Στους ζοφερούς χρόνους του πτωχευμένου τέλους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ανεδείχθη η σπάνια μορφή του Οσίου Μανουήλ, αυτοκράτορα της παλαίφατης Κωνσταντινουπόλεως. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του ευλαβικά κατά την εικοστή πρώτη Ιουλίου εκάστου έτους, με ξεχωριστό σεβασμό στην ταπεινή του πορεία. Έζησε την εποχή της δραματικής παρακμής της αυτοκρατορίας, όταν οι Οθωμανοί απειλούσαν ολόκληρη την παλαιά αυτοκρατορική επικράτεια του γένους. Μετά το πέρας της επίγειας βασιλείας του, η ψυχή του φλογίστηκε από τη δίψα του ησυχαστικού μοναχικού βίου.

Δια του αγγελικού σχήματος του μοναχισμού μετονομάστηκε από Μανουήλ σε Ματθαίος, εγκαταλείποντας τα κοσμικά αξιώματα της παλαιάς αυτοκρατορίας. Η μετάβαση αυτή σημαντική έγινε γύρω στο έτος χίλια τετρακόσια είκοσι πέντε, στα τελευταία πρώτα χρόνια της παλαίφατης αυτοκρατορίας. Η ασκητική του πορεία αποδείχθηκε γνήσια συνέχεια της παλαιάς ησυχαστικής μοναστικής Παραδόσεως των βυζαντινών μοναχών της Πόλεως. Η μνήμη του βασιλιά αυτού μοναχού αγνοείται ωστόσο από τους κλασσικούς εκκλησιαστικούς συναξαριστές της ιδίας ορθόδοξης παραδόσεώς μας.

Από κάποιον άγνωστο όμως υμνογράφο συντάχθηκε για τη μνήμη του ξεχωριστή ιερά Ακολουθία, με δύο πλήρεις και ολοκληρωμένους κανόνες. Η Ακολουθία αυτή δημοσιεύθηκε στη συνέχεια από τον σπουδαίο ερευνητή Σπυρίδωνα Λάμπρο μέσα στον λαμπρό «Νέο Ελληνομνήμονα». Η σπάνια αυτή έκδοση εμφανίστηκε στον δέκατο τέταρτο τόμο, στις σελίδες τριακόσιες δεκαοκτώ έως τριακόσιες σαράντα μία, χωρίς υπόμνημα. Η μορφή του Οσίου Μανουήλ διδάσκει σε κάθε χριστιανό ότι ακόμη και η ανώτατη επίγεια εξουσία αξίζει να εγκαταλειφθεί χάριν του Χριστού.

Με τις πρεσβείες του Οσίου Μανουήλ οι ορθόδοξοι πιστοί ζητούν τη χάρη της ταπεινοφροσύνης και της αυτογνωσίας στη δική τους πορεία.