Πύρινη παρθένος τῆς ἀρχαίας Ρώμης ἀναδεικνύεται ἡ ἁγία ὁσιομάρτυς Παρασκευή, ποὺ ἔζησε τὴν ἐποχὴ τοῦ αὐτοκράτορος Ἀδριανοῦ καὶ ἀνέλαμψε ὡς λαμπρὸς φάρος τῆς πίστεως. Οἱ γονεῖς της Ἀγάθων καὶ Πολιτία ἦταν εὐσεβεῖς χριστιανοὶ ποὺ ζοῦσαν στὴν περιφέρεια τῆς αἰωνίας πόλεως τῆς Ρώμης κατὰ τὰ χρόνια τοῦ Ἀδριανοῦ. Τὸ ζεῦγος ζοῦσε μαζὶ γιὰ πολλὰ χρόνια χωρὶς τέκνα, καὶ ἡ γέννηση τῆς Παρασκευῆς θεωρήθηκε ἀνταμοιβὴ τῶν θερμῶν τους προσευχῶν. Ὀνομάσθηκε Παρασκευή, ἐπειδὴ γεννήθηκε ἡμέρα Παρασκευή, καὶ τὸ ἑβραϊκὸ αὐτὸ ὄνομα σημαίνει «προετοιμασία» γιὰ τὸ Σάββατο.

Ἀνατράφηκε μὲ θερμὴ ἀγάπη γιὰ τὸν Σωτῆρα Χριστὸν καὶ διδάχθηκε τὴν ἁγία ὀρθόδοξη πίστη ἀπὸ τοὺς θεοφιλεῖς γονεῖς της. Ἡ ἐνάρετη καὶ μυαλωμένη παρθένος μελετοῦσε ἀδιαλείπτως τὶς ἅγιες Γραφὲς καὶ συμμετεῖχε τακτικὰ στὶς ἱερὲς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες. Ὅταν οἱ γονεῖς της ἀναπαύθηκαν, ἡ ὁλοκληρωτικὴ κληρονομιὰ τῆς οἰκογενείας μοιράσθηκε ἀπὸ τὴν ἁγία στοὺς πτωχοὺς καὶ ὀρφανοὺς τῆς πόλεως. Ἡ ἴδια προσχώρησε σὲ μιὰ ἀδελφότητα παρθένων μοναζουσῶν, ἐπιθυμῶντας νὰ ἀφιερωθεῖ ἐξ ὁλοκλήρου στὸν αἰώνιο Νυμφίο Χριστόν.

Ἀφιερώθηκε στὴν ἀσκητικὴ ζωὴ τῆς προσευχῆς, τῆς νηστείας καὶ τῆς διαρκοῦς μελέτης τῶν θείων Γραφῶν, ζῶντας μὲ θεϊκὴ φλόγα. Ἡ φλεγομένη ψυχή της ἀπὸ τὸν θεῖο ζῆλο τῆς ὀρθοδόξου πίστεως δὲν μποροῦσε νὰ μείνει σιωπηλὴ καὶ ἀδρανής. Ἀνάλωσε ὁλόκληρη τὴν παρθενική της ζωὴ στὴν ἀφιέρωση πρὸς τὸν Σωτῆρα Χριστὸν τὸν ἀληθινὸ Θεό μας. Ἀργότερα, μὲ τὴν εὐλογία τῆς ἡγουμένης τῆς ἀδελφότητός της, βγῆκε στὴ Ρώμη καὶ στὰ περίχωρά της κηρύττοντας τὸν Σωτῆρα Χριστόν.

Ἀκολουθῶντας τὸ φωτεινὸ παράδειγμα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, περιόδευε ἀπὸ τόπο σὲ τόπο μεταφέροντας τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου στοὺς εἰδωλολάτρες. Πολλοὺς εἰδωλολάτρες κατόρθωσε νὰ ὁδηγήσει στὴν ἀληθινὴ ὀρθόδοξη πίστη μὲ τὸν θεοδίδακτο λόγο της καὶ μὲ τὰ θαύματά της. Οἱ φθονεροὶ Ἰουδαῖοι τῆς Ρώμης τὴν παρακολούθησαν μὲ φθόνο καὶ τὴν παρέδωσαν στοὺς εἰδωλολάτρες ἄρχοντες τῆς πόλεως. Συνελήφθη ἀπὸ τοὺς ἄρχοντες στὰ χρόνια τοῦ αὐτοκράτορος Ἀντωνίνου τοῦ Εὐσεβοῦς, ποὺ βασίλευσε ἀπὸ τὸ ἔτος ἑκατὸν τριάντα ὀκτὼ ἕως ἑκατὸν ἑξήντα ἕνα μετὰ Χριστόν.

