Στη Φοινίκη, στην πόλη της Τριπόλεως, διέλαμψε ο Άγιος Λεόντιος, ομολογητής μάρτυρας του Χριστού επί Βεσπασιανού του ρωμαίου αυτοκράτορα. Ο Άγιος Λεόντιος, καταγωγής Ελληνικής, υπηρετούσε ως αρχιστράτηγος στον αυτοκρατορικό στρατό κατά τη βασιλεία του Βεσπασιανού από το εβδομήντα μέχρι το εβδομήντα εννέα. Ο Λεόντιος ξεχώριζε για τη γενναιότητα και την ορθή κρίση του, και οι κάτοικοι της Τριπόλεως τον σέβονταν βαθιά για τις αρετές του. Ο αυτοκράτορας διόρισε τον Ρωμαίο γερουσιαστή Αδριανό ως ηγεμόνα της επαρχίας της Φοινίκης, με πλήρη εξουσία να καταδιώκει τους χριστιανούς.

Είχε επίσης την εξουσία, σε περίπτωση που οι χριστιανοί αρνούνταν να θυσιάσουν στους ρωμαϊκούς θεούς, να τους παραδίδει σε φοβερά βασανιστήρια. Καθώς ο Αδριανός βάδιζε προς τη Φοινίκη, έλαβε αναφορά ότι ο Άγιος Λεόντιος είχε αποτρέψει πολλούς από τη λατρεία των ψεύτικων θεών. Ο ηγεμόνας έστειλε τότε τον τριβούνο Υπάτιο μαζί με σπείρα στρατιωτών στην Τρίπολη, για να βρουν και να συλλάβουν τον Λεόντιο. Καθ' οδόν, ο τριβούνος Υπάτιος αρρώστησε σοβαρά και βρισκόταν κοντά στον θάνατο, υποφέροντας από φοβερό πυρετό.

Σε ένα όνειρο εμφανίστηκε σε αυτόν ένας άγγελος, που του είπε «Αν θέλεις να γιατρευτείς, εσύ και οι στρατιώτες σου, αναφωνήστε τρεις φορές: Θεέ του Λεοντίου, βοήθησέ μου». Ανοίγοντας τα μάτια, ο Υπάτιος είδε τον άγγελο σαν όμορφο νεαρό ντυμένο με ένα κατάλευκο ουράνιο ένδυμα. Ο τριβούνος Υπάτιος ξύπνησε και ξύπνησε τους φίλους του, αφηγούμενος το όραμα και ζητώντας τη βοήθειά τους. Όλοι μαζί ύψωσαν τα μάτια στον ουρανό και αναφώνησαν με ένα στόμα «Θεέ του Λεοντίου, βοήθησέ μας».

Αμέσως ο τριβούνος σηκώθηκε υγιής, σαν να μην είχε ποτέ αρρωστήσει, και η χαρά τους ήταν ανείπωτη. Ο Θεόδουλος, ένας από τους φίλους του τριβούνου, εξεπλάγη ακόμη περισσότερο από το θαύμα και το αναζήτησε με προσοχή. Η καρδιά του φλεγόταν από αγάπη προς τον άγνωστο Θεό του Λεοντίου, και ζητούσε να μάθει τη χριστιανική αλήθεια. Ο Θεόδουλος έπεισε τον τριβούνο να προπορευθούν στην πόλη πριν τους άλλους στρατιώτες, για να αναζητήσουν τον Άγιο Λεόντιο.

Καθώς ανέβαιναν στο βουνό όπου βρίσκεται η Τρίπολη, ο Λεόντιος βγήκε προς συνάντησή τους και τους χαιρέτησε: «Χαίρετε εν Κυρίω αδελφοί». Οι δύο επισκέπτες τον ρώτησαν αν γνωρίζει τον Λεόντιο, που ψάχνουν, και εκείνος τους κάλεσε στο σπίτι του να τους φιλοξενήσει. Όταν τους κέρασε με γενναιοδωρία, τους αποκάλυψε ότι ήταν ο ίδιος ο Λεόντιος, ο στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Ο Υπάτιος και ο Θεόδουλος έπεσαν στα πόδια του Αγίου, ζητώντας να τους χαρίσει την πίστη και να τους βαπτίσει.

