Από στρατιωτικός διοικητής της Ανατολής έγινε Πατριάρχης διά αποκαλύψεως, και διά ωμοφορίου ριχθέντος στις φλόγες έσωσε στυλίτη από την αίρεση. Ο Άγιος Εφραίμ ήταν αρχικά στρατιωτικός διοικητής στην Ανατολή κατά τη βασιλεία των αυτοκρατόρων Αναστασίου και Ιουστίνου. Ήταν Σύρος στην καταγωγή και διακρινόταν για την ευσέβειά του, την ενάρετη πολιτεία του και τη βαθιά συμπόνια προς τους πτωχούς. Στη συνέχεια, εξελέγη Πατριάρχης Αντιοχείας ως άνθρωπος ευσεβής και θεοφιλής, ο οποίος ζούσε ζωή εντελώς θεάρεστη.

Η εκλογή του στον πατριαρχικό θρόνο της Αντιοχείας έγινε κατόπιν θείας ευδοκίας και αποκαλύψεως σε άγιο επίσκοπο της εποχής. Η αποκάλυψη αυτή έλαβε χώρα την εποχή που η μεγαλούπολη της Αντιοχείας ανοικοδομούνταν μετά τον φρικτό σεισμό. Στην Αντιόχεια εκείνη την εποχή είχαν εξαπλωθεί ποικίλες ολέθριες αιρέσεις, όπως οι νεστοριανοί, οι ευτυχιανοί και άλλοι αιρετικοί. Οι κακοδοξίες αυτές είχαν παρασύρει πλήθος χριστιανών και απομάκρυναν τις ψυχές τους από την σώζουσα ορθόδοξο πίστη της Εκκλησίας.

Οι αιρετικοί αυτοί προκαλούσαν βλασφημίες κατά της θεότητος του Χριστού και ατίμαζαν την τιμή της Υπεραγίας Θεοτόκου. Γι' αυτόν τον λόγο η οργή του Θεού ξέσπασε φοβερά πάνω στην ασεβή πόλη της Αντιοχείας. Στις είκοσι εννέα Μαΐου, ημέρα Παρασκευή το μεσημέρι, ξεκίνησε μέσα στην πόλη φοβερότατος και καταστροφικός σεισμός. Ολόκληρη η μεγαλούπολη συγκλονίστηκε από τη βίαιη δόνηση και η οργή του Θεού φανερώθηκε ενώπιον όλων με τρομερά σημεία.

Πλήθη ανθρώπων έντρομα έτρεχαν στους δρόμους ζητώντας έλεος από τον Παντοκράτορα Κύριο για τις πολλές αμαρτίες τους. Μαζί με τον φοβερό σεισμό φωτιά μεγάλη απλώθηκε και κάλυψε ολόκληρη τη μεγάλη πόλη της ανατολής. Ο σεισμός γκρέμιζε τα πέτρινα κτήρια και τα οχυρωματικά τείχη της πόλεως, ενώ η φωτιά κατέκαιγε όσα είχαν απομείνει. Όλα αυτά συνέβαιναν για να φανερωθεί φανερά σε όλους η μεγάλη οργή του Θεού για τις αμαρτίες των ανθρώπων.

Η Αντιόχεια κινδύνεψε να γίνει σαν τα Σόδομα και τα Γόμορρα, διότι το μεγαλύτερο μέρος της πόλεως καταστράφηκε ολοσχερώς. Μαζί χάθηκαν αμέτρητοι κάτοικοι, άλλοι σκοτώθηκαν κάτω από τα κτήρια που έπεσαν επάνω τους και άλλοι κάηκαν από τη φοβερή φωτιά. Μεταξύ άλλων, σκοτώθηκε και ο τότε Πατριάρχης Αντιοχείας Ευφράσιος, καταπλακωμένος από μεγάλη μαρμάρινη κολώνα του ναού. Τότε ξέσπασε θρήνος βαθύς και πικρό κλάμα μεταξύ των επιζώντων, ενώ οι κάτοικοι των γύρω πόλεων έπεσαν σε τρόμο.

Μερικοί άγιοι πατέρες, ευρισκόμενοι μακριά από την πόλη, διαισθάνθηκαν με πνευματικά μάτια τη θεϊκή οργή που ερχόταν εναντίον της Αντιοχείας. Τέτοιοι ήταν ο όσιος Θεοδόσιος ο Μέγας στην Παλαιστίνη και ο όσιος Ζωσιμάς στην Καισάρεια της Παλαιστίνης. Παρακαλούσαν με δάκρυα τον φιλάνθρωπο Θεό να μην καταστρέψει εντελώς την πόλη, στην οποία είχε δικαίως οργιστεί. Η ένθερμη προσευχή των αγίων αυτών μεγάλων πατέρων έσωσε τελικά μέρος της Αντιοχείας από τον φοβερό ολοσχερή αφανισμό.

