Πέντε φωτεινοί λύχνοι του ευαγγελίου ξεχωρίζουν ανάμεσα στους ευλογημένους εβδομήκοντα μαθητές του Κυρίου, οι μακάριοι απόστολοι Σίλας, Σιλουανός, Επαίνετος, Κρήσκης και Ανδρόνικος. Όλοι αυτοί οι ηρωικοί άνδρες υπηρέτησαν με αδιάκοπο κόπο και βαρύ μόχθο το άγιο ευαγγέλιο του Σωτήρα Ιησού Χριστού στα έθνη. Έζησαν με συνεχείς αγρυπνίες, ξενιτευμένοι σε άγνωστους τόπους και υπέφεραν με υπομονή πείνα, δίψα, ψύχος και κάθε σωματική ταλαιπωρία. Νήστευαν με ταπείνωση πολλές φορές, ταξίδευαν αδιάκοπα γυμνωμένοι από τα γήινα και αγωνίζονταν να φέρουν στον Χριστό όσο το δυνατόν περισσότερες ψυχές.

Με αυτόν τον τρόπο δικαιώθηκαν τα προφητικά λόγια του μεγάλου Παύλου από τη δευτέρα προς Κορινθίους επιστολή του. Ο μέγας απόστολος ο ίδιος μνημόνευε με συγκίνηση όλους αυτούς ως πιστούς και αγαπητούς συνεργάτες στον αμπελώνα του Σωτήρα Χριστού. Στις πανίερες σελίδες των αποστολικών θεόπνευστων επιστολών διασώζονται μαρτυρίες και αναφορές για κάθε έναν από αυτούς τους ευλογημένους εργάτες. Τα τίμια ονόματά τους κοσμούν με δόξα τον κατάλογο των ένδοξων μαθητών της εποχής της πρώτης χριστιανικής Εκκλησίας μας.

Η Εκκλησία τους τιμά ευλαβικά κάθε χρόνο στις τριάντα Ιουλίου με κατάνυξη και ψάλλει τους θαυμαστούς ύμνους προς τιμή τους. Ας θεωρήσουμε την κάθε φωτεινή μορφή ξεχωριστά για να γνωρίσουμε καλύτερα την προσφορά τους στην ευλογημένη πρώτη χριστιανική Εκκλησία. Ο μακάριος Σίλας ξεχώρισε στην αρχική Εκκλησία των Ιεροσολύμων ως πρόσωπο σεβαστό και πιστό ηγέτη ανάμεσα στους πρώτους χριστιανούς αδελφούς. Είχε τη σπάνια δωρεά της προφητείας και διακρινόταν για την ευγλωττία και τη βαθιά πνευματική του σοφία.

Στους φοβερούς Φιλίππους της Μακεδονίας υπέφερε σκληρή φυλάκιση και βαρβαρικούς ραβδισμούς μαζί με τον φλογερό Παύλο τον απόστολο. Ακολούθησε τον μέγα απόστολο σε πολλές κοπιαστικές ιεραποστολικές περιοδείες σε όλη την παλαίφατη Ασία και την ένδοξη Ευρώπη. Τέλος αναδείχθηκε άξιος επίσκοπος της φημισμένης Κορίνθου και ποίμανε εκεί με σοφία την ευλογημένη χριστιανική κοινότητα. Επιτέλεσε εκεί πολλά ένδοξα θαύματα και υπερφυσικά σημεία στο πιστό ποίμνιό του προς δόξα του γλυκύτατου Σωτήρα μας.

Ο μακάριος Σιλουανός ανέλαβε την επισκοπική διακονία της φημισμένης Θεσσαλονίκης και αγωνίστηκε εκεί σκληρά για τη διάδοση της ορθόδοξης πίστεως. Βασανίστηκε φοβερά για τη φλογερή ομολογία του στον Σωτήρα Χριστό και υπέμεινε με χαρά πολλούς πειρασμούς και θλίψεις. Τα κορυφαία ονόματα Πέτρος και Παύλος τον μνημονεύουν με αγάπη ως πιστό αδελφό και συνεργάτη τους στις πανάγιες θεόπνευστες επιστολές τους. Έλαβε τέλος ο μακάριος Σιλουανός τον αμαράντινο στέφανο του ένδοξου μαρτυρίου χύνοντας το τίμιο μαρτυρικό αίμα του για τον αγαπημένο του Σωτήρα και Λυτρωτή Χριστό.

Ο μακάριος Επαίνετος αναδείχθηκε σπουδαίος και ένδοξος επίσκοπος της παλαίφατης πόλεως της Καρθαγένης στη μακρινή χριστιανική Βόρεια Αφρική της εποχής εκείνης. Με την υπομονή και τη φλογερή διδασκαλία του προσέλκυσε στον Σωτήρα Χριστό πλήθος ειδωλολατρών και αύξησε σημαντικά το εκεί ευλογημένο ποίμνιο. Αγωνίστηκε εκεί με ζήλο φλογερό και βασανίστηκε σκληρά από τους ασεβείς ειδωλολάτρες για την πίστη του στον Σωτήρα Κύριο. Στην επιστολή του προς Ρωμαίους ο μέγας Παύλος τον αποκαλεί με αγάπη πρωτογέννημα της Αχαΐας και αγαπητό προσωπικό αδελφό του στον Χριστό.

