Στα αγιοβάδιστα και ευλογημένα Άγραφα, και συγκεκριμένα στο μικρό χωριό Βραγγιανά, γεννήθηκε στο χιλιοστό εξακοσιοστό πεντηκοστό τέταρτο έτος ένας σπουδαίος λόγιος ιερωμένος. Επρόκειτο για τον σοφό Αναστάσιο τον Γόρδιο, έναν από τους σημαντικότερους λογίους κληρικούς της δύσκολης εποχής της Τουρκοκρατίας. Στα δύσκολα εκείνα χρόνια της σκλαβιάς ο σπουδαίος αυτός σύνδουλος της βασιλείας του Σωτήρα Χριστού αποτέλεσε βασικό στήριγμα. Στήριξε με την παρουσία του τους σκλαβωμένους Ρωμιούς και ολόκληρο το βασανισμένο γένος μας, σε καιρούς πολύ ζοφερούς.

Σύμφωνα με αδιαμφισβήτητες ιστορικές αναφορές και μαρτυρίες, ο Αναστάσιος Γόρδιος υπήρξε αναμφισβήτητα ο επιφανέστερος μαθητής του Αγίου Ευγενίου του Αιτωλού. Αποτέλεσε ο φυσικός και πραγματικός συνεχιστής του γνήσιου ορθόδοξου εκπαιδευτικού πνεύματος, που κοσμούσε την περιοχή των Αγράφων εκείνη. Με τη δική του παρουσία τα Άγραφα αξιώθηκαν να ακτινοβολούν φωτεινά σε ολόκληρη τη γη και τον ευλογημένο ουρανό. Ήταν συγκεκριμένα μία θαυμαστή και αρετοφορεμένη φυσιογνωμία, την οποία θαύμαζαν όλοι ανεξαιρέτως όσοι τον γνώριζαν από κοντά προσωπικά.

Η ασκητική και σεβάσμια μορφή του και ο μεστός λόγος του ταρακουνούσε με δύναμη τις φοβισμένες ψυχές των σκλαβωμένων Ελλήνων. Ο σοφός Αναστάσιος Γόρδιος σπούδασε γιατρός στην ξακουστή Ιταλία, όπου συνέλεξε σπουδαίες γνώσεις και πολύτιμη πείρα. Σπούδασε εκεί επί σειρά πολλών ετών δίπλα σε ιδιαίτερα διάσημους Έλληνες και ξένους δασκάλους της εποχής εκείνης. Στα ξακουστά πανεπιστήμια της Ιταλίας ο νεαρός σπουδαστής διδάχθηκε με ζήλο τη λατινική και την αρχαία ελληνική γραμματεία από μεγάλους δασκάλους.

Παρέμενε όμως πάντοτε πιστός και αμετακίνητος στα γνήσια και θεόπνευστα νάματα της Ορθοδόξου πίστεως και της πατερικής παραδόσεως. Έλεγχε επίσης με δριμύτητα όσους Έλληνες έπεφταν στα δολερά δίκτυα του Παπισμού, για να εξυπηρετήσουν τη ματαιοδοξία τους. Χαρακτηριζόταν μάλιστα από τους συγχρόνους του ως πραγματικός σθεναρός πολέμιος του ισχυρού τότε αλλά πεσμένου Παπισμού. Πέρα από τη μητρική ελληνική γλώσσα, μιλούσε απταίστως και τη γαλλική και την ιταλική, αποκτώντας πραγματικά πλατύτατη μόρφωση.

Αυτή η σπουδαία γλωσσική ικανότητά του, σε συνδυασμό με τη βαθιά φιλοσοφική του κατάρτιση, τον κατέστησε περιζήτητο. Πανεπιστημιακά κέντρα της αλλοδαπής τού πρόσφεραν πολλές δελεαστικές προτάσεις αξιοποίησης, αλλά εκείνος αρνιόταν συστηματικά τη μόνιμη εγκατάστασή του εκεί. Η σκέψη και η φλογερή καρδία του σοφού αυτού και ενάρετου ανδρός περιστρεφόταν διαρκώς στην αγαπημένη του ιερή Ελλάδα. Ο νους του ήταν αγκιστρωμένος ολοκληρωτικά στο σκλαβωμένο γένος μας, που υπέφερε τα φοβερά δεινά της σκλαβιάς εκείνης.

