη, για να μάθει κοντά του την τέχνη με τον καλύτερο τρόπο. Όμως απροσδόκητα ο πατέρας του αρνήθηκε τον Χριστό και έφυγε από την Κίο για την Προύσα.

Όταν κάποτε ο Μανουήλ πήγε και αυτός στην Προύσα για κάποια δουλειά, συνελήφθη αμέσως από τον ίδιο τον πατέρα του. Εκείνος τον οδήγησε στον κριτή με την ψευδή κατηγορία ότι δήθεν ο Μανουήλ υποσχέθηκε να γίνει Τούρκος. Παρά τις σθεναρές αντιρρήσεις του νεαρού Μανουήλ, οι Τούρκοι αφού τον έδειραν σκληρά, του έκαναν περιτομή με τη βία. Μετά από λίγες μέρες ο Μανουήλ κατάφερε να ξεφύγει και έφυγε κρυφά για το Άγιον Όρος. Εκεί στη Σκήτη της Αγίας Άννας εκάρη μοναχός με το ευλογημένο όνομα Μακάριος και παρέμεινε δώδεκα ολόκληρα χρόνια στο Όρος.

Όλο αυτό το διάστημα ασκούνταν αυστηρά στην προσευχή και τη νηστεία, ζώντας με ταπείνωση κοντά στους πατέρες της σκήτης. Έπειτα από αυτό το διάστημα, πήρε την ευλογία του πνευματικού του να μαρτυρήσει για την αληθινή πίστη. Μέσω της Κωνσταντινουπόλεως ο Μακάριος έφτασε στην Προύσα, όπου τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στο κριτήριο των Τούρκων. Απολογούμενος με θάρρος ομολόγησε ενώπιον πάντων τον Χριστό ως αληθινό Θεό και ήλεγξε δριμύτατα την μωαμεθανική θρησκεία.

Είπε με παρρησία στον δικαστή ότι δεν θα αρνηθεί ποτέ την πίστη του και δεν θα πιστέψει στη δική τους. Πρόσθεσε ότι δεν θα αφήσει το φως της αληθείας για να έρθει στο σκοτάδι της πλάνης. Τότε ο Άγιος βασανίστηκε φρικτά από τους Τούρκους με πολλούς τρόπους και υπέμεινε με υπομονή ποικίλα μαρτύρια. Τελικά αφού τον λιθοβόλησαν άγρια ενώπιον του λαού, τον αποκεφάλισαν στις έξι Οκτωβρίου του χιλίου πεντακοσίου ενενήντα. Έτσι ο νεομάρτυρας Μακάριος έλαβε τον αμαράντινο στέφανο της δόξας από τον αθλοθέτη Χριστό μέσα σε φως ουράνιο.

Αργότερα η τιμία κάρα του μεταφέρθηκε με ευλάβεια στη Σκήτη της Αγίας Άννας του Αγίου Όρους. Εκεί φυλάσσεται μέχρι σήμερα ως πολύτιμος θησαυρός και πηγή ευλογίας για τους πατέρες και τους ευσεβείς προσκυνητές. Ο βίος του αγίου Μακαρίου είναι παράδειγμα γενναιότητας και αδιάλειπτης ομολογίας πίστεως στους χρόνους της οθωμανικής σκλαβιάς. Από αρνημένος μαρτυρικά Χριστιανός μέσα στην παιδική του ηλικία, έφτασε με τη χάρη του Θεού στη σκήτη της Αγίας Άννας.

Από νέος μοναχός του Άθωνα έφτασε ο ίδιος ως οσιομάρτυς στο μαρτυρικό τέλος και την ουράνια δόξα. Ταις πρεσβείαις του αγίου σου οσιομάρτυρος Μακαρίου του εν Προύση μαρτυρήσαντος Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.