Έτσι φάνηκε καθαρά ότι η μεσιτεία των αγίων ευεργετεί ολόκληρη την οικουμένη όταν αυτή βρίσκεται σε μεγάλη ανάγκη. Μετά το φοβερό αυτό σεισμό και τη μεγάλη πυρκαγιά, ο αυτοκράτορας Ιουστίνος έστειλε στην Αντιόχεια τον στρατιωτικό διοικητή Εφραίμ. Σκοπός του ήταν να ανοικοδομήσει τη ρημαγμένη πόλη και να την επανασυστήσει με νέα μεγαλοπρεπή κτήρια. Ο μακάριος Εφραίμ εξετέλεσε με μεγάλη ευσυνειδησία την αποστολή που του είχε αναθέσει ο φιλόχριστος αυτοκράτορας.

Μεταξύ των εργατών που εργάζονταν εκεί υπήρχε ένας άγνωστος τότε επίσκοπος, ο οποίος είχε αποθέσει το επισκοπικό αξίωμά του. Είχε ντυθεί ως πτωχός εργάτης και έκτιζε κτήρια μαζί με τους υπόλοιπους ανώνυμους εργάτες της οικοδομής. Κάποια φορά ο διοικητής Εφραίμ είχε σχετικά με αυτόν τον επίσκοπο μια ξεχωριστή και θαυμαστή αποκάλυψη από τον Θεό. Ο εργάτης αυτός, κουρασμένος από την πολλή σωματική εργασία, ξάπλωσε στο έδαφος για να κοιμηθεί λίγο.

Τότε ο Εφραίμ είδε επάνω από αυτόν να υψώνεται ένας πύρινος στύλος, ο οποίος έφθανε μέχρι του ουρανού. Ο μακάριος διοικητής Εφραίμ παρατήρησε αυτό το θαύμα όχι μόνο μία ή δύο φορές, αλλά πολλές. Έτρεμε ολόκληρος, διότι αναγνώριζε ότι το ουράνιο θέαμα ήταν πραγματικά φοβερό και γεμάτο μυστηρίου του Θεού. Καταλάβαινε ότι ο εργάτης αυτός κρατούσε μέσα του βαθύ μυστικό, που τον υπερέβαινε εντελώς ως απλό άνθρωπο της οικοδομής.

Η πληροφορία του Αγίου Πνεύματος εργαζόταν μέσα του και τον προετοίμαζε για τη μεγάλη πνευματική του διακονία. Ο διοικητής όμως δεν γνώριζε ακόμη ότι αυτός ο ταπεινός εργάτης ήταν στην πραγματικότητα Ιεράρχης Επίσκοπος. Διότι από την εξωτερική του εμφάνιση κανείς δεν μπορούσε να αναγνωρίσει την πραγματική του πνευματική ταυτότητα. Είχε εμφάνιση απλού πτωχού, με κεφάλι πάντα γεμάτο σκόνη και ρούχα σχισμένα και λερωμένα από τη χωμάτινη εργασία.

Το σώμα του ήταν εξαντλημένο από τις πολλές κοπιαστικές εργασίες και την υπερβολική νηστευτική εγκράτεια που ασκούσε. Ο Εφραίμ τον κάλεσε ιδιαιτέρως για να τον ρωτήσει ποιος ήταν, από πού καταγόταν και ποιο ήταν το όνομά του. Εκείνος όμως απάντησε ταπεινά ότι ήταν ένας από τους φτωχότερους κατοίκους της μεγαλούπολης αυτής της Αντιοχείας. Είπε ότι, επειδή δεν είχε τα απαραίτητα προς το ζην, εργαζόταν με μισθό και ο Θεός τον τρέφει καθημερινά.

Ο Εφραίμ, διαφωτισμένος από τον Θεό, του είπε καθαρά ότι δεν θα τον αφήσει να φύγει χωρίς αλήθεια. Μη μπορώντας πλέον να κρυφτεί, ο επίσκοπος ζήτησε από τον Εφραίμ να του δώσει επίσημη υπόσχεση ενώπιον του Θεού. Ζήτησε δηλαδή να μην αποκαλύψει την ταυτότητά του σε κανέναν άνθρωπο, για όσο εκείνος βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Επιθυμούσε σφοδρά να φύγει από αυτή την πρόσκαιρη ζωή χωρίς να τον δοξάσει κανείς από τους ανθρώπους.

