Πέρα από τον φουρτουνιασμένο Ίστρο ποταμό, εκεί όπου τα νερά κατεβαίνουν μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, ζούσε στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου ένα νεαρό παλικάρι. Ανάμεσα στις ομίχλες και στα δάση εκείνου του βάρβαρου κόσμου ο Άγιος Νικήτας έφερε στη σκοτεινή πατρίδα του το φως του Χριστού. Καταγόταν από το έθνος των Γότθων, που είχαν εγκατασταθεί πέραν του Ίστρου ποταμού, μετά την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου του ισαποστόλου. Ο Ίστρος, κατά τον γεωγράφο Μελέτιο, καλείται ο ποταμός Δούναβις από το σημείο που ενώνεται με τον Σαύο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα.

Από παιδί ο Νικήτας διδάχθηκε την αγία πίστη από τον Γότθο επίσκοπο Θεόφιλο, που είχε λάβει μέρος στην πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας. Ο επίσκοπος Θεόφιλος συχνά υπενθύμιζε στον Νικήτα τα λόγια του αποστόλου Παύλου προς τον μαθητή του Τιμόθεο για την αλήθεια. Του έλεγε να μένει ακλόνητος σε όσα έμαθε από την πρώτη του ηλικία μέσα στη χάρη του Θεού. Από μικρό παιδί γνώριζε τις Άγιες Γραφές, που μπορούσαν να του μεταδώσουν την αληθινή σοφία, η οποία οδηγεί στη σωτηρία.

Και πράγματι έτσι έγινε στη ζωή του, καθώς η πίστη του ρίζωσε βαθιά μέσα στην αγνή και φλογισμένη του καρδιά. Ο λαός των Γότθων εκείνη την εποχή ήταν χωρισμένος σε δύο μεγάλες παρατάξεις, που βρίσκονταν σε διαρκή εχθρότητα μεταξύ τους. Επικεφαλής της μιας ήταν ο Φριτιγέρνης, και της άλλης ο σκληρόκαρδος Αθανάριχος, που υπήρξε αληθινά απάνθρωπος και άπιστος προς όλους τους χριστιανούς. Ο Φριτιγέρνης, μη μπορώντας να νικήσει μόνος του, ζήτησε τη συμμαχία του ρωμαίου αυτοκράτορα Ουάλη, που του έστειλε μία δυνατή λεγεώνα ως βοήθεια.

Η ρωμαϊκή λεγεώνα έπεσε πάνω στα στρατεύματα του Αθανάριχου έχοντας ψηλά το σύμβολο του Σταυρού πάνω στις σημαίες της. Η πανίσχυρη δύναμη του Σταυρού φανερώθηκε μέσα στη μάχη, και πολλοί Γότθοι πίστεψαν στον Εσταυρωμένο Κύριο, αφού είδαν τη νίκη. Λίγο αργότερα όμως ο Αθανάριχος ξαναπήρε δυναμικά την εξουσία και ξεκίνησε με μένος έναν πολύ σκληρό διωγμό κατά των χριστιανών. Ο Άγιος Νικήτας, φλεγόμενος από ζήλο για τον Θεό, βγήκε σε διπλή πάλη ενάντια στον αόρατο εχθρό και στον φανερό διώκτη.

Με τα θεόπνευστα λόγια του οδηγούσε πολλούς απίστους στον Χριστό και ενίσχυε τους πιστούς για το μαρτυρικό αγώνισμα της ομολογίας. Ταυτόχρονα ήλεγχε με παρρησία τον Αθανάριχο για την ασέβειά του και την απανθρωπιά του απέναντι σε τόσους αθώους χριστιανούς της Γοτθίας. Με αυτόν τον τρόπο ο Άγιος νίκησε και τους δύο αντιπάλους, πατώντας τον διάβολο και υπερβαίνοντας τη σκληρότητα του τυράννου με υπομονή. Όταν ο Αθανάριχος συνέλαβε τον Νικήτα και τον απείλησε για να αρνηθεί τον Χριστό, αυτός έμεινε αμετακίνητος σε εκείνα που έμαθε από παιδί του.

