Άγιος Αγάπιος ο εκ Γαλατίστης ο Ιερομάρτυς

Στις ορεινές πλαγιές της Χαλκιδικής, εκεί όπου η Γαλάτιστα έβλεπε αργά τις εκκλησίες και τα σχολεία της να ζωντανεύουν, γεννήθηκε γύρω στο χίλια επτακόσια δέκα ένα παιδί προορισμένο για το μαρτύριο. Η μικρή κωμόπολη της Χαλκιδικής υπήρξε εκείνη την εποχή σπουδαία έδρα επισκοπής, και ο νέος Αγάπιος έλαβε εκεί την πρώτη του εγκύκλια μόρφωση. Η Γαλάτιστα διέθετε αρκετά καλά καταρτισμένα σχολεία και άξιο διδακτικό προσωπικό για την κατήχηση των παιδιών. Αξίζει να αναφερθεί πως από τη Γαλάτιστα την ίδια εποχή κατάγονταν οι σπουδαίοι συγγενείς αγιογράφοι, που έμειναν γνωστοί ως Γαλατσάνοι.

Εκείνοι αγιογράφησαν πολλές εικόνες και τοιχογραφίες στο Άγιον Όρος, και πολλά έργα τους σώζονται μέχρι σήμερα στη μονή Βατοπαιδίου. Σε αυτό το ευλαβικό κλίμα της Χαλκιδικής μεγάλωσε ο μικρός Αγάπιος και ωρίμασε πνευματικά για τη μεγάλη αποστολή που τον περίμενε. Νέος ακόμη στην ηλικία αποφάσισε να μεταβεί για προσκύνηση στους Αγίους Τόπους των Ιεροσολύμων, όπου παρέμεινε και ασκήτευσε με αυστηρές νηστείες. Εκεί εκάρη μοναχός και έγινε μέλος της Αγιοταφικής Αδελφότητος, αφιερώνοντας τη ζωή του στη φύλαξη του Παναγίου Τάφου του Κυρίου.

Ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Παρθένιος, που πατριάρχευσε από το χίλια επτακόσια τριάντα επτά έως το χίλια επτακόσια εξήντα έξι, τον χειροτόνησε ιερέα. Έγινε λειτουργός του Παναγίου Τάφου και αναγνωρίστηκε από τους πατέρες της Αδελφότητος για τις πνευματικές του αρετές και τη μόρφωσή του. Κατόπιν ο Αγάπιος απεστάλη ως οικονόμος του μετοχίου του Παναγίου Τάφου στη Θεσσαλονίκη, στον ιστορικό ναό της Νέας Παναγίας κοντά στον Λευκό Πύργο. Κατά την παραμονή του στη Θεσσαλονίκη δίδαξε με αφοσίωση στην Αστική Σχολή, μεταδίδοντας στους μαθητές τη βαθιά του γνώση.

Το χίλια επτακόσια σαράντα τρία ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Παρθένιος έστειλε τον αρχιμανδρίτη Αγάπιο στη Μόσχα για μια σημαντική αποστολή. Σκοπός του ταξιδιού ήταν η συλλογή εράνων προς εξόφληση του μεγάλου χρέους του Παναγίου Τάφου προς τους δανειστές του Πατριαρχείου. Ο Αγάπιος παρέμεινε στη Ρωσία ως το χίλια επτακόσια σαράντα επτά λόγω πολλών και διαφόρων προβλημάτων που προέκυψαν. Τελικά επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη με ένα ικανό ποσό για την εξόφληση του χρέους και συνέχισε το διδακτικό του έργο στην εκεί σχολή.

Στη συνέχεια δίδαξε ως καθηγητής στην ξακουστή Αθωνιάδα Ακαδημία, που βρισκόταν κοντά στη μονή Βατοπαιδίου του Άθωνα. Με υπόδειξη του σοφού διδασκάλου του γένους Ευγένιου Βούλγαρη, ο Άγιος διορίστηκε από το σεπτό Οικουμενικό Πατριαρχείο Σχολάρχης της Αθωνιάδος. Ο Ευγένιος Βούλγαρης σε επιστολή του στις δέκα Απριλίου από τα Ιωάννινα τον συγχαίρει θερμά για την ανάληψη των νέων του καθηκόντων. Την επιστολή αυτή είχε στο αρχείο του ο λόγιος επίσκοπος Καμπανίας Θεόφιλος, που υπήρξε μαθητής του Βούλγαρη.

Ο Θεόφιλος καταγόταν από τα Ιωάννινα και έδρα της επισκοπής του ήταν η Κουλακιά Θεσσαλονίκης, όπου σημείωσε προσωπικά τη συγκλονιστική είδηση του μαρτυρίου. Έγραψε ότι την επιστολή την έλαβε ο σοφώτατος αρχιμανδρίτης Αγάπιος, τον οποίο σκότωσαν κακοποιοί φονείς Γενίτσαροι. Ο φόνος συντελέστηκε έξω από τη Θεσσαλονίκη, καθώς ο Αγάπιος επέστρεφε από τη Γαλάτιστα, την αγαπημένη του πατρίδα. Στις δεκαοκτώ Αυγούστου του χίλια επτακόσια πενήντα δύο ο ενάρετος αρχιμανδρίτης φονεύτηκε μαρτυρικά πλησίον της Θέρμης.

Ο μεγάλος διδάσκαλος του γένους και σοφώτατος σχολάρχης της Αθωνιάδος έδωσε την ψυχή του στον Κύριο. Γνωρίζουμε ότι την εποχή εκείνη το βίαιο στράτευμα των Γενιτσάρων στην περιοχή προέβαινε σε φοβερές λεηλασίες. Επιτίθονταν στον Ορθόδοξο λαό με αρπαγές και αιματοχυσίες, ενώ οι αρχές παρακολουθούσαν με ανοχή τα εγκλήματα. Μας είναι άγνωστο τι ακριβώς συνέβη κατά τη σύλληψη και το μαρτύριο του Αγαπίου εκείνες τις ώρες. Δεν γνωρίζουμε επίσης που ενταφιάσθηκε ο μάρτυρας και τι απέγιναν στη συνέχεια τα τίμια λείψανά του.

Η πρώτη επίσημη εκδήλωση προς τιμή του αγίου Αγαπίου έγινε το χίλια εννιακόσια εβδομήντα επτά στη γενέτειρά του. Την οργάνωσε ο μητροπολίτης Ιερισσού και Αγίου Όρους Νικόδημος με ενέργειες του πρωτοσυγκέλλου αρχιμανδρίτη Χρυσοστόμου Μαϊδώνη. Η εικόνα του Αγίου αγιογραφήθηκε αργότερα από τον Αγιορείτη ιερομόναχο Βενέδικτο Νεοσκητιώτη και τοποθετήθηκε στον ιερό ναό Παναγίας Γαλάτιστας. Στη γενέτειρά του ανεγέρθηκε επίσης ιερός ναός προς τιμή του και η ιερά ακολουθία του συνετέθη από τον αξιόλογο υμνογράφο Χαραλάμπη Μπούσια.

Ταις πρεσβείαις του αγίου ιερομάρτυρος Αγαπίου του εκ Γαλατίστης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.