Στα βάθη της Καππαδοκίας, μέσα σε καιρούς οδυνηρούς για τους χριστιανούς της Μικράς Ασίας, ξεπρόβαλε η μορφή ενός νεαρού ορφανού με την ψυχή φλογισμένη από αγάπη προς τον Χριστό. Το έτος χίλια επτακόσια σαράντα, επί του Σουλτάνου Αχμέτ και του Ιμπραήμ Πασά, γενικού διοικητή της Μικράς Ασίας, εκδόθηκε διάταγμα να συγκεντρωθούν τα αγόρια των χριστιανών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ανάμεσα στα παιδιά αυτά βρέθηκε και ο ορφανός Θεοχάρης, ο οποίος σήκωνε το βάρος της δοκιμασίας μόνος του, χωρίς γονείς και χωρίς συγγενική στήριξη. Μια ημέρα ο δικαστής της Νεάπολης Καππαδοκίας, της σημερινής Νέβσεχηρ, είδε τον Θεοχάρη μέσα στο στρατόπεδο και τον συμπάθησε αμέσως για την πραότητα και την αρχοντική όψη του.

Τον πήρε λοιπόν στο σπίτι του για να φροντίζει τα ζώα του και να ζει υπό τη σκέπη και την επιστασία του. Η ευσέβεια και η σεμνή εμφάνιση του νέου εντυπωσίασαν τόσο πολύ τον δικαστή και τη σύζυγό του, ώστε αποφάσισαν να τον προτείνουν για γαμπρό στην κόρη τους. Όμως η ίδια η συμφωνία αυτή έκρυβε έναν όρο εξαιρετικά σκληρό και απαράδεκτο για τη χριστιανική του συνείδηση και την ψυχή του. Έπρεπε να αρνηθεί τον Χριστό και να γίνει μωαμεθανός, για να γίνει κληρονόμος της πλούσιας οικίας και της περιουσίας του δικαστή.

Με θάρρος μεγάλο και πίστη ασάλευτη ο Θεοχάρης απάντησε στον δικαστή με λόγια απλά και ασυμβίβαστα. «Αφέντη μου, εγώ γεννήθηκα χριστιανός και δεν μπορώ να αρνηθώ την πίστη του Σωτήρα μου και των πατέρων μου». Ο Οθωμανός δικαστής θεώρησε την απάντηση αυτή ως βαριά προσβολή και αμέσως τον απείλησε με φρικτά βασανιστήρια. Τότε ο νεαρός έτρεξε στον Ναό του Αγίου Γεωργίου και μετάλαβε των αχράντων Μυστηρίων, ενισχύοντας την ψυχή του ενόψει της φοβερής δοκιμασίας. Όταν ο δικαστής επανέλαβε αργότερα την πρόταση γάμου, ο μάρτυρας αρνήθηκε ξανά σταθερά και ομολόγησε με δύναμη την πίστη του στον Χριστό.

Τον έκλεισαν τότε σε σκοτεινό κελί χωρίς τροφή για πολλές ημέρες, αλλά εκείνος τρεφόταν από την προσευχή και δεν αισθανόταν καθόλου τις προσβολές της πείνας. Έπινε μόνο λίγο νερό κάθε τόσο, ενώ η καρδιά του παρέμενε γαλήνια και βυθισμένη στη μνήμη του Θεού. Μετά από σκληρά βασανιστήρια τον οδήγησαν μία ώρα έξω από την πόλη της Νεάπολης, σε έρημο τόπο. Εκεί τον λιθοβόλησαν και κατόπιν τον απαγχόνισαν σε λευκή λεύκα, καταμεσήμερο της εικοστής Αυγούστου του χίλια επτακόσια σαράντα, ενώ ο ίδιος προσευχόταν.

Το έτος χίλια εννιακόσια είκοσι τρία τα τίμια λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη και τοποθετήθηκαν στον Ναό της Αγίας Αικατερίνης, όπου παραμένουν μέχρι σήμερα και ευωδιάζουν. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου νεομάρτυρος Θεοχάρους, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.