Ομολόγησε με θάρρος τον Χριστό μπροστά στον σκληρό ηγεμόνα, ο οποίος όταν τον άκουσε εξαγριώθηκε πολύ και έχασε κάθε αυτοκυριαρχία. Διέταξε αμέσως και του έσπασαν τα κόκαλα με τον πιο φρικτό και απάνθρωπο τρόπο, μέσα στη φυλακή και ενώπιον του λαού. Αλλά το μίσος των βαρβάρων ήταν τόσο μεγάλο, ώστε στη συνέχεια τον έριξαν μέσα στη φωτιά για να ολοκληρώσουν το μαρτύριο. Εκεί ο Άγιος βρήκε τον μαρτυρικό του θάνατο, ενώ η φλόγα δεν άγγιξε καθόλου το σώμα του με θεϊκή θέληση.

Η φωτιά σεβάστηκε το ιερό λείψανο και η ψυχή του μάρτυρα ανέβηκε στους ουρανούς, στεφανωμένη με τον αμάραντο στέφανο της δόξας. Έτσι ο Άγιος Νικήτας στρατεύτηκε με ζήλο για τον Χριστό κάτω από το σημείο του Σταυρού και αναδείχτηκε αληθινός νικηφόρος. Όχι μόνο από το όνομά του, αλλά και στην πραγματικότητα της ζωής του απέδειξε ότι ήταν αληθινός νικητής της πλάνης. Κάποιος ευσεβής χριστιανός πήρε με σεβασμό το άγιο λείψανο και το διαφύλαξε με ευλάβεια μέσα σε καθαρή θήκη.

Έτσι σφράγισε με το μαρτύριό του εκείνον τον φοβερό διωγμό κατά της εκκλησίας του Χριστού στη Γοτθία. Τον ευσεβή εκείνον άνδρα τον έλεγαν Μαριανό και καταγόταν από την Κιλικία, από τη φημισμένη πόλη της Μοψουεστίας της Μικράς Ασίας. Είχε έλθει στη γοτθική χώρα για κάποια υπόθεσή του και είχε συνδεθεί με αληθινή φιλία με τον Άγιο Νικήτα. Όταν είδε το ιερό λείψανο να μένει άταφο και πεταμένο, αποφάσισε να το πάρει κρυφά τη νύχτα και να το μεταφέρει.

Η νύχτα ήταν όμως σκοτεινή και βροχερή, και ο Μαριανός δεν έβλεπε πού να πάει για να βρει το άγιο σώμα. Τότε ο Θεός, που κάποτε οδήγησε με αστέρι τους μάγους στη Βηθλεέμ, του έστειλε ουράνια δύναμη με τη μορφή λαμπρού άστρου. Το άστρο προπορευόταν μπροστά από τον Μαριανό και διέλυε το πυκνό σκοτάδι, οδηγώντας τον με σιγουριά στο σημείο που βρισκόταν το λείψανο. Όταν έφτασε στον τόπο, το άστρο σταμάτησε πάνω από το ιερό λείψανο και ο Μαριανός το πήρε μέσα σε καθαρό σεντόνι.

Σε λίγο καιρό επέστρεψε στην πατρίδα του τη Μοψουεστία, μεταφέροντας το πολύτιμο σώμα με σεβασμό και ευλάβεια στην Κιλικία. Εκεί έθαψε το λείψανο με μεγάλη τιμή μέσα στο σπίτι του, που γέμισε από ευλογία και πλήθος ιαμάτων. Αργότερα οι πιστοί έκτισαν ναό προς τιμή του Αγίου και κατέθεσαν τα λείψανά του σε νέα έντιμη θήκη. Ταις πρεσβείαις του Αγίου σου Νικήτα του ενδόξου μεγαλομάρτυρος του Γότθου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.