Σε μία από τις πιο εντυπωσιακές τοποθεσίες ολόκληρης της Ελλάδος, μέσα στη βαθιά χαράδρα του Αώου, βρίσκεται μια ιερή μονή. Στέκει επιβλητικά ανάμεσα στις απότομες πλαγιές της Τύμφης και της Τραπεζίτσας, φτάνοντας σε υψόμετρο μεγαλύτερο των δύο χιλιάδων μέτρων. Είναι η ξακουστή Μονή της Παναγιάς του Στομίου, γνωστή σε όλους τους πιστούς και ως Παναγιά η Στομιώτισσα. Οι κορυφές της Τύμφης φτάνουν τα δύο χιλιάδες τετρακόσια ενενήντα επτά μέτρα, ενώ η Τραπεζίτσα φτάνει τα δύο χιλιάδες είκοσι τέσσερα μέτρα.

Ανάμεσα στις δύο αυτές απρόσιτες κορυφές δεσπόζει η μονή, χαμένη μέσα στην αγρία ομορφιά της φύσεως και του τόπου. Η προσωνυμία του Στομίου αναφέρεται πιθανότατα στη φυσική διαμόρφωση της περιοχής, που σαν φυσικό στόμιο ανοίγεται προς τη χαράδρα. Η αρχική θέση του μοναστηριού, που ιδρύθηκε το χίλια τετρακόσια σαράντα δύο, βρίσκεται στις απέναντι πλαγιές της Τραπεζίτσας. Εκεί διασώζεται μέχρι σήμερα η χαρακτηριστική ονομασία «Παλιομονάστηρο», που θυμίζει την αρχική παρουσία της ιστορικής αυτής μονής.

Στη σημερινή του θέση, σε μια ευδιάκριτη υπερυψωμένη έξαρση των χαμηλότερων υψομέτρων των πλαγιών της Τύμφης, το μοναστήρι μεταφέρθηκε αργότερα. Η μεταφορά αυτή πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία και κόπους του ηγουμένου Κωνσταντίνου το χίλια επτακόσια εβδομήντα τέσσερα. Από τη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή της μονής από τον γερμανικό στρατό το χίλια εννιακόσια σαράντα τρία, διασώθηκε μόνο ο ναός. Η Παναγία όμως φρόντισε με μητρικό τρόπο για την ανοικοδόμηση και την ανακαίνιση της Ιεράς της Μονής, στέλνοντας ένα αγαπητό παιδί της, τον Όσιο Παΐσιο.

Ο Όσιος Παΐσιος είχε αρχικά μεγάλο πόθο να ασκητέψει στην έρημο του Αγίου Όρους, και ειδικότερα στην αυστηρή περιοχή των Κατουνακίων. Η Παναγία όμως του φανέρωσε στο ταπεινό κελί του οφθαλμοφανώς, σαν σε πνευματική τηλεόραση, την έρημη και κατεστραμμένη Μονή Στομίου Κονίτσης. Με ολοζώντανο και κατηγορηματικό τρόπο του είπε ξεκάθαρα ότι δεν θα πήγαινε στα ξακουστά Κατουνάκια, αλλά θα κατευθυνόταν αμέσως στη Μονή Στομίου της Κονίτσης. Ο φιλόθεος γέροντας άλλωστε ήξερε καλά τα μέρη εκείνα, αφού είχε μεγαλώσει στην ίδια την Κόνιτσα.

Ο Όσιος Παΐσιος συνέβαλε τα μέγιστα στην αναμόρφωση της μονής, κουβαλώντας ακόμα και με τα ίδια του τα χέρια βαριά φορτία. Μετέφερε υλικά από τα νερά του ποταμού, και κινητοποιούσε διαρκώς τους αγαθούς κατοίκους των γύρω χωριών για βοήθεια. Συγκέντρωνε εισφορές που του έστελνε η ίδια η Παναγία μέσω ευσεβών ανθρώπων, και μάζευε γενναίους εργάτες για το έργο. Έφτιαχνε με τα χέρια του κουφώματα, πατώματα και στέγες, σαν εξαίρετος και ταλαντούχος μαραγκός, πάντα με χαρά και προσευχή.

Τιθάσευε άγρια ζώα με τη γλυκύτητα του, θεράπευε ασθενείς και απαγόρευε ευσχήμως τα γλέντια μέσα στον ιερό χώρο της μονής. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου της Στομιώτισσας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.