Οι φοβεροί σεισμοί που συγκλόνισαν με μανία την ευλογημένη Θεσσαλία στις τριάντα Απριλίου του χίλια εννιακόσια πενήντα τέσσερα έμειναν αξέχαστοι. Η σπουδαία αυτή ημέρα ήταν εορτή της Ζωοδόχου Πηγής της Παναγίας και έμεινε ξεχωριστά αξέχαστη για όλους τους κατοίκους της περιοχής. Ιδιαίτερα μνημονεύεται η ημέρα αυτή για τους ευλαβείς κατοίκους του ευλογημένου χωριού της Ξυνιάδας Δομοκού της ευρύτερης ελληνικής επαρχίας. Πολύ περισσότερο όμως μνημονεύεται για τον μικρό Αθανάσιο Σύρο, ένα ευσεβές παιδί που είδε με τα δικά του ίδια μάτια την Παναγία.

Ο μικρός Αθανάσιος Νικολάου Σύρος ήταν τότε μόλις οκτώ χρόνων και έπαιζε αμέριμνα το απόγευμα της Παρασκευής με άλλα παιδιά. Καθώς έπαιζαν με χαρά στην πλαγιά του βουνού, ο μικρός Αθανάσιος είδε ξαφνικά μπροστά του μια μαυροφόρα γυναίκα ξυπόλητη να γονατίζει. Η άγνωστη γυναίκα έκανε ευλαβείς γονυκλισίες και μετάνοιες με αυτή την ξεχωριστή ταπεινή στάση μπροστά στα μάτια του παιδιού. Ενώ ο τόπος εκείνος ήταν φυσικά ξερός και πέτρινος, με τις μετάνοιες της η μαυροφόρα γυναίκα έκανε το έδαφος να μαλακώνει.

Το χώμα βυθιζόταν με θαυμαστό τρόπο σαν ζυμάρι κάτω από τα ευλογημένα γόνατά της κατά τις ευλαβείς αυτές μετάνοιες. Στα τρία σημεία όπου προσκύνησε με ευλάβεια η άγνωστη γυναίκα, ο τόπος άρχισε να αναδίδει μια ξεχωριστή και γλυκιά ευωδία. Τότε ο μικρός Αθανάσιος είπε με χαρά στα άλλα παιδιά να δουν εκείνη τη γιαγιά που έκανε με ευλάβεια τις μετάνοιες. Την αποκάλεσε γιαγιά γιατί φορούσε μαύρα ρούχα, όπως φορούν συνήθως όλες οι ηλικιωμένες κυρίες στην ελληνική ύπαιθρο των χωριών.

Όμως κανένα από τα άλλα παιδιά της παρέας δεν μπορούσε να δει με τα μάτια του την άγνωστη μαυροφόρα γυναίκα. Τα παιδιά τότε έτρεξαν στους γονείς τους και αμέσως ανέφεραν με ζήλο όσα είπε ότι έβλεπε ο ευλαβής μικρός Αθανάσιος. Οι ενήλικες έσπευσαν αμέσως όλοι μαζί στον τόπο εκείνο για να διαπιστώσουν με τα μάτια τους το θαυμαστό αυτό γεγονός. Ο μικρός Αθανάσιος επανέλαβε ότι έβλεπε με μεγάλη ευλάβεια την άγνωστη γυναίκα να κάνει διαρκώς μετάνοιες στο ίδιο σημείο.

Όμως οι ενήλικες δεν μπορούσαν με κανέναν τρόπο να διακρίνουν τίποτα και τον ρωτούσαν επίμονα ξανά πού ακριβώς την έβλεπε. Παρόλο που ο μικρός παιδικός Αθανάσιος επανέλαβε τα ίδια ακριβώς λόγια, εκείνοι δεν μπορούσαν να δουν τίποτε με τα μάτια. Παρά τη φυσική αδυναμία να δουν την Παναγία, οσμίζονταν όλοι τη γλυκιά ευωδία που προέρχονταν από το ευλογημένο εκείνο σημείο. Έτσι όλοι οι κάτοικοι έγιναν θαυμαστοί μάρτυρες με τις αισθήσεις της οσφρήσεώς τους ενός θαυμαστού παράδοξου σημείου.

