Οι Μάρτυρες των Χαλκών Πυλών

Πάνω από τις Χαλκές Πύλες της Κωνσταντινούπολης δέσποζε μια θαυματουργή χάλκινη εικόνα του Σωτήρα, που στεκόταν εκεί από τα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Όταν ο αυτοκράτορας έστειλε στρατιώτη να την ξεκρεμάσει, ένα πλήθος πιστών έσπρωξε τη σκάλα και ο στρατιώτης σκοτώθηκε στο λιθόστρωτο. Το γεγονός αυτό συνέβη στα χρόνια του Λέοντος του Ισαύρου, που ανέβηκε στον θρόνο της βασιλείας των Ρωμαίων και σήκωσε σκληρό διωγμό κατά της Εκκλησίας του Χριστού.

Ο αυτοκράτορας ύψωσε την αίρεση της εικονομαχίας και θεωρούσε τις άγιες εικόνες ως είδωλα και τους πιστούς προσκυνητές τους ως ειδωλολάτρες. Με διάταγμά του πρόσταξε να βγαίνουν οι εικόνες από τους ναούς και από κάθε σπίτι, για να ρίχνονται στη φωτιά ή στα νερά της θάλασσας. Όσοι δεν δέχονταν την πλάνη του εξορίζονταν στις άκρες της αυτοκρατορίας ή υποβάλλονταν σε φρικτά βασανιστήρια. Πρώτος έπεσε θύμα ο άγιος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γερμανός, που καθαιρέθηκε με ύβρεις και χτυπήματα, επειδή στάθηκε αντίθετος στα αυτοκρατορικά κελεύσματα.

Στη θέση του ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο ο ομόφρων με τον αυτοκράτορα αιρετικός Αναστάσιος. Πολλοί πιστοί όμως υψώθηκαν αντίσταση και έλαβαν τον στέφανο του μαρτυρίου την εποχή εκείνη. Όταν ο ασεβής αυτοκράτορας και ο αιρετικός πατριάρχης πρόσταξαν να κατεβάσουν τη χάλκινη εικόνα από τις πύλες, στήθηκε σκάλα και ένας στρατιώτης, σπαθάριος στο αξίωμα, ανέβηκε για να την αρπάξει. Η ασέβεια της πράξης ξεσήκωσε αμέσως τη χριστιανική ψυχή του πλήθους που είχε συναχθεί μπροστά στις πύλες.

Ανάμεσα στους πιστούς βρισκόταν και η ευγενής Μαρία η Πατρικία, γυναίκα από επιφανή γενιά της πρωτεύουσας. Εκείνη μαζί με άλλους όρμησε προς τη σκάλα και την τράβηξε με δύναμη από τον τοίχο της εικόνας. Η σκάλα σωριάστηκε στο έδαφος και ο στρατιώτης που στεκόταν επάνω βρήκε τον θάνατο πέφτοντας από το ύψος. Στην υπεράσπιση της σεπτής εικόνας έλαβαν μέρος και ο πρωτοσπαθάριος Γρηγόριος μαζί με την οσία Θεοδοσία τη μοναχή. Όταν έμαθε τα γεγονότα ο αυτοκράτορας, έστειλε εναντίον των πιστών στρατιώτες με γυμνά ξίφη, οι οποίοι θανάτωσαν πλήθος ανδρών και γυναικών, νέων και γερόντων.

Ο αριθμός των θυμάτων είναι γνωστός μόνο στον Κύριο, που δέχεται στους κόλπους του κάθε μάρτυρα της πίστεως. Ανάμεσα στους νεκρούς εκείνης της ημέρας βρισκόταν και ο πρωτοσπαθάριος Γρηγόριος, που έλαβε ένδοξο μαρτυρικό τέλος. Οι πιο επιφανείς από τους προσκυνητές των εικόνων συνελήφθησαν ζωντανοί μέσα στο πλήθος και οδηγήθηκαν στις φυλακές της πόλης. Τα ονόματα των αγίων μαρτύρων ήταν Ιουλιανός, Μαρκιανός, Ιωάννης, Ιάκωβος, Αλέξιος, Δημήτριος, Φωκάς, Πέτρος και Λεόντιος.

Ύστερα από σκληρό ραβδισμό ρίχτηκαν στη φυλακή, όπου έμειναν δεμένοι περίπου ογδόντα ημέρες με αλυσίδες. Κάθε ημέρα ο καθένας τους δεχόταν πεντακόσιες ραβδιές, βασανιστήριο που ξεπερνούσε τις σωματικές αντοχές κάθε ανθρώπου. Ενισχυμένοι όμως από τη χάρη του Χριστού, οι άγιοι σήκωναν με γενναιότητα τις πληγές χωρίς να χάνουν τη δύναμη του σώματός τους. Βλέποντας ο τύραννος ότι δεν λύγιζαν, πρόσταξε πρώτα να καούν τα πρόσωπά τους με πυρωμένα σίδερα.

Έπειτα τους έβγαλαν στην πλατεία της πόλης και τους αποκεφάλισαν με το ξίφος μπροστά στα μάτια του λαού. Έτσι έλαβαν τα στεφάνια της νίκης οι γενναίοι αθλητές της ορθόδοξης πίστης. Μαζί τους αποκεφαλίστηκε για τη σεπτή εικόνα και η ευγενής Μαρία η Πατρικία, που πρόσφερε τη ζωή της εκούσια. Τα τίμια σώματα των μαρτύρων ρίχτηκαν στα βαθιά νερά της θάλασσας και κρύφτηκαν για χρόνια από τους πιστούς. Με τους αγίους είχε συλληφθεί και η οσία Θεοδοσία η μοναχή, που κατηγορήθηκε για το ίδιο αδίκημα της υπεράσπισης της εικόνας.

Εκείνη βρισκόταν ανάμεσα σε όσους τράβηξαν τη σκάλα από τον τοίχο των Χαλκών Πυλών. Η οσία έλαβε νωρίτερα από τους άλλους τον στέφανο του μαρτυρίου και η μνήμη της τιμάται την εικοστή ένατη του μηνός Μαΐου. Κάτω από εκείνη την ημερομηνία βρίσκεται καταγραμμένος ολόκληρος ο βίος της στα μαρτυρολόγια της Εκκλησίας. Όλοι μαζί οι μάρτυρες που έχυσαν το αίμα τους για την τίμια εικόνα του Σωτήρα παραστάθηκαν με παρρησία ενώπιον του δεσπότη Χριστού. Τα λείψανά τους, σύμφωνα με την παράδοση, ενταφιάστηκαν σε παραθαλάσσιο τόπο κοντά στον ναό του αγίου μάρτυρα Θεοδώρου.

Εκατόν τριάντα εννέα χρόνια αργότερα τα ιερά τους σώματα βρέθηκαν εντελώς άφθαρτα και ευωδιαστά μέσα στη γη. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους την ενάτη ημέρα του μηνός Αυγούστου με ευλάβεια και δοξολογία. Το παράδειγμά τους έγινε στήριγμα για τους επόμενους αγωνιστές της ορθοδοξίας στα δύσκολα χρόνια της εικονομαχικής έριδας στην Κωνσταντινούπολη.