Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος χάραξε τα όρια της νέας πρωτεύουσας με ένα δόρυ και αυτή προχωρούσε όλο και περισσότερο. Η αφιέρωση της Πόλεως έγινε στις ένδεκα Μαΐου του τριακόσια τριάντα και ακολούθησαν σαράντα ημέρες χαρμόσυνων εορταστικών εκδηλώσεων. Το έτος τριακόσια εικοσιτέσσερα μετά Χριστόν ο άγιος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος αποφάσισε να μετακινήσει την αυτοκρατορική πρωτεύουσα. Ήθελε η νέα πόλη να βρίσκεται πιο κοντά στις ανατολικές επαρχίες και να έχει ταυτόχρονα άμεση επικοινωνία με τη Δύση.

Η αρχαία πόλη του Βυζαντίου εκπλήρωνε τέλεια εκείνες τις απαιτήσεις και έγινε αμέσως ο εκλεκτός τόπος της νέας ιδρύσεως. Στις οκτώ Νοεμβρίου του τριακόσια εικοσιτέσσερα η τοποθεσία της νέας πρωτεύουσας καθαγιάστηκε επίσημα από τον ίδιο τον Κωνσταντίνο. Ο ευσεβής αυτοκράτορας χάραξε τα νέα όρια της πόλεως με ένα δόρυ που κρατούσε στο χέρι του. Καθώς προχωρούσε όλο και περισσότερο, οι αυλικοί του εκπλήσσονταν για το μέγεθος της νέας πρωτεύουσας. Τον ρωτούσαν με απορία ως πότε θα συνεχίσει εκείνη τη χάραξη και πού θα σταματούσε επιτέλους.

Ο Κωνσταντίνος απάντησε ότι θα συνεχίσει μέχρι να σταματήσει αυτός που βαδίζει μπροστά του στον αέρα. Όλοι κατάλαβαν τότε ότι ο αυτοκράτορας οδηγείτο από κάποια θεϊκή ουράνια δύναμη, αόρατη στους ανθρώπινους οφθαλμούς. Έτσι αναδεικνύονταν με σαφήνεια ότι η ίδρυση της νέας πρωτεύουσας ήταν θείο έργο και θείο όραμα του Κυρίου. Υπάρχει μάλιστα παλαιότερο εικονογραφικό σχέδιο του Ράλλη Κοψίδη, που απεικονίζει άγγελο Κυρίου να βαδίζει μπροστά από τον Κωνσταντίνο.

Ο άγγελος εκείνος υπέδειξε στον αυτοκράτορα τα νέα όρια της πόλεως, με σαφή θεϊκή πρόνοια. Η ανέγερση των κυρίων κτηρίων ξεκίνησε τον αμέσως επόμενο χρόνο, δηλαδή το τριακόσια εικοσιπέντε μετά Χριστόν. Παγανιστικά μνημεία από τη Ρώμη, την Αθήνα και άλλες σπουδαίες πόλεις της εποχής χρησιμοποιήθηκαν για να στολίσουν τη νέα πρωτεύουσα. Η ανάγκη για τη νέα πόλη εξηγείται μερικώς από τις νέες ανάγκες της κυβερνήσεως της αυτοκρατορίας. Έπαιξε επίσης ρόλο η εισβολή των γερμανικών φυλών στη Δύση και τα μεγάλα εμπορικά συμφέροντα της αυτοκρατορίας.

Όμως η νέα πόλη επρόκειτο να γίνει πάνω από όλα μία αληθινά χριστιανική πρωτεύουσα του ανατολικού κόσμου. Για το ένδοξο αυτό όραμα απαιτείτο νέο θεμέλιο και νέα πνευματική αρχή, αντάξια του χριστιανικού περιεχομένου. Στη συνέχεια λοιπόν εργάστηκαν πυρετωδώς ο αυτοκράτορας και οι μηχανικοί του, για να τελειώσουν εγκαίρως το μεγάλο εκείνο έργο. Με κάθε τρόπο φρόντισε ο Κωνσταντίνος ώστε η Πόλη να πάρει τον χαρακτήρα νέας Ρώμης, ορθόδοξης και βασιλικής.

Η αρχιτεκτονική, οι ναοί και τα δημόσια κτήρια διαμορφώθηκαν, ώστε να εκφράζουν τη χριστιανική ψυχή της νέας πρωτεύουσας. Όλη η Πόλη φάνηκε σαν εικόνα της επουρανίου Ιερουσαλήμ, με τους ναούς και τις ιερές της εικόνες. Το έτος τριακόσια τριάντα μετά Χριστόν, το έργο είχε προχωρήσει αρκετά και ο Κωνσταντίνος μπόρεσε να εγκαινιάσει επίσημα την πρωτεύουσά του. Η αφιέρωση πραγματοποιήθηκε στις ένδεκα Μαΐου εκείνου του έτους και ακολούθησαν σαράντα ημέρες χαρμόσυνων εορταστικών εκδηλώσεων.

Σε εκείνες τις πανηγύρεις πήραν μέρος αξιωματούχοι, κληρικοί και πιστοί από όλη τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία της εποχής. Η χριστιανική Κωνσταντινούπολη τέθηκε στη συνέχεια κάτω από την προστασία της Υπεραγίας Θεοτόκου, της εκλεκτής υπερασπίστριας της Πόλεως. Έτσι το χριστιανικό φως της Πόλεως επεσκίασε εντελώς το παγανιστικό Βυζάντιο των αρχαίων και ειδωλολατρικών εποχών. Ο άγιος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος υπήρξε ο πρώτος ηγεμόνας, που υποτάχθηκε εκούσια στον αληθινό Χριστό και Σωτήρα.

Η Πόλη του παρέμεινε για χίλια ολόκληρα χρόνια το σύμβολο μιας λαμπρής χριστιανικής αυτοκρατορίας στην Ανατολή. Από τα τείχη της εκπορεύτηκαν ιεραπόστολοι, θεολόγοι, άγιοι και αυτοκράτορες, που στόλισαν τον κόσμο με την παρουσία τους. Έγινε η Νέα Ρώμη, η ζωντανή πρωτεύουσα του ορθόδοξου χριστιανισμού και η μητέρα όλων των ορθοδόξων εκκλησιών. Η μνήμη των εγκαινίων της εορτάζεται κάθε χρόνο στις ένδεκα Μαΐου, με ευχαριστιακή λατρεία προς τον Κύριο.

Με αυτή την εορτή τιμάται η ίδρυση της λαμπράς χριστιανικής Πόλεως μέσα στους πανηγυρισμούς της Εκκλησίας. Με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου, της προστάτιδος της Πόλεως, αξίωσε και εμάς Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.