Στην ευσεβέστατη γη της παλαίφατης Καππαδοκίας γεννήθηκε ο μακάριος δίκαιος Ευδόκιμος, βλαστός των ευσεβών χριστιανών γονέων Βασιλείου και Ευδοκίας. Έλαμψε στις ευλογημένες χρυσές ημέρες του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοφίλου τον ένατο σωτήριο αιώνα από Χριστού γεννήσεως. Από νεαρή ηλικία ξεχώρισε για τη βαθιά ευσέβεια και την υποδειγματική αρετή της φλογερής χριστιανικής του ζωής. Υπηρέτησε με τιμή στον αυτοκρατορικό βυζαντινό στρατό, διατηρώντας πάντα ζηλευτή σωφροσύνη ανάμεσα στους κοσμικούς πειρασμούς της στρατιωτικής ζωής.

Με ζήλο φλογερό τηρούσε όλες τις θείες εντολές και ζούσε σε αυστηρή νηστεία και αδιάκοπη ολονύκτια θερμή προσευχή. Είχε αδιάκοπη συντριβή και βαθιά μετάνοια για τις ασήμαντες αμαρτίες του, ξεχωρίζοντας ανάμεσα σε όλους τους άλλους νεαρούς συστρατιώτες. Ασχολούνταν με ζήλο στη μελέτη των θείων Γραφών και έδινε άφθονη ελεημοσύνη σε φτωχούς, ορφανά παιδιά και χήρες γυναίκες. Βοηθούσε με γενναιοδωρία τους αγίους ναούς και τα ευλογημένα μοναστήρια, διαφυλάσσοντας πάντοτε άσπιλη την παρθενική του αγνότητα.

Αυτή η σπάνια χριστιανική σωφροσύνη του τον έκανε ασύγκριτο μέσα στους νεαρούς συστρατιώτες της δύσκολης εποχής του. Έλαμπε ως φωτεινό αστέρι ανάμεσα στους συναδέλφους του στρατιωτικούς, ανθίζοντας με τις ευωδιαστές αρετές του στις τάξεις του ευσεβούς αυτοκρατορικού στρατού. Ο Κύριος τον προστάτευε με ιδιαίτερη χάρη από κάθε ηθικό κίνδυνο της κοσμικής εκείνης ζωής που έπρεπε να ζει. Ήταν τόσο σώφρων ο μακάριος Ευδόκιμος ώστε δεν δεχόταν ποτέ να συνομιλήσει με γυναίκες ούτε καν να τις κοιτάξει.

Δεν δεχόταν επίσης ποτέ καμία γυναίκα στο σπιτικό του παρά μόνο τη σεβαστή και αγαπημένη του μητέρα. Με αυτήν μόνο μιλούσε με υιική στοργή και αγάπη, σεβόμενος τις διδαχές της και ακούγοντας τις ευλογημένες συμβουλές της. Αποστρεφόταν με αηδία την αργολογία, την κενολογία, και κάθε είδους ψυχοβλαβή ματαιόσπουδη συζήτηση των ομηλίκων του. Προτιμούσε με αγάπη τη σιωπή από την πολυλογία, και απέφευγε όσους αγαπούσαν τα κενά και ανωφελή λόγια του κόσμου.

Δεν ήθελε ούτε να ακούσει ψεύδη, συκοφαντίες ή κατάκριση για τους πλησίον του και τους ευσεβείς αδελφούς του. Στόλιζε την παρθενική του ψυχή με κάθε ποικίλη πνευματική αρετή και έλαμπε ως κρίνος ανάμεσα στους ακανθώδεις θάμνους. Ο πιστός βασιλιάς Θεόφιλος εκτίμησε βαθιά την αρετή και τα πνευματικά του χαρίσματα και τον προήγαγε σε υψηλό αξίωμα. Τον διόρισε με τιμή αρχηγό του Καππαδοκικού στρατιωτικού τάγματος και του ανέθεσε τη διοίκηση της φημισμένης Χαρσιανής χώρας της ευρύτερης Αρμενίας.