Καθώς ο Λεόντιος προσευχόταν, μια φωτεινή νεφέλη επισκίασε τους δύο και έβρεξε μυστικό βαπτιστήριο νερό σε αυτούς. Ο Άγιος Λεόντιος επικαλέστηκε στο όνομα της Αγίας Τριάδος, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, στον φωτισμό των δύο. Τους έντυσε με λευκά ενδύματα και διέταξε να ανάβουν κεριά μπροστά τους κατά την πορεία τους στην πόλη. Στη πόλη ήρθαν και οι υπόλοιποι στρατιώτες, και διαπίστωσαν με μεγάλη έκπληξη τα λευκά ενδύματα στους δύο πρώτους συντρόφους.

Όταν έμαθαν για τη βάπτιση του Υπατίου και του Θεοδούλου, οι στρατιώτες αναστατώθηκαν και κάποιοι θύμωσαν με την επιστροφή τους. Έσπευσαν να μεταφέρουν τα νέα στους κατοίκους της Τριπόλεως, οι οποίοι εξέφρασαν την αγανάκτησή τους με ισχυρές διαμαρτυρίες. Στον δρόμο της πόλης ξεχύθηκαν φωνές: «Ας καούν αυτοί που ατιμάζουν τους θεούς μας με την κακή τους πίστη». Δύο ημέρες αργότερα έφτασε στην πόλη ο ηγεμόνας Αδριανός, ο οποίος αμέσως έλαβε τις πληροφορίες για το συμβάν.

Διέταξε να συλλάβουν τους τρεις χριστιανούς και να τους κρατήσουν στη φυλακή μέχρι τη δίκη της επόμενης ημέρας. Στη φυλακή ο Άγιος Λεόντιος δίδαξε στους νέους του φίλους τα μυστήρια της πίστεως και τους προετοίμασε ψυχικά για το μαρτύριο. Όλη τη νύχτα οι τρεις πέρασαν σε προσευχή και ψαλμωδίες, δοξάζοντας τον Κύριο και προετοιμαζόμενοι για τη δοκιμασία τους. Το πρωί ο Αδριανός κάθισε στο δικαστήριο και διέταξε να φέρουν τους Αγίους από τη φυλακή για ανάκριση.

Ρώτησε πρώτα τον Λεόντιο για το όνομά του, και ο Άγιος δήλωσε με σιγουριά ότι αυτός ήταν ο μαρτυρικός στρατιώτης. Ο Αδριανός ζήτησε εξηγήσεις πώς προσηλύτισε τους στρατιώτες με τη μαγεία του, αλλά ο Άγιος αρνήθηκε κάθε κατηγορία. Δήλωσε με παρρησία ότι ήταν στρατιώτης του Χριστού, υιός του αληθινού Φωτός που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Ο ηγεμόνας οργίστηκε με τη γενναιότητά του και διέταξε να τον δείρουν με τα ραβδιά για τιμωρία.

Ο Άγιος υπέφερε με υπομονή τα κτυπήματα, σηκώνοντας τα μάτια στον ουρανό από όπου περίμενε τη βοήθεια του Κυρίου. Έπειτα ο ηγεμόνας στράφηκε προς τον Υπάτιο και τον Θεόδουλο, ζητώντας τους να αρνηθούν τον Χριστό και να επιστρέψουν στους θεούς. Οι Άγιοι απάντησαν ομόφωνα ότι έλαβαν καλύτερη ανταμοιβή από τον Ουράνιο Βασιλέα, τον άρτο και τον οίνο της θείας Ευχαριστίας. Ο Αδριανός διέταξε να κρεμάσουν τον Υπάτιο σε ξύλο μαρτυρίου, ξέοντας τις σάρκες του με σιδερένια αγκίστρια.

Τον Θεόδουλο τον ξάπλωσαν στη γη και τον έδειραν αλύπητα με ραβδιά μέχρι λιποθυμίας από τον πόνο. Οι Άγιοι Υπάτιος και Θεόδουλος υπέμειναν τα φοβερά αυτά βασανιστήρια χωρίς να εκφράσουν παράπονο, μνημονεύοντας μόνο τις διδασκαλίες του Λεοντίου. Βλέποντας ότι οι Άγιοι παραμένουν ακλόνητοι στην πίστη τους, ο τύραννος τους καταδίκασε σε θάνατο με αποκεφαλισμό από ξίφος. Καθώς οδηγούνταν στον τόπο της εκτελέσεως, ψάλλαν με χαρά «Συ είσαι το καταφύγιό μας Κύριε, στα χέρια Σου παραδίδουμε τις ψυχές μας».

