Άγγελος του Κυρίου άγγιξε τα χείλη του Ρεπροβου και του χάρισε τη δύναμη να μιλάει την ελληνική γλώσσα. Παρότι αρχικά δεν είχε δώρο ανθρώπινου λόγου, μετά από αυτό το θαυμαστό σημείο έγινε ένθερμος κήρυκας του Σωτήρος Χριστού. Ο Άγιος Χριστόφορος έζησε κατά τον τρίτο αιώνα μετά Χριστόν και μαρτύρησε γύρω στο 250. Άθλησε επί του ασπλάχνου αυτοκράτορα Δεκίου, ο οποίος βασίλευσε από το 249 μέχρι το 251. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση καταγόταν από τους κανίβαλους της χώρας των Κυνοκεφάλων της μακρινής Θεσσαλίας.

Ο Άγιος ήταν άνδρας μεγάλου αναστήματος και ασύλληπτης σωματικής δυνάμεως, αλλά πολύ ευγενής και πιστός στον Θεό. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, ήταν αρχικά πολύ ωραίος, αλλά ζήτησε από τον Κύριο να του δώσει άσχημο πρόσωπο. Ήθελε να αποφύγει τους πειρασμούς που προκαλούσε η ομορφιά του στον ίδιο και στους άλλους ανθρώπους. Πριν το βάπτισμα ονομαζόταν Ρέπροβος, λέξη που σημαίνει αποδιοπομπαίος ή απορριπτέος, εξαιτίας της παραμορφωμένης μορφής του προσώπου.

Ακόμα και πριν το άγιο βάπτισμα, ο Ρέπροβος ομολογούσε την πίστη του στον Χριστό και ήλεγχε τους διώκτες των χριστιανών. Ζούσε σε εποχή μεγάλων διωγμών, όταν ο αυτοκράτορας Δέκιος είχε εξαπολύσει σκληρό κυνηγητό κατά της νεαρής Εκκλησίας. Ένας Βάκχος τον χτύπησε μία φορά για τα τολμηρά ομολογιακά λόγια του, αλλά εκείνος υπέμεινε με βαθιά ταπείνωση. Είπε στον Βάκχο ότι αν παραδιδόταν στον θυμό, ούτε ο ίδιος ο Βάκχος ούτε ο αυτοκράτορας θα στέκονταν.

Διακόσιοι ολόκληροι στρατιώτες στάλθηκαν να τον συλλάβουν και να τον φέρουν μπροστά στον σκληρό αυτοκράτορα Δέκιο. Ο Ρέπροβος υποτάχθηκε χωρίς αντίσταση και ξεκίνησε μαζί τους το μακρύ ταξίδι προς την αυτοκρατορική πρωτεύουσα της εποχής. Στον δρόμο συνέβησαν θαυμαστά σημεία, καθώς ένα ξερό ραβδί στα χέρια του Ρεπρόβου άρχισε ξάφνου να ανθίζει. Όταν τελείωσε το ψωμί των στρατιωτών, εκείνος προσευχήθηκε στον Κύριο και τα ψωμιά πολλαπλασιάστηκαν με θεϊκή δύναμη.

Αυτό το θαύμα θύμιζε τον πολλαπλασιασμό των άρτων στην έρημο από τον ίδιο τον Σωτήρα Χριστό. Οι στρατιώτες έμειναν έκπληκτοι από τα θαυμαστά σημεία αυτά και πίστεψαν αμέσως στον αληθινό Θεό. Βαπτίστηκαν όλοι μαζί με τον Ρέπροβο από τον Άγιο ιερομάρτυρα Βαβύλα στην ξακουστή πόλη της Αντιοχείας. Έλαβε τότε το νέο όνομα Χριστόφορος ή Χριστοφόρος, λέξη που σημαίνει αυτός που μεταφέρει τον Χριστό μέσα στην ψυχή του. Έτσι από Ρέπροβος έγινε φωτεινός Χριστοφόρος, ένδοξος ομολογητής της πίστεως μέσα στη φωτιά της δοκιμασίας.