Το ίδιο εκείνο βράδυ η άγνωστη γυναίκα παρουσιάστηκε ξανά στον ύπνο του μικρού ευλαβούς Αθανασίου, εμφανιζόμενη με νέα ξεχωριστή λάμψη. Ο μικρός Αθανάσιος κοιμόταν εκείνη την ώρα δίπλα στους ευσεβείς γονείς του και στα άλλα μικρά αδέλφια του στην οικογενειακή κλίνη. Αυτή τη φορά η μαυροφόρα γυναίκα είχε στο κεφάλι της ένα φωτεινό στέμμα ως ορατό σημάδι της δόξας της Παναγίας. Ο μικρός λίγο φοβισμένος τη ρώτησε ευλαβικά ποια ακριβώς ήταν εκείνη η μυστηριώδης γιαγιά και τι ήθελε από τη μικρή ψυχή του.

Τότε η ευλογημένη μαυροφόρα γυναίκα του απάντησε ότι δεν πρέπει να φοβάται και ότι αυτή είναι η μητέρα του Χριστού. Είπε δηλαδή στον μικρό Αθανάσιο ότι ο Σωτήρας Χριστός, που τόσο πολύ τον αγαπά εκείνος, την έστειλε προσωπικά για ένα έργο. Πρόσθεσε ότι είχε καθαρή καρδιά και αγνή ψυχή και γι αυτό αξιώθηκε να τη δει με τα ίδια του τα μάτια. Στο μεσαίο σημείο που εκείνη του είχε δείξει, στο σημείο της κεντρικής μετανοίας, να σκάψουν για να βρουν την Εικόνα της.

Ζήτησε επίσης να γίνει το ευλογημένο εκείνο μέρος τόπος λατρείας, να χτιστεί ναός και να αναδειχθεί άγιος ευλογημένος τόπος. Με αυτά τα τελευταία ευλογημένα λόγια η Παναγία χάθηκε αμέσως από μπροστά στον μικρό ευλαβή παιδί Αθανάσιο. Το πρωί ο μικρός παιδικός Αθανάσιος άρχισε να διηγείται με ζωηρό ενθουσιασμό στους δικούς του την ολοκληρωτική εμφάνιση της Παναγίας. Δυστυχώς όμως οι αντιδράσεις των κατοίκων του χωριού δεν ήταν καθόλου ευνοϊκές προς τον μικρό αυτό ευλαβή παιδί ομολογητή.

Κανείς από τους ενήλικες δεν μπορούσε να πιστέψει ότι όλα όσα τους διηγούνταν ήταν αληθινά και προερχόμενα από την Παναγία. Πολλές φορές μάλιστα τον αποπαίρναν με σκληρότητα και τον έδιωχναν με προσβλητικές φράσεις από κοντά τους χωρίς ευλάβεια. Όμως αυτό ακριβώς κάνουν πάντοτε οι άπιστοι άνθρωποι, ακριβώς όπως έκαναν παλαιά και στον ίδιο τον Σωτήρα Κύριό μας. Είπε ο Κύριος ότι μακάριοι είστε όταν θα σας υβρίσουν και θα σας καταδιώξουν για το όνομά μου με ψεύτικους λόγους.

Πρόσθεσε ότι η ανταμοιβή τους θα είναι μεγάλη μέσα στους ουρανούς της θείας βασιλείας του αιωνίου αληθινού Παναγάθου Θεού. Όλες όμως αυτές οι αντίθετες αντιδράσεις των κατοίκων του χωριού δεν μπόρεσαν με κανέναν τρόπο να κλονίσουν τον γενναίο Αθανάσιο. Μάζεψε μόνος του με υπομονή πέτρες και έχτισε ένα μικρό ταπεινό εκκλησάκι στο σημείο που του είχε υποδείξει η Παναγία. Εκεί τοποθέτησε με ευλάβεια μια απλή μικρή εικόνα της Παναγίας και πήγαινε με ζήλο κάθε μέρα πρωί και βράδυ.