Ήθελε ολοκληρωτικά να ευαρεστήσει μόνον τον Παντοδύναμο Θεό, ο οποίος βλέπει τα κρυπτά του ταπεινού δούλου Του. Ο μακάριος Εφραίμ έδωσε ένορκη υπόσχεση ενώπιον του Θεού και τότε ο εργάτης φανέρωσε όλα τα μυστικά της προηγούμενης ζωής του. Είπε ότι είχε υπάρξει επίσκοπος, αλλά εγκατέλειψε με τη θέλησή του την επισκοπή για χάρη του Θεού. Είχε έλθει εκεί ως άγνωστος μεταξύ των άγνωστων ανθρώπων και εργαζόταν με τα χέρια του για το λιτό φαγητό του.

Δεν αποκάλυψε το όνομά του ούτε την πόλη της οποίας είχε υπάρξει επίσκοπος, για να αποφύγει τη μάταιη ανθρώπινη δόξα. Η ταπείνωσή του ήταν μεγάλη και αποτελούσε φανερό σημάδι της πραγματικής αγιότητος που τον κοσμούσε ενώπιον του Θεού. Πρόσθεσε όμως μια προφητεία, λέγοντας ότι αυτές τις ημέρες ο Κύριος θα τον ανυψώσει στον επισκοπικό θρόνο της Αντιόχειας. Τον προέτρεψε να μοιράζει πλούσιες ελεημοσύνες και να αντιμάχεται γενναία τους αιρετικούς για χάρη της ορθοδόξου πίστεως.

Με τους αγώνες αυτούς θα ευαρεστούσε πολύ τον Πανάγαθο Θεό μέσα στη νέα του εκκλησιαστική διακονία και ποιμαντική. Αφού τα είπε αυτά ο άγνωστος επίσκοπος, αναχώρησε απαρατήρητος από τον τόπο εκείνο των οικοδομών της Αντιοχείας. Ο Εφραίμ έμεινε άναυδος και αναφώνησε ότι ο Θεός έχει πολλούς κρυφούς δούλους που γνωρίζει μόνο εκείνος. Πράγματι μετά από λίγες μέρες, ο Εφραίμ εξελέγη με κρίσεις του Θεού Πατριάρχης της μεγάλης Αντιοχείας.

Ως Πατριάρχης ο Άγιος Εφραίμ ποίμανε με σταθερότητα και σοφία το λογικό του ποίμνιο, διδάσκοντας με το παράδειγμα της ζωής του. Υπερασπίστηκε γενναία την Ορθόδοξο πίστη ενάντια στις αιρετικές διδασκαλίες, μέσω των κηρυγμάτων και των επιστολών του προς τους πιστούς. Κάποτε πληροφορήθηκε ότι κάποιος στυλίτης κοντά στην Ιεράπολη είχε πέσει στην αίρεση των σεβηριανών και κοινωνούσε μαζί τους. Ο μέγας αρχιερέας πήγε αυτοπροσώπως στον στυλίτη και τον παρακαλούσε με δάκρυα να επιστρέψει στην Ορθόδοξο Καθολική Εκκλησία.

Ο πεισματάρης στυλίτης πρότεινε προκλητικά δοκιμασία διά πυρός, νομίζοντας ότι θα τρομοκρατούσε εύκολα τον γέροντα ορθόδοξο Πατριάρχη. Ο Άγιος όμως, παίρνοντας θάρρος από τη χάρη του Θεού, ζήτησε να ανάψουν μεγάλη πυρά κοντά στον στύλο. Ο στυλίτης φοβήθηκε τότε να κατεβεί, βλέποντας τη ζωντανή πίστη του Πατριάρχου και την ακράδαντη ελπίδα του στον Παντοδύναμο Κύριο. Τότε ο Άγιος Εφραίμ έβγαλε το ωμοφόριό του, προσευχήθηκε στον Κύριο Ιησού Χριστό και το έριξε στη μέση της φωτιάς.

Παρ' όλο που η φωτιά έκαιγε για τρεις ολόκληρες ώρες, ο Άγιος έβγαλε το ωμοφόριο εντελώς ακέραιο και άθικτο. Τότε ο στυλίτης μετάνιωσε, αναθεμάτισε τον αιρεσιάρχη Σεβήρο και επέστρεψε στην Καθολική Εκκλησία, κοινωνώντας από τα χέρια του Πατριάρχου. Ο Άγιος Εφραίμ Πατριάρχης Αντιοχείας εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω το πεντακόσια σαράντα πέντε μετά Χριστόν. Διά πρεσβειών του εν αγίοις πατρός ημών Εφραίμ Πατριάρχου Αντιοχείας, Κύριε ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.