Σύντομα συγκέντρωσε γύρω του πολυάριθμους νέους πιστούς, τους οποίους κατήχησε στην αληθινή ορθόδοξη πίστη του Χριστού. Όταν ο Χριστόφορος οδηγήθηκε μπροστά στον αυτοκράτορα, ο Δέκιος γέμισε τρόμο και έπεσε ξαφνικά λιπόθυμος στη γη. Όταν ξανάρθε στις αισθήσεις του, σχεδίασε να εξαναγκάσει τον Άγιο να αρνηθεί τον Σωτήρα Χριστό με δόλο. Έστειλε δύο πόρνες, την Καλλινίκη και την Ακυλίνα, να σαγηνεύσουν τον γενναίο μάρτυρα με σαρκικούς πειρασμούς. Εκείνες είχαν συνηθίσει να παρασύρουν νέους άνδρες με τη γοητεία τους και τα δουλικά συνήθειά τους.

Ο Άγιος Χριστόφορος όμως τις δίδαξε με ουράνια σοφία την αληθινή πίστη στον Σωτήρα Χριστό. Με τα φωτεινά λόγια του τις απομάκρυνε από την ειδωλολατρία και τις οδήγησε στη μετάνοια και τη σωτηρία. Όταν επέστρεψαν στον αυτοκράτορα, οι δύο γυναίκες ομολόγησαν δημόσια την πίστη τους στον Σωτήρα Χριστό. Υποβλήθηκαν αμέσως σε φοβερά βασανιστήρια και έλαβαν τα αμάραντα στεφάνια του ιερού μαρτυρίου του Σωτήρος Χριστού. Η Ακυλίνα κρεμάστηκε όπως ο ίδιος ο Χριστόφορος προηγουμένως, ενώ η Καλλινίκη ρίχτηκε σε σουβλί.

Ο σκληρός Δέκιος κατεδίκασε επίσης σε εκτέλεση τους διακόσιους στρατιώτες, οι οποίοι βαπτίστηκαν στον δρόμο της Αντιοχείας. Όλοι αποκεφαλίστηκαν και τα σώματά τους κάηκαν για την ομολογία της πίστεως του Σωτήρος Χριστού. Έτσι δοξάστηκαν με μαρτυρικό θάνατο και κέρδισαν την επουράνια αμοιβή της αιωνίου ζωής στους ουρανούς. Η μαρτυρική τους πορεία στάθηκε φωτεινό υπόδειγμα για τον λαό της εποχής εκείνης και των αιώνων. Ο αυτοκράτορας με μεγάλη οργή διέταξε να ντύσουν τον Άγιο Χριστόφορο με μεταλλικό ρούχο και να τον ρίξουν στη φωτιά.

Ένας Άγγελος τον φύλαξε όμως αλώβητο μέσα στις φλόγες, χωρίς να πάθει το παραμικρό κακό. Έπειτα τον έδεσαν με μεγάλη πέτρα στον τράχηλο και τον έριξαν σε βαθύ πηγάδι, για να πνιγεί. Ο Άγγελος του Κυρίου τον τράβηξε όμως ζωντανό από εκεί, μπροστά στα έκπληκτα βλέμματα όλων των παριστάμενων. Στις φοβερές αυτές δοκιμασίες ο μεγαλομάρτυρας ζούσε ζωντανές οπτασίες ουρανίας ενίσχυσης από τον φιλάνθρωπο Σωτήρα Χριστό. Στεκόταν αλώβητος μέσα στη χάλκινη πύρινη φλόγα, σαν να βρισκόταν σε ευχάριστη δροσιά της ζεστής ημέρας.

Πολλοί από τους ειδωλολάτρες θεατές το αντιλαμβάνονταν ως απάτη ή μαγική ψευδαίσθηση των ματιών τους. Στους πιστούς όμως ο Άγιος διηγήθηκε με χαρά την αληθινή θεϊκή ενίσχυση κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων. Είδε ένα φοβερό όραμα ενός υψηλού άνδρα ντυμένου στα λευκά, ο οποίος έλαμπε περισσότερο από τον ήλιο. Αυτή η οπτασία τον στήριξε ώστε να υπομείνει αφόβως κάθε νέο βασανιστήριο που του επέβαλαν οι άσπλαχνοι δήμιοι. Στο στέμμα του φωτεινού άνδρα ξεχώριζε μία λάμπουσα κορώνα και γύρω του στέκονταν στρατιές αμέτρητες λευκοφόρων αγγέλων.

