Σύναξη της Παναγίας του Άξιον Εστί ή εν τω Άδειν

Στους χρόνους της εικονομαχίας του Λέοντος του τρίτου του Ισαύρου, εικόνα της Θεοτόκου εκόπη με ξίφος από στρατιώτην. Από την ιεράν εκείνη πληγωμένη εικόνα έρρευσε αίμα μέσα στη θάλασσαν, ταράσσοντας βαθύτατα τον αμαρτωλόν στρατιώτην. Συγκλονισμένος βαθύτατα από αυτό το παράδοξον σημείον, ο μετανοημένος στρατιώτης κατέφυγε για άσκησιν στο Άγιον Όρος. Μία ημέρα είδε εκείνην την ίδιαν εικόνα, η οποία είχε επιπλεύσει από την Κωνσταντινούπολιν στις ακτές της χερσονήσου.

Ευρισκόταν παράδοξα στην ακτή και εξακολουθούσε να αιμορραγεί, βάφοντας τα κύματα της θαλάσσης με κόκκινον αίματος χρώμα. Ο μετανοημένος έτρεξε προς αυτήν με φόβον και τρόμον, και την μετέφερε στον ιερόν Ναόν του Πρωτάτου. Εκεί η ιερά εικόνα έπαυσε να αιμορραγεί, αποδεικνύοντας την συγχώρησιν της Παναγίας προς εκείνον τον μετανοούντα. Έτσι η Δέσποινα του ουρανού έδειξε με αυτό το θαυμαστό σημείο την μεγάλην της φιλανθρωπίαν προς τον αμαρτωλόν στρατιώτην.

Η ιερά εκείνη εικόνα έγινε αμέσως αντικείμενο μεγάλης προσκυνήσεως και ευλάβειας από τους κατοίκους του Αγίου Όρους. Πλήθος μοναχών από όλην την Αθωνικήν χερσόνησον ήρχοντο εκεί να την προσκυνήσουν και να ενισχυθούν πνευματικά εν Χριστώ. Πολλά χρόνια αργότερα, ένας γέρων μοναχός με τον υποτακτικόν του ζούσαν σε σπήλαιον κοντά στις Καρυάς. Ένα Σάββατο νύκτα του εννεακοσιοστού ογδοηκοστού δευτέρου έτους, ο γέρων εξήλθε για την Αγρυπνίαν.

Ο ευλαβής γέρων εξήλθε για να συμμετάσχει στην ολονυκτίαν στις Καρυάς, αφήνοντας τον υποτακτικόν του να ψάλλει στο κελλί. Ο νέος μοναχός παρέμεινε εκεί μόνος του στο κελλί για να αναγνώσει την ακολουθίαν με ησυχίαν και ευλάβειαν. Όταν εσκότασε, ένας άγνωστος μοναχός ήλθε και εμπήκε στο ταπεινόν εκείνο κελλί, παρουσιάζοντας τον εαυτόν του ως Γαβριήλ. Ο υποτακτικός τον υπεδέχθη με ευγένειαν, και επειδή ήταν ώρα της Αγρυπνίας, οι δύο μοναχοί άρχισαν προσευχήν.

Άρχισαν τη θείαν εκείνην ακολουθίαν ενώπιον της φημισμένης ιεράς εικόνος της Παναγίας στο ταπεινόν κελλί τους με κατάνυξιν. Όταν ολοκλήρωσαν την ογδόην ωδήν του Κανόνος, ο υποτακτικός άρχισε να ψάλλει με ευλάβειαν το Μεγαλυνάριον προς την Παναγίαν. Έψαλε με ευλάβειαν τον γνωστόν ειρμόν του αγίου Κοσμά του Υμνογράφου, που λέγει το «Την τιμιωτέραν των Χερουβείμ». Ο επισκέπτης τότε άρχισε να ψάλλει τον επόμενον στίχον, για το ότι επεσκέφθη ο Κύριος την ταπείνωσιν της δούλης Του.

Έπειτα όμως, αντί να ψάλει αμέσως το γνωστόν «Την τιμιωτέραν», εκείνος προέτεινε μία νέα φράσιν με ωραίον τρόπον. Είπε ότι είναι όντως άξιον να μακαρίζεται η Θεοτόκος, η αειμακάριστη και Παναμώμητος και Μήτηρ του Θεού. Έπειτα συνέχισε με το παραδεδομένον τιμιώτεραν των Χερουβείμ, ολοκληρώνοντας τον υπερευλογημένον αυτόν θείον ύμνον προς την Θεοτόκον. Κατά την ψαλμωδίαν αυτού του υπερουρανίου ύμνου, η ιερά εικόνα της Θεοτόκου εφωτίσθη από φως ουράνιον, και ο υποτακτικός εδάκρυσε.