Δέχθηκε με ταπείνωση τη βαριά αυτή πολιτική ευθύνη ως ιερή διακονία στους πτωχούς αδελφούς και ως ευκαιρία να υπηρετήσει με αγάπη τον αγαπημένο Σωτήρα. Στη Χαρσιανή ο μακάριος Ευδόκιμος διοίκησε με αγαθότητα και απόλυτη δικαιοσύνη το πιστό ποίμνιο των κατοίκων του. Αυτή η αγγελική του διακυβέρνηση τον έκανε αληθινά ευάρεστο και αγαπητό μπροστά στον παντοδύναμο Θεό και μπροστά στους ταπεινούς ανθρώπους. Φρόντιζε με στοργή τους δυστυχισμένους πτωχούς, τα ορφανά παιδιά, τις χήρες γυναίκες και υπερασπιζόταν με γενναιότητα τους αδυνάτους.

Οι κρυφοί ασκητικοί αγώνες του ήταν γνωστοί μόνο στον παντογνώστη και πανάγαθο Θεό, που γνωρίζει τα κρύφια των ανθρωπίνων καρδιών. Ο μακάριος αυτός δίκαιος υπηρέτησε άξια τον αγαπημένο του Σωτήρα με όλη του την καρδιά και την ψυχή του. Εκοιμήθη με ειρήνη σε νεαρή ηλικία, στα ευλογημένα μόλις τριάντα τρία πλήρη χρόνια της επίγειας πρόσκαιρης ταλαίπωρης ζωής του. Σε αυτόν εκπληρώθηκαν θαυμαστά τα ένδοξα προφητικά λόγια της Σοφίας Σολομώντος, ότι έφτασε σε τελειότητα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ξεπέρασε στις χριστιανικές αρετές πολλούς γέροντες, αν και δεν αξιώθηκε να φτάσει σε προχωρημένη γεροντική ηλικία. Καθώς πλησίαζε η ώρα της οσίας κοιμήσεώς του, κάλεσε ευλαβικά τους οικείους του και ζήτησε με όρκο μυστική ειδική ταφή του. Τους εξήγησε με σαφήνεια τις λεπτομέρειες της επιθυμίας του για τη μέθοδο της ταφής του, που θα τιμούσε την ταπεινή του προσωπικότητα. Ζήτησε με ταπείνωση να τον θάψουν με τα ίδια τα ρούχα και τα στρατιωτικά υποδήματα που φορούσε εκείνη τη στιγμή.

Διέταξε επίσης να μην εξετάσουν ή να πλύνουν με κανέναν τρόπο το άχραντο σώμα του πριν τον θάψουν. Έπειτα διέταξε όλους να βγουν από το δωμάτιο και να κλείσουν τις θύρες, μένοντας μόνος του να προσευχηθεί. Έκανε εκεί τη μυστική θερμή προσευχή του, την οποία άκουγαν αχνά μερικοί ευλαβείς από την κλειστή θύρα του δωματίου. Στην προσευχή ζητούσε ταπεινά ο μακάριος να μη φανερωθεί η κοίμησή του, όπως δεν είχε φανερωθεί η κρυφή ζωή του.

Ευχαρίστησε τέλος με δάκρυα τον παντοδύναμο Σωτήρα Θεό για όλες τις ευεργεσίες της επίγειας πρόσκαιρης ταλαίπωρης χριστιανικής ζωής. Είπε με σταθερή φωνή τα τελευταία λόγια ότι παραδίδει το πνεύμα του στα παντοδύναμα χέρια του αγαπημένου Σωτήρα Κυρίου. Με αυτά τα ένδοξα λόγια παρέδωσε το ευλογημένο πνεύμα του και απεδήμησε ειρηνικά προς τις αιώνιες σκηνές των δικαίων. Οι ευλαβείς οικείοι του τον έθαψαν αμέσως ακριβώς όπως ο ίδιος είχε ζητήσει με την υστάτη επιθυμία του.