Ὁ ἴδιος ὁ αὐτοκράτωρ προσπάθησε προσωπικῶς νὰ τὴν ἀναγκάσει νὰ προσκυνήσει τὰ ψεύτικα εἴδωλα τῶν ἀρχαίων ρωμαϊκῶν θεῶν. Ἡ ἁγία στάθηκε μὲ θαρραλέα ψυχὴ ἐνώπιον τοῦ τυράννου καὶ ὁμολόγησε ἄφοβα τὴν πίστη της στὸν ἀληθινὸ Σωτῆρα Χριστὸν. Οὔτε μὲ προτάσεις τιμῶν καὶ ὑλικῶν ἀγαθῶν, οὔτε μὲ ἀπειλὲς βασανιστηρίων κατάφερε ὁ τύραννος νὰ τὴν λυγίσει. Παραδόθηκε λοιπὸν ὁ τύραννος ἄρχοντας στὴν ἄκρατη ὀργή του καὶ διέταξε ἐναντίον της σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα βασανιστήρια.

Τῆς φόρεσαν ἕνα πυρακτωμένο σιδερένιο κράνος στὸ κεφάλι, τὴν κρέμασαν ἀπὸ τὰ μαλλιὰ καὶ τὴν ἔκαψαν μὲ ἀναμμένες λαμπάδες. Στὴ συνέχεια τὴν ἔρριξαν μέσα σὲ ἕνα μεγάλο χάλκινο καζάνι γεμάτο μὲ βραστὸ καυτὸ λάδι καὶ πίσσα. Μὲ τὴ θεϊκὴ δύναμη ποὺ τὴν προστάτευε, ἡ ἁγία παρέμεινε μέσα στὸ καζάνι ἀβλαβὴς καὶ ἀνέπαφη ἀπὸ τὶς φλόγες. Ὅταν ὁ αὐτοκράτορας ἔσκυψε νὰ ἐλέγξει τὸ καζάνι μὲ τὰ δικά του μάτια, ἡ ἁγία τοῦ πέταξε μία στάλα ἀπὸ τὸ καυτὸ ὑγρό.

Μὲ αὐτὸν τὸν θαυμαστὸ τρόπο τὸ πρόσωπο τοῦ αὐτοκράτορος κάηκε καὶ τὰ μάτια του τυφλώθηκαν ἀπὸ τὴ φλόγα. Ὁ ταραγμένος αὐτοκράτορας μετανοημένος παρακάλεσε τὴν ἁγία νὰ τὸν θεραπεύσει ἀπὸ τὴν τύφλωση καὶ τὴν ὀδύνη του. Ἡ ἁγία Παρασκευὴ μὲ τὴν εὐσπλαχνία της θεράπευσε τὸν αὐτοκράτορα, καὶ ἐκεῖνος συνετίστηκε καὶ τὴν ἀπελευθέρωσε ἀπὸ τὰ δεσμά. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸν ἡ ἁγία τιμᾶται ἰδιαιτέρως ὡς προστάτις τῶν ὀφθαλμολογικῶν παθήσεων καὶ θεραπεύτρια τῆς τυφλώσεως.