Ο νέος μοναχός εζήτησε από τον επισκέπτην του να γράψει τα νέα αυτά θεόπνευστα λόγια του ύμνου. Επειδή όμως δεν υπήρχε χαρτί διαθέσιμον, ο επισκέπτης πήρε ένα κεραμίδι και έγραψε ολόκληρον τον ύμνον με το δάκτυλόν του. Έγραψε τα γράμματα στο κεραμίδι ωσάν εκείνο να ήταν φτιαγμένο από μαλακό κερί, με υπερφυσικόν τρόπον. Ο υποτακτικός κατάλαβε αμέσως ότι ο επισκέπτης δεν ήταν συνηθισμένος μοναχός, αλλά ο αρχάγγελος Γαβριήλ ο ίδιος.

Ο ουράνιος επισκέπτης τον προέτρεψε να ψάλλει τον ύμνον με αυτόν τον νέον τρόπον, και όλοι οι Ορθόδοξοι. Έπειτα εξαφανίσθη μυστηριωδώς, ενώ το θαυμαστό φως συνέχιζε να λάμπει από την ιεράν εικόνα για πολύ. Η εικών της Παναγίας Ελεούσης, μπροστά στην οποίαν εψάλη πρώτη φοράν ο νέος ύμνος, μετεφέρθη στο καθολικόν των Καρυών. Το ευλογημένον κεραμίδι, με τον γραμμένον από αρχάγγελον ιερόν ύμνον, μετεφέρθη με τιμές στην Κωνσταντινούπολιν επί πατριάρχου Νικολάου Χρυσοβέργου.

Έκτοτε ο διευρυμένος ύμνος Άξιον εστί έγινε μόνιμον τμήμα της Θείας Λειτουργίας και άλλων ακολουθιών της Εκκλησίας. Η ιερά εικόνα τιμάται με ξεχωριστές πανηγυρικές εορτές και λιτανείες κατά την Δευτέραν της Διακαινησίμου εβδομάδος του Πάσχα. Η ιερά εικών της Παναγίας του Άξιον Εστί φυλάσσεται στην Υψηλήν Χώραν του ιερού ναού της Δεσποινικής Κοιμήσεως. Αυτή ευρίσκεται στο καθολικόν των Καρυών, της πρωτευούσης του Αγίου Όρους, στην επίσημη πέτρινη καθέδρα του ηγουμένου.

Η ιερά εκείνη εικόνα είναι αντικείμενο μεγάλης ευλάβειας και προσκυνήσεως από τους πιστούς και τους μοναχούς. Ο ναός είναι γνωστός ως Πρωτάτον, διότι ήταν ο πρώτος ναός που εκτίσθη στο Άγιον Όρος. Εκτίσθη ο ναός αυτός από τον άγιον Αθανάσιον τον Αθωνίτην το οκτακόσια σαράντα τρίτο της σωτηρίας ανθρώπων. Η λαμπρά εικονογραφία του ναού έγινε τον δέκατον τρίτον αιώνα από τον φημισμένον αγιογράφον Εμμανουήλ Πανσέληνον της εποχής.

Η εικόνα παίρνει το όνομά της από τον ύμνον που ψάλλεται μετά την επίκλησιν στη θείαν Λειτουργίαν. Στους χιλίους χρόνους ίδρυσης του Αγίου Όρους, το χιλιοστόν εννιακοσιοστόν εξηκοστόν τρίτον, η εικόνα ταξίδεψε για πρώτη φοράν εκτός του Όρους. Παρουσιάστηκε στους πιστούς της Αθήνας με μεγάλην δόξαν, και αργότερα το χιλιοστόν εννιακοσιοστόν ογδοηκοστόν πέμπτον στην Θεσσαλονίκην επίσης. Παρελήφθη με τιμές αρχηγού κράτους, αναδεικνύοντας τη μεγάλην της σημασίαν για την Ορθόδοξον πίστιν των πιστών.

Παναγία Δέσποινα του Άξιον Εστί, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών, ώστε ο Σωτήρ Χριστός να μας αξιώσει της Βασιλείας Του, αμήν.