Στην ορθόδοξη παράδοση η Σύναξη των Αγίων και Πανευφήμων Δώδεκα Αποστόλων του Χριστού αποτελεί αρχαιότατη εορτή, που χρονολογείται από τον τέταρτο αιώνα μετά Χριστόν. Η Εκκλησία τιμά κάθε έναν από τους Δώδεκα ξεχωριστά σε διαφορετικές ημερομηνίες, αλλά έχει θεσπίσει και κοινή μνήμη όλων μαζί στις τριάντα Ιουνίου. Η εορτή τοποθετείται ακριβώς την επόμενη ημέρα από τη μνήμη των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ως φυσική συνέχειά της. Ο Άγιος και θεοστέπτος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας έκτισε στην Κωνσταντινούπολη ναό προς τιμή των Δώδεκα Αποστόλων, στις πρώτες ημέρες της νέας πρωτεύουσας.

Στη βασιλική αυτή έθαψε τον εαυτό του ανάμεσα σε δώδεκα κενοτάφια των Αποστόλων, τα οποία περίμεναν τα ιερά λείψανά τους. Στις αρχές του έκτου αιώνα μετά Χριστόν, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός ο Πρώτος ανοικοδόμησε τον ναό σε λαμπρότερη μορφή. Η νέα βασιλική, που χτίστηκε ανάμεσα στο πεντακόσια τριάντα έξι και πεντακόσια σαράντα έξι μετά Χριστόν, ήταν δεύτερη αρχιτεκτονικά μετά την Αγία Σοφία. Στη Δύση οι κωδωνοστασίες της Αγίας Μαρίνης Βενετίας και του Αγίου Μάρκου αντέγραψαν τη μεγαλοπρεπή αυτή κατασκευή του Βυζαντίου.

Ο ναός των Αποστόλων αποτελούσε για αιώνες κέντρο λαμπρότητας και προσκυνήματος για ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο της εποχής. Στους τοίχους του φιλοξενούσε λείψανα και άγια εικονίσματα των Δώδεκα μαθητών του Κυρίου με ξεχωριστή μεγαλοπρέπεια. Στην πύλη του βυζαντινού ναού των Δώδεκα Αποστόλων ήταν χαραγμένα τα ονόματα όλων των Δώδεκα μαθητών του Κυρίου με ευκρίνεια. Δίπλα από κάθε όνομα παρουσιαζόταν ο τρόπος του μαρτυρίου του εκάστου Αποστόλου, ως υπενθύμιση της θυσίας τους για τον Χριστό.

Πρώτοι αναφέρονται οι Πέτρος και Παύλος που εορτάζονται μαζί στις είκοσι εννέα Ιουνίου, και ακολούθως ο Ανδρέας στις τριάντα Νοεμβρίου. Επίσης αναφέρονται ο Ιάκωβος Ζεβεδαίου στις τριάντα Απριλίου, ο Ιωάννης ο Θεολόγος στις είκοσι έξι Σεπτεμβρίου και ο Φίλιππος. Στη συνέχεια ακολουθούν ο Βαρθολομαίος στις έντεκα Ιουνίου, ο Θωμάς την Κυριακή μετά το Πάσχα και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος. Ο κατάλογος συμπληρώνεται με τους ονομαστούς Αποστόλους Σίμωνα τον Ζηλωτή, τον Ευαγγελιστή Μάρκο και τον Ευαγγελιστή Λουκά.

Ο κατάλογος αυτός δεν συμφωνεί απόλυτα με τους βιβλικούς καταλόγους των Αποστόλων, που σώζονται στα ιερά Ευαγγέλια. Στον κατάλογο της βυζαντινής πύλης συμπεριλαμβάνονται ο Παύλος και οι Ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς, λόγω της σπουδαίας αποστολικής τους συνεισφοράς. Έτσι αποκλείονται από τον κατάλογο ο Ιάκωβος ο Αλφαίου, ο Θαδδαίος και ο Ματθίας, οι οποίοι εορτάζονται όμως ξεχωριστά μέσα στο έτος. Οι τρεις αυτοί άγιοι Απόστολοι τιμώνται μαζί με τους Εβδομήκοντα στις τέσσερις Ιανουαρίου, σε εορτή με ξεχωριστή σημασία.

Με την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το χίλια τετρακόσια πενήντα τρία μετά Χριστόν, η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων μεταβλήθηκε σε Πατριαρχικό ναό. Λίγο αργότερα, ο σουλτάνος Μωάμεθ ο Δεύτερος γκρέμισε τον ιστορικό αυτό ναό λόγω της εθνικής του σημασίας για τους Έλληνες. Στη θέση του ανέγειρε τζαμί που έλαβε το όνομά του, ως σύμβολο της ισλαμικής επικράτησης πάνω στον χριστιανικό τόπο της παλαιάς πρωτεύουσας. Η ορθόδοξη Υμνολογία αναφέρεται καθημερινά πρώτα στους κορυφαίους Πέτρο και Παύλο, που εορτάζονται την προηγούμενη ημέρα.

Στη συνέχεια αναφέρεται στους Δώδεκα Αποστόλους όλους μαζί, αλλά και στους άλλους Εβδομήκοντα Αποστόλους που εργάστηκαν στο κήρυγμα. Στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες η Σύναξη των Δώδεκα τελούνταν την Κυριακή μετά το Άγιο Πάσχα, ως μέρος του εορταστικού κύκλου. Αργότερα η εορτή μετατέθηκε στην τριάντα Ιουνίου, ώστε να συνδέεται οργανικά με τη μνήμη των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων. Οι Δώδεκα Απόστολοι αποτελούν τους πρώτους θεμελίους της Εκκλησίας, και κάθε ένας από αυτούς τίμησε τον Διδάσκαλο με μαρτύριο ή ομολογία.

Με τις αδιάκοπες πρεσβείες τους οι ορθόδοξοι πιστοί ζητούν δύναμη και έμπνευση στην πορεία της δικής τους πίστεως μέσα στην ορθόδοξη Εκκλησία. Σήμερα η μνήμη της Σύναξης των Δώδεκα τιμάται με Θείες Λειτουργίες και πανηγυρικές ακολουθίες σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο.