Στα χωράφια της αρχαίας Αιγύπτου, μακριά από την πολυμάθεια των γραμμάτων και τη σοφία του κόσμου, ζούσε ένας ταπεινός γεωργός που έμελλε να γίνει διδάσκαλος των αγγέλων. Ο Όσιος Παύλος ήταν απλός χωρικός σε ένα χωριό της Αιγύπτου, αγράμματος μεν, αλλά με ψυχή απείραστα απλή και πραγματικά άκακη. Είχε νυμφευθεί με μια γυναίκα όμορφη στην όψη, αλλά κακή στην ψυχή και στη συμπεριφορά της. Για πολύ καιρό εκείνη ζούσε κρυφά πορνική ζωή, εξαπατώντας τον πιστό σύζυγό της δίχως κανέναν ενδοιασμό.

Μια ημέρα, επιστρέφοντας ο Παύλος νωρίς από τη βαριά δουλειά στο χωράφι, βρήκε τη γυναίκα του με τον εραστή της. Χαμογελώντας ελαφρά και χωρίς κανέναν θυμό στην καρδιά του, μίλησε τότε ήρεμα προς τον μοιχό άνδρα. Ομολόγησε ότι δεν θέλει πλέον να ζει με εκείνη και κάλεσε τον Ιησού Χριστό ως μάρτυρα της απόφασής του. Παραχώρησε στον εραστή τη γυναίκα και τα παιδιά για να τα αναθρέψει εκείνος και ο ίδιος έφυγε χωρίς αντίρρηση. Δήλωσε στους παρόντες ότι σκόπευε από εκείνη τη στιγμή να γίνει μοναχός και να αφιερωθεί στον Κύριο.

Αμέσως άφησε τα πάντα στο σπίτι και πορεύτηκε σιωπηλός προς την έρημο, χωρίς να ψέξει τη γυναίκα του. Πήρε τον δρόμο της βαθιάς ερήμου της Αιγύπτου με ψυχή ελαφριά και καρδιά γεμάτη από νέα ελπίδα. Έφτασε ταπεινά στο μοναχικό κελλί του μεγάλου Αντωνίου και χτύπησε διστακτικά την πόρτα ζητώντας να γίνει μοναχός. Ο Άγιος Αντώνιος, βλέποντας έναν άνδρα γέροντα κοντά στα εξήντα έτη, του είπε ότι ο μοναχικός βίος είναι αδύνατος γι αυτόν. Του πρότεινε να γυρίσει στο χωριό και να δουλεύει εκεί ευχαριστώντας τον Θεό για όσα του είχε δώσει.

Ο Παύλος όμως απάντησε με απλή πίστη ότι θα έκανε πρόθυμα οτιδήποτε ο Άγιος Αντώνιος του ζητούσε. Ο Όσιος Αντώνιος έκλεισε τότε την πόρτα και έμεινε κλεισμένος για τρεις ολόκληρες ημέρες χωρίς να βγει. Ο Παύλος όμως παρέμεινε γονατιστός έξω από το κελλί, χωρίς φαγητό και νερό, δίχως να φεύγει. Την τέταρτη ημέρα ο Αντώνιος άνοιξε την πόρτα και τον βρήκε ακόμη εκεί, σταθερό στην απόφασή του. Συγκινημένος από την υπομονή και την ταπείνωσή του, δέχτηκε τελικά να τον δοκιμάσει με σκληρή υπακοή.

Τον έβαλε να στέκεται όρθιος και ακίνητος σε ένα συγκεκριμένο σημείο και να προσεύχεται όλη τη μέρα ολόκληρη. Παρακολουθώντας τον κρυφά από ένα παράθυρο, ο Αντώνιος είδε τον γέροντα να μένει ακίνητος για μια ολόκληρη εβδομάδα. Έπειτα τον έβαλε να πλέκει σχοινί από κλαδιά φοίνικα και να ξηλώνει συνεχώς την εργασία του. Όλες αυτές τις δοκιμασίες ο Παύλος υπέμεινε με χαρά και απόλυτη υποταγή χωρίς ποτέ να γογγύζει εναντίον του γέροντος. Όταν ο Άγιος Αντώνιος πείστηκε ότι ο γέροντας ήταν πραγματικά κατάλληλος για τον ερημικό βίο, του παραχώρησε μοναχικό όνομα.

Του έχτισε ο ίδιος ένα ξεχωριστό κελλί κοντά στο δικό του και τον άφησε εκεί να ζήσει ησυχαστικά. Εκεί ο μακάριος γέρων Παύλος εργαζόταν νύχτα και μέρα στους πνευματικούς αγώνες της σκληρής μοναχικής ζωής. Έλαβε από τον Θεό μεγάλη εξουσία πάνω στα ακάθαρτα πνεύματα, ώστε να τα διώχνει και να θεραπεύει ασθένειες. Μια φορά έφεραν στον Άγιο Αντώνιο έναν δαιμονισμένο νέο που είχε μέσα του ένα φοβερότατο και ισχυρό δαιμόνιο. Ο Αντώνιος είπε στους συγγενείς ότι δεν είχε ο ίδιος εξουσία πάνω σε αυτόν τον άρχοντα των δαιμόνων.

Διαβεβαίωσε όμως ότι ο Παύλος ο Απλός είχε λάβει από τον ίδιο τον Θεό αυτό το ιδιαίτερο χάρισμα. Έτσι τους οδήγησε στον ταπεινό γέροντα, ο οποίος ανέβηκε σε ένα πέτρο μέσα στην καυτή έρημο. Ικέτευσε με δάκρυα τον Χριστό μέχρι το δαιμόνιο να βγει φωνάζοντας και να φύγει με τη μορφή τεράστιου φιδιού. Έτσι ο Παύλος ο Απλός νίκησε ολοκληρωτικά τον διάβολο με την απλότητα και την ταπείνωση της καρδιάς του. Έζησε πολλά χρόνια στην έρημο κάνοντας πολυάριθμα θαύματα και τελικά εκοιμήθη ειρηνικά για να συναντήσει τον Κύριο. Ταις πρεσβείαις του οσίου σου Παύλου του Απλού του ταπεινού μαθητού του Μεγάλου Αντωνίου Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.