Οι Άγιοι Μάρτυρες Αριστοκλής, Δημητριανός και Αθανάσιος μαρτύρησαν στην ευλογημένη γη της Κύπρου κατά τους σκληρούς διωγμούς του τετάρτου αιώνα. Αρχικά ο Άγιος Αριστοκλής υπηρετούσε ως ευλαβής πρεσβύτερος στον καθεδρικό ναό της κυπριακής πόλεως Ταμασού της επαρχίας του. Όταν ξέσπασε ο μέγας διωγμός εναντίον των χριστιανών στις ημέρες του Μαξιμιανού του Γαλερίου, ο Αριστοκλής πέρασε τη φοβερή δοκιμασία. Φοβούμενος αρχικά τα φοβερά μαρτύρια που επρόκειτο να επακολουθήσουν, αναχώρησε από την πόλη και κρύφτηκε σε ορεινή σπηλιά.

Εκεί προσευχόταν αδιάκοπα προς τον Δεσπότη Χριστό, ζητώντας από Εκείνον δύναμη και φωτισμό μέσα στις δύσκολες αυτές ώρες. Κάποια μέρα, καθώς προσευχόταν θερμά μέσα στη σπηλιά, εμφανίστηκε γύρω του υπερφυσικό φως που ξεπερνούσε σε λάμψη ακόμη και τον ήλιο. Από τα ύψη του ουρανού ακούστηκε φωνή που τον κάλεσε να επιστρέψει στη Σαλαμίνα της Κύπρου για να μαρτυρήσει. Η θεία φωνή τον προετοίμαζε με σαφήνεια για τον μαρτυρικό δρόμο που τον περίμενε ως αληθινό αθλητή του Χριστού.

Ο πρεσβύτερος αναγνώρισε αμέσως τη φωνή του Σωτήρα και αποφάσισε να ακολουθήσει με υπακοή τη θεϊκή πρόσταξη. Έγινε λοιπόν φανερό ότι ο Κύριος ήθελε τον δούλο Του ζωντανή ομολογία ενώπιον των ειδωλολατρών της Σαλαμίνας. Έτσι ξεκίνησε ο πρεσβύτερος Αριστοκλής να βαδίζει με σταθερό βήμα τον δρόμο της κυπριακής μαρτυρικής πορείας του. Ενισχυμένος από το ουράνιο φως, ο Αριστοκλής αρνήθηκε κάθε φόβο και ξεκίνησε τον δρόμο προς τη Σαλαμίνα της Κύπρου.

Καθώς βάδιζε στο δάσος, σταμάτησε προσκυνητικά στον αφιερωμένο ναό του αγίου Αποστόλου Βαρνάβα του προστάτη της κυπριακής Εκκλησίας. Εκεί συνάντησε τον διάκονο Δημητριανό και τον αναγνώστη Αθανάσιο, που τον υποδέχθηκαν με αδελφική αγάπη και χαρά. Στις διάφορες αδελφικές συζητήσεις, ο Αριστοκλής τους αποκάλυψε τον σκοπό της πορείας του και τους περιέγραψε το ουράνιο όραμα. Αμέσως ο Δημητριανός και ο Αθανάσιος γέμισαν με σθεναρή επιθυμία να ακολουθήσουν τον πρεσβύτερο και να μαρτυρήσουν μαζί του.

Έτσι σχηματίστηκε ξαφνικά μία ευλογημένη τριάδα ομολογητών, έτοιμη να σφραγίσει την πίστη της με το ίδιο της το αίμα. Όταν έφθασαν στην ένδοξη πόλη Σαλαμίνα, στάθηκαν σε υψηλό τόπο μπροστά σε όλους τους κατοίκους της πόλεως. Άρχισαν με δυνατή φωνή να κηρύττουν τον Ιησού Χριστό ως τον αληθινό Θεό και Σωτήρα του κόσμου. Ταυτόχρονα έλεγχαν με παρρησία την παγανιστική λατρεία και ονόμαζαν τα είδωλα αναίσθητες δαιμονικές απάτες των ανθρώπων.

