Ο Όσιος Αβραάμιος ο Φιλόπονος των Εγγύς Σπηλαίων του Κιέβου

Μέσα στα σκοτεινά χρόνια της μογγολοταταρικής λαίλαπας, ένας ταπεινός γέροντας κοπίαζε αδιάκοπα μέσα σε μια σπηλιά του Κιέβου για τους αδελφούς του. Τα χέρια του ετοίμαζαν όσα χρειαζόταν η αδελφότητα των Σπηλαίων, και γι' αυτό η Εκκλησία τον ονόμασε Φιλόπονο. Πρόκειται για τον Όσιο Αβραάμιο, έναν από τους αγίους ασκητές των Εγγύς Σπηλαίων του Κιέβου. Η ακριβής εποχή της ζωής του παραμένει δύσκολη να προσδιοριστεί, εξαιτίας της σπανιότητας των γραπτών μαρτυριών που έχουν διασωθεί.

Οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν πιθανό ότι έζησε κατά τον δέκατο τρίτο αιώνα, στην περίοδο των μογγολοταταρικών επιδρομών που ερήμωσαν τη ρωσική γη. Στο έργο «Τερατούργημα» του ιερομονάχου Αθανασίου Καλοφοϊσκυ, που γράφτηκε τον δέκατο έβδομο αιώνα, ο όσιος αναφέρεται ως «Όσιος Γέρων Αβραάμιος ο Φιλόπονος». Ο αρχιεπίσκοπος Φιλάρετος Γκουμιλιέφσκυ διασώζει την παράδοση πως ο όσιος προς το τέλος της ζωής του αγωνιζόταν μέσα σε μια σπηλιά της μονής.

Εκεί προσευχόταν θερμά και κατόπιν εργαζόταν για να ετοιμάζει όλα τα αναγκαία για τους αδελφούς του τόπου. Αυτή ακριβώς η ακούραστη διακονία του χάρισε τον τιμητικό τίτλο του Φιλόπονου εργάτη της μονής. Οι πληροφορίες για τα χρόνια της ζωής του οσίου διαφέρουν ανάμεσα στους ερευνητές της ορθόδοξης παράδοσης. Ο αρχιεπίσκοπος Σέργιος Σπάσσκυ τοποθετεί τον βίο του στον δωδέκατο και δέκατο τρίτο αιώνα της εκκλησιαστικής μας ιστορίας. Από την άλλη πλευρά, η Ορθόδοξη Εγκυκλοπαίδεια τοποθετεί τη ζωή του ανάμεσα στο δεύτερο μισό του δέκατου τρίτου και στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα.

Τα ιερά λείψανά του αναπαύονται μέχρι σήμερα στα Εγγύς Σπήλαια του οσίου Αντωνίου του Κιέβου. Σε μια αρχαία εικόνα των θαυματουργών των Εγγύς Σπηλαίων, ο όσιος Αντώνιος αναφέρεται ως ηγούμενος της αδελφότητας. Με τον ίδιο τρόπο τον περιγράφει και ένας χειρόγραφος κατάλογος αγίων που έχει διασωθεί στην παράδοση. Αν αυτή η πληροφορία ευσταθεί, τότε εκείνος ενταφίασε τον πρίγκιπα Σκιριγκάιλ, ονόματι Ιωάννη, κοντά στον τάφο του οσίου Θεοδοσίου. Ο πρίγκιπας δολοφονήθηκε από τους ίδιους του τους υπηρέτες στην πόλη Βισγκορόντ, το χίλια τριακόσια ενενήντα έξι.

Αυτό το γεγονός φανερώνει τη βαθιά σχέση των οσίων Πατέρων των Σπηλαίων με την πνευματική ζωή ολόκληρου του ρωσικού γένους. Η μνήμη του οσίου Αβραάμιου του Φιλόπονου τιμάται από αρχαιοτάτων χρόνων στις είκοσι μία Αυγούστου κάθε εκκλησιαστικού έτους. Την ίδια ημέρα η Εκκλησία τιμά και τον όσιο Αβραάμιο τον θαυματουργό του Σμολένσκ της ρωσικής γης. Ο Φιλόπονος όσιος μνημονεύεται επίσης στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου, ημέρα της Συνάξεως όλων των οσίων Πατέρων της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου.

Στη Σύναξη αυτή τιμώνται όσοι όσιοι ασκητές αναπαύονται με τα ιερά τους λείψανα στα Εγγύς Σπήλαια του οσίου Αντωνίου. Η Εκκλησία τον τιμά ακόμη και τη Δεύτερη Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, που είναι κινητή εορτή του εκκλησιαστικού έτους. Τότε γίνεται η Σύναξις όλων των οσίων Πατέρων της Λαύρας των Σπηλαίων, οι οποίοι έλαμψαν με τη μοναχική τους πολιτεία. Ο όσιος Αβραάμιος παραμένει αιώνιο πρότυπο της διακονίας μέσα στη μοναστική αδελφότητα, με την προσευχή και την εργασία.

Η σιωπηλή του προσφορά στους αδελφούς της σπηλιάς αποτελεί φωτεινό παράδειγμα ταπεινώσεως και αδιάκοπης φιλοπονίας. Η Εκκλησία διδάσκει πως η αληθινή αγιότητα συχνά κρύβεται μέσα σε καθημερινούς και ταπεινούς κόπους. Με τις πρεσβείες του οσίου Αβραάμιου, είθε να βρίσκουμε δύναμη να εργαζόμαστε ταπεινά για τους αδελφούς μας στην καθημερινή μας ζωή.