Στις αρχές του μηνός Ιουνίου του χίλια εννιακόσια εξήντα δύο πήγε στην Ξυνιάδα ένα μεγάλο εκσκαπτικό μηχάνημα για διάνοιξη οδών. Οι κάτοικοι παρακάλεσαν με επιμονή τον χειριστή, μόλις τελειώσει τη διάνοιξη των δρόμων του χωριού, να σκάψει στο σημείο που έλεγε. Όμως ο χειριστής, που ονομαζόταν Ηλίας Σάλτας και καταγόταν από το Σταυρό Λαμίας, δεν ήθελε καθόλου να σκάψει στο σημείο. Αντέδρασε μάλιστα βίαια στις επίμονες παρακλήσεις των ευλαβών κατοίκων του χωριού, αρνούμενος να ασχοληθεί με αυτή τη δουλειά.

Τότε επενέβη ο Λαμιώτης Σπύρος Χουλιάρας, υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, ο οποίος γνώριζε για τις εμφανίσεις της Παναγίας από τη μητέρα του. Ο Σπύρος Χουλιάρας κάλεσε αμέσως σε σύσκεψη όλες τις τοπικές αρχές της κοινότητας, τον πρόεδρο, τον δάσκαλο και τον ιερέα. Καθώς και τις αστυνομικές αρχές και το εκκλησιαστικό συμβούλιο, και όλοι μαζί έπεισαν τέλος τον χειριστή να σκάψει. Το μηχάνημα ξεκίνησε να σκάβει με δύναμη και να βγάζει χώματα στο υποδειχθέν σημείο και ο κόσμος μαζεύτηκε με αγωνία.

Ο χειριστής μετά την πρώτη εκσκαφή επιχείρησε αμέσως και δεύτερη φορά αλλά χωρίς κανένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Άρχισε εξοργισμένος να βλαστημάει και επιχείρησε ακόμα και τρίτη φορά, αλλά πάλι χωρίς αποτέλεσμα και η μηχανή σταμάτησε. Τότε ο αστυνομικός που στεκόταν κοντά είδε δίπλα στο μαχαίρι του μηχανήματος, κοντά στη ρίζα ενός πουρναριού, την ιερή Εικόνα. Όλοι όσοι ήταν εκεί τότε γονάτισαν και προσκύνησαν με ευλάβεια την ιερή Εικόνα της Παναγίας ζητώντας με δάκρυα τη Χάρη Της.

Μερικοί έτρεξαν αμέσως και χτύπησαν δυνατά την καμπάνα του χωριού για να ειδοποιηθούν και οι υπόλοιποι κάτοικοι των χωραφιών. Άλλοι έτρεξαν και αγκάλιασαν με συγκίνηση τον δεκαεξάχρονο πια Αθανάσιο και του ζητούσαν συγνώμη για την παλαιά απιστία και ασέβειά τους. Ο χειριστής του μηχανήματος έπεσε επίσης κλαίγοντας και προσκύνησε με ευλάβεια την ιερή Εικόνα της Παναγίας ζητώντας τη συγχώρεσή Της. Λέγεται μάλιστα ότι, καταφεύγοντας με θερμή πίστη στη χάρη της Παναγίας, θεραπεύτηκε από μια οδυνηρή πάθηση του στομάχου του.

Η θαυματουργή ιερή Εικόνα της Παναγίας κρυβόταν επί αιώνες σε βάθος ενάμισι περίπου μέτρου μέσα στο χώμα της Ξυνιάδας. Είναι μικρού μεγέθους και φέρει επάνω της την επιγραφή Μήτηρ Θεού η Ελεούσα ως ορατό όνομά της θαυματουργικής εικόνας. Κατά τη γνώμη των ορθόδοξων ειδικών της εικονογραφίας, η ιερή Εικόνα ανήκει στην εποχή της εικονομαχίας του βυζαντινού χρόνου. Διατηρήθηκε με θαυμαστό τρόπο μέσα στο χώμα τόσους πολλούς αιώνες χωρίς να πάθει την παραμικρή φθορά ή ζημιά.

Όταν η χάρη του Θεού θέλει, τα φθαρτά πράγματα γίνονται άφθαρτα και τα θνητά αθάνατα στους αιώνες των αιώνων. Πρεσβείαις της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ελεούσας, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές μας, αμήν.