Έδινε ανθρώπινο σχήμα στο πνευματικό αόρατο πεδίο της μάχης ανάμεσα σε δαίμονες και αγγέλους του Θεού. Ο Χριστόφορος έβλεπε κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών κάποιον υψηλό άνδρα με λευκά ενδύματα και ολόλαμπρη όψη. Γύρω του στέκονταν αμέτρητες ουράνιες στρατιές, ενώ μαύροι και δύσοσμοι Άραβες πάλευαν εναντίον του ανδρός και της συνοδείας. Ο φοβερός εκείνος αρχηγός κοίταξε με μεγάλη οργή τους Άραβες και τους εκσφενδόνισε με την παντοδύναμη ματιά του.

Στον γενναίο μάρτυρα έδωσε δύναμη να υποφέρει το μαρτύριο χωρίς πόνο και να παραμείνει σώος και αλώβητος ολοκληρωτικά. Πολλοί από τους θεατές πίστεψαν στον Σωτήρα Χριστό και αποκεφαλίστηκαν επίσης από τους ασπλάχνους δημίους της εποχής. Έβγαλαν τον Άγιο από τη χάλκινη πύρινη σαρκοφάγο και βεβαιώθηκαν για το θαυμαστό σημείο στη ζωή του. Στο τέλος ο σκληρός αυτοκράτορας Δέκιος διέταξε να αποκεφαλίσουν με ξίφος τον γενναίο μεγαλομάρτυρα Χριστόφορο της Λυκίας.

Έτσι παρέδωσε με χαρά την αγία ψυχή του στον Σωτήρα Χριστό, για τη δόξα του οποίου είχε αγωνιστεί ολόκληρη ζωή. Η μαρτυρική του ομολογία έγινε φωτεινό υπόδειγμα για όλον τον χριστιανικό κόσμο της εποχής εκείνης μέχρι σήμερα. Το άγιο σώμα του ενταφιάστηκε με τιμή από τους πιστούς και έγινε αμέσως πηγή πολλών θαυμάτων. Πολλοί ασθενείς και άνθρωποι σε δαιμονική επήρεια λάβαιναν θεραπεία από τα ιερά λείψανα του ενδόξου μεγαλομάρτυρα. Από εκείνη την εποχή ξεκίνησε στη χριστιανική εκκλησία η ξεχωριστή ευλάβεια προς τον Άγιο Χριστόφορο.

Αυτό συνέβη γύρω στο 250 μετά Χριστόν στη Λυκία της Μικράς Ασίας, σύμφωνα με τις παραδόσεις. Με τα θαύματά του ο Άγιος Χριστόφορος μετέστρεψε στον Σωτήρα Χριστό μέχρι πενήντα χιλιάδες ειδωλολάτρες, όπως μαρτυρεί ο Άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων. Τα ιερά λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα στο Τολέδο της Ισπανίας και αργότερα στη μονή του Αγίου Διονυσίου στη Γαλλία. Στην Ελλάδα πολλές εκκλησίες τοποθετούν την εικόνα του Αγίου στην είσοδο, για να τη βλέπουν οι πιστοί.

Υπάρχει ομοιοκατάληκτο δίστιχο στα ελληνικά που λέει ότι όταν βλέπεις τον Χριστόφορο, μπορείς να βαδίζεις με ασφάλεια. Αυτό αντικατοπτρίζει την πεποίθηση ότι όποιος ατενίζει την εικόνα του Αγίου, δεν θα έχει αιφνίδιο θάνατο. Το ίδιο το όνομα Χριστόφορος σημαίνει αυτός που μεταφέρει τον Σωτήρα Χριστό μέσα στην ψυχή του. Αυτό αναφέρεται στην παράδοση που τον δείχνει να μεταφέρει το θείο Βρέφος πάνω σε ποτάμι. Δείχνει επίσης ότι ο Άγιος έφερε τον Σωτήρα Χριστό μέσα στην καρδιά του, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο.

Η τιμία κάρα του Αγίου Χριστοφόρου φυλάσσεται μέχρι σήμερα στη μονή Καρακάλου στο Άγιον Όρος. Άλλα τμήματα ιερών λειψάνων βρίσκονται στη μονή Προυσού της Ευρυτανίας και σε άλλα μοναστήρια της Ελλάδος. Με τις πρεσβείες του ενδόξου μεγαλομάρτυρος Χριστοφόρου, αξίωσε και εμάς Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.