Στους χαλεπούς χρόνους του φοβερού διωγμού των χριστιανών έλαμψε ένας γενναίος ιεράρχης με σπάνια αρετή και θαυμαστή υπομονή. Ο Κύριλλος έζησε επί της βασιλείας των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού και στολίστηκε ολόκληρος με πλήθος ουρανίων αρετών. Έφθασε τελικά τα ενενήντα πέντε χρόνια ζωής, καρποφορώντας ασταμάτητα μέσα στον πνευματικό αμπελώνα του ευλογημένου Κυρίου του. Κάποτε, συνοδευόμενος από τους δύο πιστούς υπηρέτες του Θεοφάνη και Θεοκτήριστο, ξεκίνησε για να επισκεφθεί ένα μοναστήρι.

Στον δρόμο τους είδε με βαθιά θλίψη ειδωλολάτρες να προσφέρουν θυσίες σε βωμούς, σφάζοντας βόδια και πρόβατα. Αναστέναξε βαθιά μπροστά σε τέτοια πνευματική παραφροσύνη και τους έλεγξε δημόσια με αληθινή και ατρόμητη αποστολική παρρησία. Οι εθνικοί τότε τον συνέλαβαν αμέσως και τον έριξαν φυλακισμένο στα μαύρα και πνιγηρά υπόγεια της φυλακής. Καθώς προσευχόταν εκεί μέσα τα μεσάνυχτα, άκουσε καθαρά μία ουράνια φωνή να του λέει να πορευθεί στη Ρώμη.

Το άλλο πρωί οι πόρτες της φυλακής βρέθηκαν θαυμαστά ανοιγμένες, ενώ όλα τα είδωλα ολόγυρα ήταν συντριμμένα. Φθάνοντας τελικά στο μοναστήρι, είδε σε όραμα τον όσιο Φιλόξενο, ο οποίος του προφήτευσε δύο στεφάνους, έναν ιεραρχικό και έναν μαρτυρικό. Πήγε τότε με μεγάλο ζήλο στη Ρώμη και στήριξε ολόψυχα τους εκεί πιστούς με τα φλογερά κηρύγματά του. Όταν ξέσπασε νέος σκληρός διωγμός, αποφάσισε να πορευθεί στα Ιεροσόλυμα για να ενισχύσει τους αδελφούς της Αγίας Πόλεως.

Καθ’ οδόν, στη νήσο Μαλεό, εμφανίστηκε άντρας ντυμένος στα λευκά και τον πρόσταξε να μην προσπεράσει τη μεγάλη Κρήτη. Φθάνοντας ευθύς στο νησί, οι πιστοί τον εξέλεξαν αμέσως επίσκοπο της Γορτύνης σε ηλικία εξήντα ολόκληρων ετών. Παρέμεινε ποιμένας πιστός μέχρι το ενενηκοστό πέμπτο έτος της ζωής του, οπότε ξέσπασε νέος αιματηρός διωγμός των χριστιανών. Οδηγήθηκε τότε στον ηγεμόνα Αγριππίνο, ο οποίος επιχείρησε με κάθε τρόπο να τον πείσει να αρνηθεί τον Χριστό.

Ο γέροντας ιεράρχης αρνήθηκε με ξεχωριστή αποφασιστικότητα και καταδικάστηκε αμέσως σε φρικτό θάνατο διά αποτομής με σπαθί. Επειδή δεν μπορούσε πλέον να βαδίσει από το βαθύ γήρας, τον τοποθέτησαν σε άμαξα με χαλινό στο στόμα. Έτσι τον οδήγησαν προς τον τόπο της εκτελέσεως, καθώς οι δήμιοι έσπευδαν να εκπληρώσουν την άδικη απόφαση. Όταν έφθασαν στη θέση Ραύκος, μία ουράνια φωνή ακούστηκε δυνατά να λέει «μέχρις ώδε», και η άμαξα στάθηκε. Εκεί αποκεφάλισαν τον γενναίο ιεράρχη, ο οποίος παρέδωσε χαρούμενος την ψυχή του στα τέλη του τρίτου αιώνα. Ταις πρεσβείαις του ιερομάρτυρός σου Κυρίλλου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.