Με χαρά εξέτειναν τους τραχήλους τους κάτω από το ξίφος για χάρη του Χριστού, και αποκεφαλίστηκαν με γενναιότητα. Έτσι ο Υπάτιος και ο Θεόδουλος έλαβαν τους αιωνίους στεφάνους από το χέρι του Σωτήρος Κυρίου τους. Στη συνέχεια, ο Αδριανός κάλεσε ξανά τον Άγιο Λεόντιο για ανάκριση, ζητώντας του να γλιτώσει τη ζωή του. Ο ηγεμόνας υποσχέθηκε ότι αν θυσίαζε στους θεούς, θα του απένειμε τιμές και χρήματα από τον αυτοκράτορα. Ο Λεόντιος απάντησε ότι δεν επιθυμεί να δει το πρόσωπο του εχθρικού προς τον Θεό του βασιλέα.

Σε αλλαγή θέσεως πρότεινε ο ίδιος στον Αδριανό να γίνει φίλος του Χριστού και να γνωρίσει τις τιμές της αιωνιότητας. Ο τύραννος γέλασε με χλεύη και ρώτησε αν ζητούσε να λάβει τη σωτηρία του Υπατίου και του Θεοδούλου. Ο Άγιος αποκρίθηκε ότι ο θάνατός τους δεν ήταν θάνατος αλλά καλύτερη ζωή, ειρήνη και αγαλλίαση στους ουρανούς. Ο Αδριανός όμως εξακολούθησε να επιμένει στον εκβιασμό, μέχρι που εξάντλησε όλες τις πειστικές προσπάθειες προς τον Άγιο.

Ο ηγεμόνας διέταξε να τοποθετήσουν τον Άγιο πάνω σε ξύλο και να τον ξέσουν με σιδερένια εργαλεία. Τον γύρισαν ανάποδα, με βαρύ λίθο στον λαιμό, και ο Άγιος συνέχιζε να προσεύχεται για ώρες πολλές. Όλη την ημέρα ο Άγιος Λεόντιος υπέφερε αυτά τα φρικτά βασανιστήρια ως φοβερή πανωλεθρία για το γερασμένο σώμα του. Όταν πλησίαζε το βράδυ, διέταξε να τον κατεβάσουν από το ξύλο και να τον ρίξουν στη φυλακή μέχρι το πρωί. Όλη τη νύχτα ο Άγιος έψαλλε «Ο Κύριος είναι το φως μου και η σωτηρία μου, ποιον θα φοβηθώ».

Ένας Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε σε αυτόν, λέγοντας «Έχε θάρρος Λεόντιε, ο Κύριος με έστειλε για να μένω μαζί σου». Το πρωί ο Αδριανός ξανακάλεσε τον Άγιο και ρώτησε τι αποφάσισε, και εκείνος δήλωσε αμετακίνητη πίστη στον Χριστό. Ο τύραννος εξέδωσε τότε τη θανατική απόφαση εναντίον του, διατάζοντας να τον τεντώσουν σε σχήμα σταυρού δεμένο σε τέσσερις πασσάλους. Τέσσερις δυνατοί στρατιώτες τον έδειραν αδιάκοπα, μέχρις ότου ο Άγιος Λεόντιος παρέδωσε την αγία ψυχή του στα χέρια του Θεού.

Το σώμα του ρίχτηκε έξω από την πόλη, αλλά οι πιστοί το παρέλαβαν και το ενταφίασαν με τιμή κοντά στο λιμάνι της Τριπόλεως. Έτσι ολοκληρώθηκε το μαρτύριο των τριών Αγίων στις δεκαοκτώ Ιουνίου, στα χρόνια του Βεσπασιανού στη Ρώμη. Ταις πρεσβείαις των Αγίων Λεοντίου, Υπατίου και Θεοδούλου, Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς τους αμαρτωλούς δούλους Σου.