Δεν ήθελε ποτέ να πρωταγωνιστήσει ο ίδιος προσωπικά στην αλλοδαπή, αλλά διψούσε να συνεισφέρει στην αναβάθμιση των κατατρεγμένων Ελλήνων αδελφών του. Επιθυμούσε διακαώς με κάθε τρόπο να βοηθήσει στην πνευματική κατάρτιση και ανύψωση των δεινοπαθούντων αδελφών του. Πήρε λοιπόν τη μεγάλη απόφαση να επιστρέψει στον αγαπημένο του τόπο, στα ευλογημένα Βραγγιανά της ορεινής Ελλάδος. Ο τόπος εκείνος είχε ήδη ανάψει τις πρώτες σπουδαίες σπινθήρες του ιερού αγώνα για τη λευτεριά του γένους.

Από τα Βραγγιανά και τη σπουδαία Σχολή του Γένους που λειτουργούσε εκεί, άρχισαν να θεμελιώνονται οι αρχές της ελευθερίας. Έπνεε εκεί η ουράνια μοναδική αύρα, που έκανε όλους τους Έλληνες αδελφούς να μεθούν στο φωτεινό πέρασμά της. Ο σοφός Αναστάσιος επέστρεψε λοιπόν για να διδάξει με ζήλο στο Αγιοπνευματικό Πανεπιστήμιο των Μεγάλων Βραγγιανών της περιοχής. Σκοπός του ήταν να μην εξαφανιστεί ο πολύτιμος σπόρος της Ορθοδοξίας από αυτόν τον ιστορικό και ευλογημένο τόπο.

Δίδαξε με αφοσίωση επίσης στο Αιτωλικό, στα Τρίκαλα και στο Καρπενήσι, διαδίδοντας τα γράμματα και τη γνώση. Μιλούσε φλογερά για τον γλυκύτατο Σωτήρα Χριστό, για την ένδοξη ελληνική ιστορία και καλλιεργούσε μυστικά την ιδέα. Συγκεκριμένα καλλιεργούσε με ευλάβεια στις ψυχές των μαθητών του την ιερή ιδέα του εθνικού ξεσηκωμού του γένους. Οι σοφές διδαχές του διασώθηκαν για χάρη μας μέσα σε πολλά πολύτιμα συγγράμματα, που έγραψε ο ίδιος προσωπικά.

Τα έργα αυτά φυλάσσονται σήμερα με ευλάβεια σε σπουδαία ιστορικά μοναστήρια και βιβλιοθήκες της ευρύτερης περιοχής. Στο πλούσιο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται η Συντομωτάτη έκθεσις Λογικής, η Ρητορική Τέχνη και το Λεξικόν της καθομιλουμένης γλώσσης. Επίσης έγραψε ορθογραφικά και συντακτικά εγχειρίδια, ιατρικές συνταγές και επτακόσιες πενήντα περίπου επιστολές προς διάφορους λογίους. Πολλές από αυτές τις σπουδαίες επιστολές αναφέρονται με ζήλο σε σημαντικά θέματα οργανώσεως και λειτουργίας των ελληνικών σχολείων.

Συνέταξε ακόμη στην αρχαία και την απλή ελληνική γλώσσα ένα πρωτοποριακό βοτανολογικό και ζωολογικό ονοματολόγιο της εποχής. Έγραψε επίσης τη βιογραφία του ιδίου του διδασκάλου του, Αγίου Ευγενίου του Αιτωλού του καλού παιδαγωγού του γένους. Αρκετά από τα έργα του εκδόθηκαν στην αλλοδαπή, συγκεκριμένα στο Βουκουρέστι, στη Μοσχόπολη και στη Βιέννη της Αυστρίας. Το πνευματικό κύρος του ως σοφού και λογίου ανδρός απλώθηκε σε ολόκληρη την Οθωμανική επικράτεια εκείνης της εποχής.

Ορισμένοι σύγχρονοί του τον παρομοίαζαν και τον σύγκριναν τιμητικά ακόμη και με τον μέγα φιλόσοφο Αριστοτέλη. Ο σοφός Αναστάσιος Γόρδιος ήταν ο πραγματικός ιατρός των Βραγγιανών, όχι μόνο των σωμάτων αλλά και των ψυχών των ανθρώπων. Κοιμήθηκε ειρηνικά την εβδόμη Ιουνίου του χιλιοστού επτακοσιοστού εικοστού ενάτου έτους και θάφτηκε στα αγαπημένα Βραγγιανά. Σήμερα η θαυματουργική κάρα του ευωδιάζει διαρκώς στο μοναστήρι, μαρτυρώντας την αληθινή αγιότητά του σε όλους τους πιστούς προσκυνητές.

Πρεσβείαις του Αγίου Αναστασίου του Γορδίου, Χριστέ ο Θεός, στερέωσον ημάς εν τη ορθοδόξω πίστει, αμήν.