Ἡ ἁγία ἐλεύθερη πλέον περιόδευσε καὶ σὲ ἄλλες πόλεις τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας κηρύττοντας ἀκούραστα τὸν Σωτῆρα Χριστὸν. Ἔφτασε σὲ μία πόλη ὅπου κυβερνοῦσε ἕνας ἄρχοντας ποὺ ὀνομαζόταν Ἀσκληπιός, καὶ ἐκείνη τὴν ἔφερε στὸ δικαστήριό του. Ὁ Ἀσκληπιὸς διέταξε νὰ ὁδηγήσουν τὴν ἁγία ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, σὲ ἕνα τρομερὸ φίδι ποὺ ζοῦσε μέσα σὲ μία σπηλιά. Πίστευαν ὅτι τὸ φοβερὸ φίδι θὰ τὴν κατασπαράξει ἀμέσως, ἀλλὰ ἡ ἁγία ἔκανε ἐπάνω του τὸ σημεῖο τοῦ τιμίου Σταυροῦ.

Μὲ τὴ θεϊκὴ δύναμη τοῦ Σταυροῦ τὸ τρομερὸ ἑρπετὸ διασπάστηκε στὰ δύο καὶ ἔπεσε νεκρὸ στὰ πόδια της. Ὁ Ἀσκληπιὸς καὶ οἱ κάτοικοι ποὺ μαρτύρησαν τὸ μεγάλο θαῦμα πίστευσαν στὸν Σωτῆρα Χριστὸν καὶ βαπτίσθηκαν. Ἡ ἁγία Παρασκευὴ ἀφέθηκε ἐλεύθερη καὶ συνέχισε ἀκούραστη τὸ ἱερὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου σὲ διάφορες πόλεις τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας. Σὲ μία πόλη ὅπου κυβερνοῦσε ἕνας ἄλλος εἰδωλολάτρης ἄρχοντας μὲ τὸ ὄνομα Ταράσιος ὁδηγήθηκε τελικὰ στὸ μαρτυρικὸ τέλος της.

Ὁ Ταράσιος, ὅταν ἄκουσε τὸ θαρραλέο της κήρυγμα, διέταξε σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα βασανιστήρια ἐναντίον τῆς ἁγίας ὁσιομάρτυρος. Ἐπειδὴ ὁ τύραννος δὲν μπόρεσε νὰ τὴν ἀναγκάσει νὰ ἀρνηθεῖ τὸν Σωτῆρα Χριστόν, διέταξε τὸν ἀποκεφαλισμὸ τῆς ἁγίας. Διὰ τοῦ ξίφους ἀπέκοψε ἡ τιμία κεφαλὴ τῆς ἁγίας Παρασκευῆς γύρω στὸ ἔτος ἑκατὸν σαράντα μετὰ Χριστόν. Ἔτσι ἡ ἁγία ἐξεδήμησε εἰς Κύριον, παρέλαβε τὸ ἀμάραντο στεφάνι τοῦ μαρτυρίου καὶ τῆς ὁσιότητος ἀπὸ τὰ χέρια του.

Στὸν τάφο τῆς ἁγίας ἀναβρύζουν θαύματα ἀναρίθμητα, ποὺ μαρτυροῦν τὴν ἁγιότητα καὶ τὴν παρρησία της πρὸς τὸν Νυμφίο Χριστόν. Οἱ τυφλοὶ ἀνακτοῦν τὴν ὅρασή τους, οἱ χωλοὶ περπατοῦν, καὶ οἱ στεῖρες γυναῖκες γεννοῦν παιδιὰ μὲ τὶς πρεσβεῖες της. Ἡ ἁγία τιμᾶται ἀκόμη ὡς προστάτις ἀπὸ τὴ χολέρα καὶ τὴν πανώλη, καθὼς πολλὲς φορὲς ἔσωσε χριστιανικοὺς τόπους ἀπὸ ἐπιδημικὲς συμφορές. Στὶς δεκατέσσερις Ὀκτωβρίου τοῦ ἔτους χίλια τετρακόσια σαράντα δύο μία τρομερὴ θύελλα θὰ εἶχε καταποντίσει τὴν Χίο, ἂν δὲν ἐπενέβαινε ἡ ἁγία.

Ἕνας εὐλαβέστατος ἁγιορείτης ἱερομόναχος εἶδε σὲ ἐνύπνιο τὴν ἁγία, ἀφοῦ προηγουμένως εἶχε προσευχηθεῖ μὲ θερμότητα στὸν ναὸ της. Δι' εὐχῶν τῆς ἁγίας ὁσιομάρτυρος Παρασκευῆς, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν, ἀμήν.