Στα μέρη της Πολωνίας, εκεί όπου η Ορθοδοξία στέναζε κάτω από το βαρύ φορτίο της Ουνίας, ανέτειλε μια καθαρή και αδούλωτη φωνή που δεν λύγισε ποτέ. Ο Όσιος Αθανάσιος γεννήθηκε στο Μπρεστ το χίλια πεντακόσια ενενήντα επτά, την εποχή που η Ουνία είχε ήδη επιβληθεί με την βία στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Η συμφωνία πέρασε με την συνεργασία του πολωνικού κράτους και με την υπογραφή συμβιβασμένων ιεραρχών το χίλια πεντακόσια ενενήντα έξι στο Μπρεστ. Όσοι έμειναν πιστοί στην πατρώα πίστη υπέφεραν αμέτρητους διωγμούς και πολλοί κατέφευγαν στα άγρια μέρη της χώρας.

Άλλοι ομαδοποιούνταν για την επιβίωση της πίστεως κάτω από την προστασία λίγων αριστοκρατικών ορθοδόξων, οι οποίοι ακόμη άντεχαν τις πιέσεις. Οι περισσότεροι πλούσιοι πέρασαν στον Ρωμαιοκαθολικισμό για να εξασφαλίσουν προνόμια και ελευθερία, ενώ τα ιησουιτικά σχολεία εργάζονταν με φανατισμό για την επικράτηση της Ουνίας. Μέσα σε αυτό το θλιβερό κλίμα γεννήθηκε ο Όσιος και η οικογένειά του ανήκε στην Ορθόδοξη Κοινότητα της πόλεως, η οποία αγωνιζόταν να διατηρήσει την πίστη.

Ο νεαρός Αθανάσιος έλαβε υψηλή μόρφωση, έμαθε ρωσικά, πολωνικά, ελληνικά και λατινικά, ώστε μπόρεσε αργότερα να σταθεί ισάξιος συνομιλητής αρχόντων, θεολόγων και πολιτικών της εποχής. Στα τριάντα του χρόνια έφθασε στο Μοναστήρι του Αγίου Πνεύματος στο Βίλνο και από εκεί τον μετέφεραν στο μοναστήρι Κουπιάτσκι. Στον δρόμο για το νέο μοναστήρι συνάντησε έναν ανάπηρο, τον φόρτωσε στους ώμους του, και εκείνος του δίδαξε την νοερά αδιάλειπτη προσευχή του Ιησού.

Στο Κουπιάτσκι φυλασσόταν η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, η οποία είχε εμφανισθεί στον ίδιο τόπο το χίλια εκατόν ογδόντα δύο και η εικόνα αυτή σημάδεψε ολόκληρη την μετέπειτα ζωή του Οσίου. Μια ημέρα ο Άγιος άκουσε φωνή από την εικόνα να τον προτρέπει να μεταβεί στην Μόσχα και να ζητήσει από τον αυτοκράτορα της Ρωσίας βοήθεια για την κατατρεγμένη Ορθόδοξη Εκκλησία. Πραγματοποίησε υπάκουα την εντολή και μετά τον γυρισμό του, κατόπιν παρακλήσεως των αδελφών, ανέλαβε ηγούμενος στο Μοναστήρι του Αγίου Συμεών στο Μπρεστ, όπου ξεκίνησε ο δημόσιος αγώνας του.

Το χίλια εξακόσια σαράντα επτά μετέβη στην Βαρσοβία στον βασιλιά Βλαδισλάβ και με επίμονες προσπάθειες πέτυχε να εξασφαλισθούν τα προνόμια και η ελευθερία των ορθοδόξων κοινοτήτων του Μπρεστ. Όμως οι τοπικές αρχές απάντησαν περιφρονητικά με τα λόγια: γίνετε όλοι ουνίτες και τότε θα τα κάνουμε όλα δωρεάν για εσάς. Η ανώτατη ορθόδοξη ιεραρχία της Βαρσοβίας τήρησε αδιάφορη στάση και άφησε τον Όσιο μόνο μέσα στην θλίψη και στην προσευχή. Καθώς διάβαζε τον Ακάθιστο ύμνο, άκουσε ξανά την φωνή της Παναγίας να τον προτρέπει να σταθεί στην Βουλή με την εικόνα Κουπιατίσκοϊ.

Έπρεπε να μιλήσει εκεί για την δίκαιη τιμωρία του Θεού, αν δεν αλλάξει η πολιτική κατά της Ορθοδοξίας και ας καταδικάσουν πρώτα την Ουνία, ώστε όλα τότε να διορθωθούν. Ο Όσιος μοίρασε σε όλα τα μέλη της Βουλής μικρές εικόνες της Παναγίας με λόγια προειδοποιήσεως, ενώ ο ίδιος μίλησε με πολύ θάρρος υπέρ της Ορθοδοξίας μπροστά στον βασιλιά και στους άρχοντες. Για την παρρησία του υπέφερε αμέτρητα από τους συμβιβασμένους ιεράρχες, οι οποίοι τον κατηγόρησαν για τρέλα, τον φυλάκισαν, τον έπαυσαν από ιερέα και τον έστειλαν για δίκη στον Μητροπολίτη Κιέβου Πέτρο Μογίλα.

Εκείνος όμως τον δικαίωσε ολοκληρωτικά και έκρινε άδικη την απόφαση της Βαρσοβίας εναντίον του ταπεινού μοναχού. Όταν επέστρεψε στο μοναστήρι, άκουσε ξανά την φωνή της Παναγίας να τον στέλνει πάλι στην Βουλή, για να μιλήσει αυτήν την φορά κατά της Ουνίας υπέρ των Ρωμαιοκαθολικών. Δεν πρόλαβε όμως να φθάσει, διότι τον συνέλαβαν, τον φυλάκισαν και τον μετέφεραν στην Βαρσοβία, υποπτευόμενοι άδικα συνεργασία με την Μόσχα και προδοσία. Την πέμπτη Σεπτεμβρίου του χίλια εξακόσια σαράντα οκτώ τον οδήγησαν στο πυκνό δάσος, τον βασάνισαν με φωτιά και ετοίμασαν τον λάκκο της ταφής του.

Ο στρατιώτης πυροβόλησε και ο Άγιος έμεινε όρθιος ακουμπώντας σε ένα δένδρο, μέχρι που σήκωσε τα μάτια στον ουρανό, σταύρωσε τα χέρια στο στήθος και έπεσε μόνος του στον λάκκο. Ταις πρεσβείαις του γενναίου ιερομάρτυρος Αθανασίου του ομολογητού ηγουμένου της Μονής του Μπρεστ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.