Από εκείνη όμως την ευλογημένη στιγμή ο πανάγαθος Θεός θέλησε να φανερώσει τη μεγάλη ασκητική αρετή του πιστού δούλου του. Στα λείψανά του έδωσε ο Κύριος θαυμαστή χάρη ιάσεων, ώστε να αποδειχθεί ότι αληθινά είχε ευαρεστήσει τον πανάγιο Σωτήρα μας Χριστό. Λίγο μετά την κοίμηση του οσίου άρχισαν τα θαυμαστά σημεία και οι ξαφνικές θεραπείες σε πλήθος ασθενών στον τάφο του. Πρώτος ευεργετήθηκε ένας δαιμονισμένος άνδρας ονόματι Ηλίας, που υπέφερε φοβερά από κακόν πνεύμα από πολλά χρόνια.

Μόλις τα πόδια του άγγιξαν τον τάφο του οσίου, το ακάθαρτο πνεύμα ξεφώνισε δυνατά και έφυγε αμέσως από το ταλαίπωρο σώμα. Η φήμη της ξαφνικής αυτής ιάσεως διαδόθηκε γρήγορα και ο κόσμος άρχισε να φέρνει διάφορους ασθενείς στον ευλογημένο τάφο. Όλοι έπαιρναν με χαρά γρήγορη και θαυμαστή ίαση από τις σωματικές και ψυχικές ασθένειές τους με την ευλογία του οσίου. Έθεσαν σκέπη στον τάφο και άναψαν λαμπάδα ως ένδειξη βαθιάς τιμής στον θαυματουργό αυτόν δίκαιο νεαρό άνδρα.

Μία γυναίκα έφερε το παράλυτο από τα χέρια παιδί της, και το άλειψε με το ευλογημένο λάδι της κανδήλας. Το παιδί θεραπεύτηκε ξαφνικά και άρχισε να κουνά τα ξεμουδιασμένα του χέρια ευχαριστώντας τον αγαπημένο Σωτήρα Χριστό. Παρόμοια ξαφνική θεραπεία δέχθηκε ένα άλλο νεαρό αγόρι παράλυτο στα πόδια, που επανέκτησε τη φυσιολογική κίνηση και τη βάδιση. Η φήμη των θαυμάτων διαδόθηκε σε όλη την ευρύτερη περιοχή, και οι ευλαβείς πιστοί συνέρρεαν με ευλάβεια από όλη τη χριστιανική επικράτεια.

Όταν η αγαπημένη μητέρα του Ευδόξιμη πληροφορήθηκε από τη μακρινή Κωνσταντινούπολη τα γεγονότα, ταξίδεψε με σπουδή στη μακρινή Χαρσιανή. Φτάνοντας εκεί έπεσε με δάκρυα στον τάφο του γιου της και συνομιλούσε μαζί του ως να ήταν ζωντανός μπροστά της. Διέταξε ευλαβικά να σηκώσουν τη βαριά πέτρα και να ανοίξουν τη ραβδοφόρα ιερή θήκη του τάφου. Όταν ανοίχθηκε ο τάφος βρήκαν με έκπληξη το άχραντο σώμα του δικαίου εντελώς άφθαρτο, με το πρόσωπο λαμπρό σαν να κοιμόταν.

Ο γέροντας ιερομόναχος Ιωσήφ ντύσε το ιερό σώμα με νέα ευλογημένα ένδυματα και το ξανατοποθέτησε με σεβασμό στη θήκη. Η μητέρα ζήτησε επίμονα να μεταφέρει το θαυματουργό σώμα του γιου της στην ένδοξη Κωνσταντινούπολη, αλλά οι πιστοί ντόπιοι αρνήθηκαν. Έλεγαν με δάκρυα ότι αν και ο άστρος αυτός ανέτειλε από τη μήτρα της, εκείνοι έβλεπαν τους θαυμαστούς καρπούς της δύσεώς του. Η μητέρα τελικά υπάκουσε με ταπείνωση στις θεϊκές βουλές και επέστρεψε ειρηνικά στη μακρινή πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας.

Αργότερα ο ιερομόναχος Ιωσήφ μετέφερε κρυφά νύχτα τα τίμια λείψανα στην Κωνσταντινούπολη, όπου κατατέθηκαν σε αργυρή θήκη μέσα στον περικαλλή ναό της Παναγίας. Διά πρεσβειών του αγίου ενδόξου δικαίου Ευδοκίμου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς.