Στην ευλογημένη Καισάρεια της Καππαδοκίας, την ξακουστή πατρίδα αγίων και ομολογητών, γεννήθηκε ο μακάριος μάρτυρας Ευψύχιος μέσα σε επιφανή οικογένεια. Ανήκε αναμφισβήτητα στις ευσεβέστατες δόξες της Καισαρείας και ορισμένοι συναξαριστές τον αναφέρουν ως γιο του διακεκριμένου συγκλητικού Διονυσίου. Ο πατέρας του Διονύσιος πέθανε σε μικρή ηλικία του παιδιού, αλλά αυτός δεν έμεινε ορφανός χωρίς την προστατευτική θεϊκή χάρη. Κατηχήθηκε από νωρίς στην αληθινή χριστιανική πίστη, βαπτίστηκε με σταθερή πεποίθηση και έγινε υπήκοος και μακαριστός γιος του ουράνιου Πατέρα.

Έλαβε μέσα του την σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος και ξεκίνησε με ζήλο τον δρόμο της ευαγγελικής ζωής. Όλα του τα γήινα υπάρχοντα, που ήταν πολλά και αξιόλογα, τα μοίρασε σταδιακά στους ταπεινούς φτωχούς της Καισαρείας. Διάλεξε να ζει με μεγάλη απλότητα, χωρίς πολυτέλειες, αφιερωμένος ολόκληρος στην ιερή υπηρεσία της σωτηρίας των αθάνατων ψυχών. Όταν αυτοκράτορας ήταν ο Αδριανός, που βασίλεψε από το εκατό δεκαεπτά έως το εκατό τριάντα οκτώ, ξέσπασε σκληρός διωγμός.

Στη διάρκεια εκείνου του διωγμού ο Ευψύχιος καταγγέλθηκε από αχάριστους ανθρώπους ότι δεν τιμούσε τους ειδωλολατρικούς θεούς αλλά τον Χριστό. Συνελήφθη αμέσως από τον τότε ηγεμόνα της Καππαδοκίας και υποβλήθηκε σε φρικτά και απάνθρωπα βασανιστήρια από τους σκληρούς δημίους της εποχής εκείνης. Στην αρχή του ξέσχισαν με βάναυση μανία τα πλευρά με σιδερένια νύχια, τόσο ώστε τελικά φάνηκαν γυμνά τα οστά του σώματος. Έπειτα από αυτά τα φρικτά βασανιστήρια, τον έριξαν μισοπεθαμένο και αιμόφυρτο στη σκοτεινή φυλακή για να πεθάνει χωρίς φροντίδα.

Εκεί όμως ο μάρτυρας απευθύνθηκε με ένθερμη και πύρινη προσευχή προς τον Κύριο, ζητώντας δύναμη και υπομονή στους αγώνες. Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε τότε θαυματουργικά στο κελί της φυλακής και επούλωσε με ένα άγγιγμα όλες τις βαριές πληγές του. Σύντομα μετά από αυτό το θαύμα ο Άγιος ελευθερώθηκε από τη φυλακή με θεία οικονομία και θαυμαστή πρόνοια του Θεού. Η απελευθέρωσή του έγινε για να μοιράσει ο ίδιος όλη τη μεγάλη οικογενειακή του περιουσία και να μη πέσει σε ανάξιους.

Η περιουσία είχε συγκεντρωθεί από τους προπάππους του και ο Ευψύχιος την διαμοίρασε ολοκληρωτικά στους πεινασμένους πτωχούς και τους εμπεριστάτους. Έδωσε μάλιστα σημαντικό μέρος και στους ίδιους τους εχθρούς που τον είχαν συκοφαντήσει στις αρχές, τιμώντας τους ως ευεργέτες. Αργότερα, όταν την Καισάρεια διοικούσε ο νέος και σκληρός ηγεμόνας Σαπρίκιος, ο Άγιος Ευψύχιος συνελήφθη πάλι από τους διώκτες. Τον κρέμασαν ψηλά και τον ξέσχισαν με σιδερένια νύχια για ώρα πολλή, αλλά εκείνος έμεινε σταθερός μέχρι τέλους.

Τελικά υπέστη ένδοξο μαρτυρικό θάνατο με αποκεφαλισμό από τους δημίους, και αντί για αίμα έτρεξαν θαυμαστά από τις πληγές του γάλα και νερό. Άγιε Ευψύχιε γενναιότατε μάρτυς της Καππαδοκίας και ένθερμε ικέτη της Εκκλησίας, πρέσβευε προς τον φιλάνθρωπο Κύριον υπέρ ημών, αμήν.