Ο μακάριος Κρήσκης ή Κρήσκεντας αναδείχθηκε επίσκοπος της Καρχηδόνας και κήρυξε με δύναμη το ευαγγέλιο σε πολλούς ειδωλολατρικούς λαούς. Από τη διακεκριμένη επισκοπική του θέση εργάστηκε ασταμάτητα και υπηρέτησε άξια το θείο ευαγγέλιο του ζώντος αληθινού Θεού μέχρι τέλους. Διέσχισε επίσης τις ευρύτερες περιοχές της Γαλατίας και της Γαλλίας, σπείροντας παντού τον σπόρο της αληθινής πίστεως του Σωτήρα. Τέλος μαρτύρησε ένδοξα στην εποχή του ασεβούς αυτοκράτορα Τραϊανού, χύνοντας το τίμιο αίμα του για την αγάπη του Σωτήρα Χριστού.

Ο μακάριος Ανδρόνικος αγωνίστηκε επίσης με σθένος και βασανίστηκε σκληρά για τη φλογερή πίστη του στο ευαγγέλιο του Σωτήρα μας Χριστού. Έχυσε γενναία το τίμιο αίμα του για τον αγαπημένο του Νυμφίο και κατατάχθηκε λαμπρά στη χορεία των ένδοξων μαρτύρων του παντοδύναμου Σωτήρα. Με την αυτοθυσία του ομολόγησε μέχρι τέλους τον Κύριο και αναδείχθηκε φωτεινός λύχνος της αληθινής πίστεως ανάμεσα στους πρώτους ένδοξους χριστιανούς. Ο απόστολος Ανδρόνικος μνημονεύεται με ιδιαίτερη αγάπη και τιμή στην επιστολή του μεγάλου Παύλου προς τους ευσεβείς πιστούς της Ρώμης.

Τον αποκαλεί ο μέγας απόστολος συγγενή και συνεκδημητή του στις φυλακές, διακεκριμένο ανάμεσα στους αγίους αποστόλους του Σωτήρα Χριστού. Πίστεψε στον Σωτήρα Χριστό μάλιστα πριν από τον ίδιο τον μέγα Παύλο και αγωνίστηκε ακούραστα για τη διάδοση του ορθόδοξου ευαγγελίου. Αναδείχθηκε επίσκοπος της φημισμένης Παννονίας, της σημερινής δηλαδή Ουγγαρίας, και ποίμανε εκεί με σοφία τα ευλογημένα ορθόδοξα ποίμνια. Σύμφωνα με την ιερή ορθόδοξη παράδοση εορτάζεται επίσης μαζί με την αγία Ιουνία στις δεκαεπτά του μηνός Μαΐου.

Η εύρεση επίσης των τιμίων αγίων λειψάνων του εορτάζεται με ιδιαίτερη ευλάβεια στις είκοσι δύο του μηνός Φεβρουαρίου κάθε χρόνο. Η ορθόδοξη ευσέβεια του πιστού πληρώματος τιμά αυτές τις διπλές μνήμες των αγίων αποστόλων με κατάνυξη και ψάλλει υμνητικά τους ένδοξους αγώνες. Όλοι αυτοί οι μακάριοι απόστολοι κήρυξαν με γενναιότητα και αυτοθυσία το αγαπημένο ευαγγέλιο του Κυρίου σε αμέτρητους λαούς της οικουμένης. Με τους αγώνες τους ίδρυσαν τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες σε πολλές περιοχές της οικουμένης και στήριξαν τους πιστούς ως αληθινοί ποιμένες των ψυχών.

Διέσχισαν αδιάκοπα μακρινούς τόπους, διδάσκοντας με υπομονή και αγάπη το ευαγγέλιο της σωτηρίας στους εθνικούς λαούς και τις φτωχές πόλεις. Είδαν φοβερές θλίψεις και υπέφεραν διωγμούς και πειρασμούς αλλά παρέμειναν πάντοτε ασάλευτοι στη φλογερή ομολογία της ορθόδοξης πίστεως του ευαγγελίου. Όταν τελείωσαν με δόξα τον αποστολικό τους αγώνα, παρέδωσαν τις άγιες ψυχές τους στα χέρια του αγαπημένου τους Νυμφίου Χριστού. Ορισμένοι από αυτούς εκοιμήθηκαν ειρηνικά μετά από πολλούς κόπους και αγώνες, ενώ άλλοι ομολόγησαν την πίστη με μαρτυρικό θάνατο.

Όλοι όμως κέρδισαν τον αμαράντινο στέφανο της δόξας στις ουράνιες σκηνές του παραδείσου του Σωτήρα Χριστού στους ουρανούς. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ψάλλει αναλόγους ύμνους τιμητικούς προς τη χορεία αυτή των πέντε ένδοξων αποστόλων κάθε χρόνο στις τριάντα Ιουλίου. Σε αυτούς τους αγίους ευλογημένους αποστόλους όλοι οι ορθόδοξοι πιστοί καταφεύγουν για στήριξη στις δύσκολες δοκιμασίες της επίγειας τους ζωής. Ψάλλουν με χαρά οι θεοφόροι υμνογράφοι της Εκκλησίας ότι αναδείχθηκαν λαμπρά κλήματα της αμπέλου του Χριστού φέροντας πνευματικούς γλυκούς καρπούς.

Έγιναν φωτεινοί αστέρες της οικουμένης που οδηγούν τους ευσεβείς ορθόδοξους πιστούς στην αληθινή σωτηρία και τη βασιλεία των ουρανών. Στους κήπους του παραδείσου χαίρονται τώρα ατελεύτητη χαρά μαζί με τους άλλους αγίους και πρεσβεύουν για όλους εμάς τους αμαρτωλούς. Διά πρεσβειών των αγίων ενδόξων αποστόλων Σίλα, Σιλουανού, Επαινέτου, Κρήσκεντος και Ανδρονίκου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς.