Άγιοι απόστολοι Βαρθολομαίος και Βαρνάβας

Στις ένδεκα Ιουνίου εορτάζονται μαζί από την Ορθόδοξον Εκκλησίαν δύο φωτεινοί απόστολοι του Χριστού, ο Βαρθολομαίος και ο Βαρνάβας. Ο απόστολος Βαρνάβας ανήκει στους εβδομήκοντα αποστόλους, και αρχικά ωνομαζόταν Ιωσήφ, αλλά μετονομάσθηκε αργότερα από τους αποστόλους. Έλαβε το όνομα Βαρνάβας, που σημαίνει στην εβραϊκήν γλώσσαν υιός παρακλήσεως, λόγω της παραμυθίας που έδιδε με το κήρυγμά του. Εγεννήθη στη νήσον Κύπρον από Εβραίους γονείς της φυλής Λευί, της ίδιας φυλής από την οποίαν προέρχονταν οι αρχαίοι μεγάλοι προφήται.

Οι πρόγονοί του είχαν μεταναστεύσει από την Παλαιστίνην στην Κύπρον λόγω των πολέμων που εκινούντο εκεί. Οι γονείς του ήσαν εξαιρετικά πλούσιοι και είχαν αγρόκτημα κοντά στην Ιερουσαλήμ, με κήπους και πανύψηλα κτίρια. Ο Ιωσήφ ως νέος εστάλη στην Ιερουσαλήμ για να σπουδάσει υπό τον φημισμένον δάσκαλον Γαμαλιήλ, μαζί με τον Σαούλ. Ο Σαούλ αυτός αργότερα έγινε ο μέγας απόστολος Παύλος, και έτσι οι δύο μελλοντικοί απόστολοι ήσαν συμμαθηταί.

Ο Ιωσήφ καθημερινώς προσευχόταν στον ναόν του Σολομώντος με ζήλον και ευλάβειαν, ζώντας με αυστηρά νηστείαν. Επιθυμώντας να φυλάξει την παρθενίαν του, απέφευγε τους ασέλγειους νέους και μελετούσε τον νόμον του Κυρίου ημέραν και νύκτα. Έτσι από τη νεαρά ηλικία προετοιμάζετο για το αποστολικόν έργον της εφεξής διακονίας, χωρίς να γνωρίζει ποιο μέλλον τον περίμενε. Όταν ο Σωτήρ Χριστός άρχισε να αποκαλύπτεται μετά τα τριάκοντα έτη, ήλθε στα Ιεροσόλυμα και εδίδασκε με θαυμαστόν τρόπον.

Ο νεαρός Ιωσήφ ήκουσε τη διδασκαλία του Κυρίου, είδε τα θαύματά του και η καρδιά του εφλεγομένη αγάπην προς Αυτόν. Έπεσε στα πόδια του Ιησού και τον παρεκάλεσε να τον ευλογήσει και να τον δεχθεί ανάμεσα στους μαθητάς Του. Ο Κύριος, βλέποντας τις πιο μύχιες κινήσεις της καρδιάς του, τον ευλόγησε και του επέτρεψε να τον ακολουθήσει. Ωδήγησε επίσης την αγαπημένην θείαν του Μαρίαν, μητέρα του ευαγγελιστού Μάρκου, στον Σωτήρα Χριστόν για ουρανίαν ευλογίαν.

Όταν ο Κύριος εξέλεξε τους εβδομήκοντα μαθητάς, ένας από τους πρώτους ήταν ο Ιωσήφ, που μετονομάσθηκε αργότερα Βαρνάβας. Μετά την ανάληψιν του Σωτήρος, ο Βαρνάβας πούλησε το αγρόκτημά του στην Ιερουσαλήμ και έβαλε τα χρήματα στα πόδια των αποστόλων. Συναντούσε συχνά τον φίλον του Σαούλ και προσπαθούσε να τον κερδίσει στην πίστιν, αλλά εκείνος αρνείτο. Όταν ο Κύριος τον ηξίωσε να γίνει χριστιανός, ο Βαρνάβας έσπευσε να τον παρουσιάσει στους αποστόλους με χαράν.

Ο Σαούλ, που τώρα ωνομάζετο Παύλος, εδέχθη μαζί με τον Βαρνάβαν την ευλογίαν των πρώτων κεφαλών της Εκκλησίας. Έτσι ξεκίνησε η αδιάκοπη φιλία και συνεργασία των δύο μεγάλων αποστόλων στο ευαγγελικόν έργον της Εκκλησίας του Χριστού. Όταν στην Αντιόχειαν της Συρίας εξαπλώθη η αγία πίστις, η Εκκλησία της Ιερουσαλήμ έστειλε εκεί τον Βαρνάβαν για στήριξιν. Εκείνος είδε την χάριν του Θεού στην νέαν εκείνην εκκλησίαν, και χάρηκε με όλην του την καρδίαν για την μετάνοιαν των ψυχών.

Επήγε στην Ταρσόν να αναζητήσει τον φίλον του Παύλον, και τον έφερε μαζί του στην Αντιόχειαν για συνδιακονίαν. Έμειναν εκεί έναν ολόκληρον χρόνον διδάσκοντας τους πιστούς, και εκείνοι οι μαθηταί ωνομάσθησαν για πρώτην φοράν χριστιανοί. Με εντολήν του Παναγίου Πνεύματος, η εκκλησία των Αντιοχέων τους έστειλε σε αποστολικόν ταξίδι μαζί με τον Μάρκον. Επήγαν στη Σελεύκειαν, έπειτα στην Κύπρον στην Σαλαμίνα, και διέδιδαν παντού τον λόγον του ζωντανού Θεού.

Στη Πάφον εφώτισαν τον ανθύπατον Σέργιον, ενώ ετύφλωσαν τον μάγον ψευδοπροφήτην Έλυμα διά της προσευχής του Παύλου. Στη Λυκαονίαν εθεράπευσαν χωλόν εκ γενετής, και ο λαός τους εθεώρησε θεούς, ονομάζοντας τον Παύλον Ερμήν και τον Βαρνάβαν Δία. Ταξιδεύσαντες πάλι μέσω της Πέργης και της Αττάλειας, επέστρεψαν στην Αντιόχειαν αναφέροντας τα μεγαλεία του Θεού. Ίδρυσαν παντού στις πόλεις πρεσβυτερικές δομές, και κατέστησαν εκλεκτούς ποιμένας για να φροντίζουν τις νέες κοινότητες πιστών.

Έτσι το πρώτον αποστολικόν ταξίδι ολοκληρώθηκε με μεγάλην επιτυχίαν, και η Εκκλησία της Αντιοχείας εδέχθη τους κοπιάσαντας με χαράν. Στην Αποστολικήν Σύνοδον της Ιερουσαλήμ, που έγινε το τεσσαρακοστόν ένατον έτος, οι Βαρνάβας και Παύλος έλαβαν αποφασιστικόν ρόλον. Συνετέλεσαν στην απαλλαγήν των εξ εθνών χριστιανών από τις βαρειές διατάξεις του εβραϊκού Νόμου περί περιτομής και πολλών άλλων εντολών. Όταν ετοίμαζαν δεύτερον αποστολικόν ταξίδι, διεφώνησαν για την συμμετοχήν του ανηψιού του Βαρνάβα, του Μάρκου, που είχε εγκαταλείψει το πρώτον.

Οι δύο απόστολοι εχωρίσθησαν, και ο Βαρνάβας απέπλευσε στη Κύπρον με τον Μάρκον για συνέχισιν του έργου. Ο Παύλος επήρε τον Σιλάν και επορεύθη στη Δερβίαν και τη Λύστραν για διάδοσιν του Ευαγγελίου. Έτσι κατά θείαν οικονομίαν διπλασιάσθη ο πνευματικός καρπός του ευαγγελισμού, και πολλοί λαοί ωδηγήθησαν στον αληθινόν Χριστόν. Ο Βαρνάβας στην Κύπρον έφερε πολλούς στην ορθόδοξον πίστιν, εκήρυξε αργότερα στη Ρώμην και ίδρυσε επισκοπήν Μεδιολάνων.

Επιστρέφων στην αγαπητήν του Κύπρον, εμπήκε στην Σαλαμίνα όπου τον επολέμησαν φανατικοί Ιουδαίοι αφικόμενοι από τη Συρίαν. Εκείνοι ξεσήκωσαν τον λαόν εναντίον του και κατά πάσαν πιθανότητα συνέλαβαν τον απόστολον για να τον θανατώσουν με σκληρόν τρόπον. Ο Βαρνάβας προγνώρισε την μαρτυρικήν του τελείωσιν και έδωσε εντολές στον Μάρκον να φυλάξει το ιερόν Ευαγγέλιον. Συνεκάλεσε όλους τους πιστούς, ετέλεσε για τελευταίαν φοράν την Θείαν Λειτουργίαν και τους εκοινώνησε των αχράντων Μυστηρίων.

Οι Ιουδαίοι λιθοβόλησαν τον απόστολον Βαρνάβαν στις ένδεκα Ιουνίου του πεντηκοστού εβδόμου έτους έξω από τη Σαλαμίνα. Έπειτα έβαλαν φωτιά για να κατακαύσουν το ιερόν σώμα του, αλλά εκείνο εφυλάχθη ανέπαφον από τις φλόγες. Ο Μάρκος ευρήκε κρυφά το άθικτον σώμα του απόστολου και το ενεταφίασε σε σπήλαιον πέντε στάδια από την πόλιν. Σύμφωνα με την επιθυμίαν του αγίου, ετοποθέτησε επάνω στο στήθος του το ιδιόχειρον αντίγραφον του Ευαγγελίου του Ματθαίου.

Ο Μάρκος επήγε αμέσως στην Έφεσον και εξήγησε τα πάντα στον φίλον του αποστόλου τον Παύλον, που έκλαυσε. Με τα έτη ο τόπος της ταφής εξεχάσθηκε, αλλά αργότερα ο Θεός εξεδίκασε τα ιερά λείψανα με θαυμαστά σημεία. Ασθενείς που εκοιμώντο εκεί ελάμβαναν θεραπείαν, και ο τόπος εκείνος ωνομάσθη Τόπος Ιατρείας από τους κατοίκους της Σαλαμίνος. Ο αρχιεπίσκοπος της Κύπρου Ανθέμιος, στους χρόνους του αυτοκράτορος Ζήνωνος, εδοκιμάσθη από τον αιρετικόν Πέτρον Κναφέα.

Ο Πέτρος επεδίωκε να υποτάξει την Εκκλησίαν της Κύπρου στον πατριαρχικόν θρόνον της Αντιοχείας, και ο Ανθέμιος ετοιμαζόταν να μεταβεί στην Πόλιν. Ο απόστολος Βαρνάβας εφανερώθη τρεις φορές στο όνειρον του ιεράρχου, παρηγορώντάς τον και αποκαλύπτοντάς του τη θέσιν των ιερών λειψάνων. Έτσι το θεόσταλτον όραμα του ιδίου του αποστόλου έδωσε νέαν δύναμιν στον αρχιεπίσκοπον για τη μεγάλην του αποστολήν. Ο αρχιεπίσκοπος Ανθέμιος, εκτελώντας τις οδηγίες του αποστόλου, μετέβη στο Τόπον Ιατρείας με ψαλμωδίες και τίμιον σταυρόν.

Σκάψαντες κάτω από το δένδρον του χαρουπιού, βρήκαν σπήλαιον σφραγισμένον με λίθους, και αφού τους αφαίρεσαν, αντίκρυσαν λάρνακα. Άνοιξαν τη λάρνακα και είδαν τα ιερά λείψανα του αποστόλου ακέραια και άφθαρτα, με το Ευαγγέλιον επάνω στο στήθος του. Όλοι οι παρόντες εδόξασαν τον Θεόν με μεγάλην χαράν, και πολλοί ασθενείς εθεραπεύθησαν την ώραν εκείνην. Ο αρχιεπίσκοπος επήγε στην Κωνσταντινούπολιν με τα νέα στοιχεία και αντιμετώπισε τους αντιπάλους ενώπιον του βασιλέως Ζήνωνος.

Παρουσίασε ως μαρτυρίαν τη θέσιν των ιερών λειψάνων του αποστόλου, και ο αυτοκράτωρ Ζήνων έχάρη βαθύτατα. Διέταξε τότε επισήμως ότι η Εκκλησία της Κύπρου θα παραμένει αυτοκέφαλη, χειροτονούμενη από τους ιδίους τους επισκόπους της. Έτσι ο αρχιεπισκοπικός θρόνος της Κύπρου ωνομάσθη επίσημα αποστολικός θρόνος της Εκκλησίας, με μεγάλην ευλάβειαν και τιμήν. Ο αυτοκράτωρ εστόλισε με χρυσάφι το ιερόν Ευαγγέλιον και έδωσε άφθονα χρήματα στον αρχιεπίσκοπον για ναόν.

Ο Ανθέμιος έκτισε λαμπρόν ναόν επάνω στον τόπον της ευρέσεως και ωρισε επίσημον εορτήν στις ένδεκα Ιουνίου. Άγιοι ένδοξοι απόστολοι Βαρθολομαίε και Βαρνάβα, υπερασπισταί της Εκκλησίας, πρεσβεύσατε υπέρ ημών των αμαρτωλών, ώστε ο Σωτήρ Χριστός να μας αξιώσει της Βασιλείας Του, αμήν.