Έλεγαν στους ακροατές τους ότι μόνον στον Χριστό υπάρχει η αλήθεια, η ζωή και η μέλλουσα ουράνια Βασιλεία. Καλούσαν τους πιστούς να εγκαταλείψουν την πλάνη των ψεύτικων θεών και να επιστρέψουν στον Δημιουργό του ουρανού και της γης. Οι ειδωλολάτρες της Σαλαμίνας, ακούγοντας με αγανάκτηση τον λόγο τους, ξεσηκώθηκαν εναντίον τους και έσπευσαν να τους συλλάβουν. Παρέδωσαν τους τρεις χριστιανούς στον τοπικό άρχοντα της εποχής για να ανακριθούν και να δικαστούν επισήμως.

Ο άρχοντας στράφηκε προς τον Αριστοκλή και προσπάθησε να τον μεταπείσει με κολακείες, υποσχέσεις και απειλές διωγμού. Ο πρεσβύτερος όμως απάντησε με ακλόνητη παρρησία και ομολόγησε τον Χριστό ως τον μόνο αληθινό Θεό και Δεσπότη. Βλέποντας ο άρχοντας τη σταθερότητα της πίστεως όλων των τριών, διέταξε αμέσως τον αποκεφαλισμό του Αριστοκλή με το ξίφος. Στη συνέχεια καταδίκασε τον Δημητριανό και τον Αθανάσιο σε καύση μέσα σε αναμμένη πύρα της πλατείας.

Οι δύο άγιοι μπήκαν στις φλόγες ψέλνοντας ύμνους, αλλά παρέμειναν τελείως άθικτοι μέσα στη μαινόμενη θερμή πύρα. Έγινε φανερή η θεϊκή προστασία ενώπιον όλων των κατοίκων που παρατηρούσαν με δέος και θαυμασμό το παράδοξο αυτό σημείο. Παρά το θαύμα ο τύραννος δεν μετανόησε και αντί να δοξάσει τον Χριστό, έβγαλε νέα σκληρή απόφαση. Ο πιστός λαός πληροφορήθηκε με συγκίνηση το θαυμαστό σημείο και μερικοί ειδωλολάτρες αναγνώρισαν αμέσως τη μεγαλοσύνη του χριστιανικού Θεού.

Άλλοι έντρομοι έβλεπαν τη δύναμη του Σταυρού να νικά τις φλόγες και να φυλάσσει σώους τους ομολογητές μάρτυρες. Έτσι το θαυμαστό σημείο της φωτιάς έγινε σιωπηλό κήρυγμα ενώπιον όλου του ειδωλολατρικού πλήθους της κυπριακής πρωτεύουσας. Διέταξε ο άρχοντας να αποκεφαλίσουν και τους δύο μάρτυρες με το ξίφος, ολοκληρώνοντας έτσι τη σκληρή του δίκη της εκείνης ημέρας. Ο Δημητριανός και ο Αθανάσιος έλαβαν με χαρά το στεφάνι του μαρτυρίου, ενώνοντας το αίμα τους με του Αριστοκλή.

Έγινε αυτό περίπου το τριακοσιοστό έκτο έτος μετά τη Γέννηση του Χριστού στις σκληρές ημέρες των μεγάλων διωγμών. Έτσι οι τρεις αθλοφόροι του Χριστού στεφανώθηκαν με τα μαρτυρικά στεφάνια από τα χέρια του ουρανίου Βασιλέως Δεσπότη. Η Εκκλησία της Κύπρου τιμά τη μνήμη τους ως φωτεινούς προστάτες της νησιωτικής γης και αληθινούς αθλητές της πίστεως. Στη ελληνική παράδοση η μνήμη τους εορτάζεται επίσης στις είκοσι τρεις Ιουνίου ως κοινή λαμπρή πανήγυρη.

Οι πιστοί προστρέχουν στις πρεσβείες τους ζητώντας τη βοήθεια του πρεσβυτέρου Αριστοκλή, του διακόνου Δημητριανού και του αναγνώστη Αθανασίου. Η αδιαίρετη τριάδα τους φανερώνει τη συνεργασία όλων των βαθμίδων του ιερατικού τάγματος μέσα στον αγώνα της ορθοδόξου πίστεως. Με την ομολογία τους έδωσαν στον πιστό λαό της Κύπρου διαρκές παράδειγμα ακλόνητης και αδιάλλακτης ζωής εν Χριστώ Ιησού. Η μνήμη τους φωτίζει σαν φάρος τον δρόμο των ορθοδόξων χριστιανών μέσα στις δοκιμασίες κάθε εποχής.

Ταις αυτών πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον το ποίμνιο και σώσον τις ψυχές των δούλων Σου.