Μέσα σε μία νύχτα αγωνίας, τα άδεια λαδικά της Μονής Κωνσταμονίτου γέμισαν ξαφνικά από θαύμα της Παναγίας, την παραμονή της μεγάλης εορτής. Ένας ταπεινός εκκλησιαστικός, ο πατήρ Αγάθων, άκουσε τη φωνή της Θεοτόκου μέσα από την ίδια την ιερή εικόνα της μονής. Βρισκόμαστε στο Άγιον Όρος, σε μία από τις παλαιότερες μονές, όπου φυλάσσεται η θαυματουργή αυτή εικόνα μέσα στο καθολικό. Η ιστορία της συνδέεται με την παραμονή της εορτής της Ανακομιδής των Λειψάνων του Πρωτομάρτυρος Στεφάνου, στην οποία η μονή πανηγυρίζει.

Εκείνη την περίοδο οι αδελφοί ζούσαν μέσα σε μεγάλη φτώχεια και η αποθήκη της μονής είχε σχεδόν αδειάσει. Δεν υπήρχε ούτε λάδι για να ανάψουν τα καντήλια του ναού κατά τη λαμπρή ακολουθία. Ο πατήρ Αγάθων, που αργότερα έλαβε το μεγάλο σχήμα με το όνομα Ζαχαρίας, ένιωθε βαριά λύπη μέσα στην καρδιά του. Η ευθύνη της προετοιμασίας έπεφτε πάνω του και ο πόνος για την έλλειψη γινόταν ολοένα μεγαλύτερος. Στράφηκε τότε με δάκρυα προς τη μοναδική παρηγοριά που γνώριζε, την Παναγία και τη χάρη της εικόνας της.

Μπροστά στην ιερή εικόνα της Θεοτόκου έπεσε ο γέροντας και την παρακαλούσε με θερμή προσευχή και ποτάμια δακρύων. Της ζητούσε με τόση επιμονή να βοηθήσει τη μονή, ώστε εξαντλήθηκε από την ένταση της δεήσεως. Κάθισε για λίγο μπροστά στην αγία μορφή και τον πήρε αμέσως ο ύπνος από την κούραση. Μέσα στον ύπνο του άκουσε μια γλυκιά φωνή που ερχόταν από την ίδια την εικόνα της Παναγίας. Η Θεοτόκος του έλεγε να μην θλίβεται περισσότερο, διότι όλα τα σκεύη της μονής είχαν γεμίσει ήδη με λάδι.

Του φανέρωσε επίσης ότι οι αποθήκες ήταν πλέον γεμάτες με όσα χρειάζονταν για τη συνέχιση της μοναστικής ζωής. Όταν ξύπνησε, αναρωτιόταν αν τα λόγια του ονείρου είχαν πραγματικό περιεχόμενο ή ήταν απλή φαντασία. Έτρεξε βιαστικά προς τον τόπο όπου φυλασσόταν το λάδι της μονής, με την καρδιά να κτυπά δυνατά. Βλέποντας το αγγείο γεμάτο έως επάνω, ξέσπασε σε δοξολογία και αναγάλλιαση από τη χαρά του. Έσπευσε αμέσως να αναγγείλει το όραμα στον ηγούμενο Ιλαρίωνα και σε ολόκληρη την αδελφότητα της μονής.

Όλοι μαζί κατέβηκαν στις αποθήκες της μονής για να επιβεβαιώσουν με τα μάτια τους όσα είχε αποκαλύψει η Θεοτόκος. Με μεγάλη έκπληξη και βαθιά συγκίνηση διαπίστωσαν ότι όλα τα αναγκαία είδη υπήρχαν εκεί σε αφθονία. Το λάδι που τόσο τους είχε λείψει βρισκόταν πλέον στα χέρια τους, έτοιμο για τα καντήλια της μεγάλης εορτής. Χάρηκαν όλοι μαζί, γιατί ξαφνικά και αναπάντεχα μπορούσαν να ανάψουν τα φώτα του ναού για την ιερά ακολουθία. Με επικεφαλής τον ηγούμενο Ιλαρίωνα τέλεσαν τη νυκτερινή αγρυπνία με ιδιαίτερη κατάνυξη και πνευματική χαρά.

Έψαλαν ολονυκτίως ύμνους και δοξολογίες προς τη Βασίλισσα των Ουρανών για το θαύμα που είχε επιτελέσει. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα η ιερά εικόνα της Θεοτόκου έλαβε την ονομασία Αντιφωνήτρια. Το όνομα δόθηκε επειδή η Παναγία αποκρίθηκε με ζωντανή φωνή στην προσευχή του γέροντος εκκλησιαστικού. Η εικόνα τοποθετήθηκε μέσα στο καθολικό της Μονής Κωνσταμονίτου, στον δεξιό τοίχο του ναού. Μπροστά της ανάβει αδιάκοπα ένα ακοίμητο καντήλι ως ενθύμηση εκείνης της θαυμαστής επεμβάσεως.

Στο Άγιον Όρος υπάρχουν και άλλες εικόνες της Θεοτόκου που φέρουν το ίδιο όνομα και τιμώνται με ιδιαίτερη ευλάβεια. Ο γνωστός Ευγένιος Ποσελιάνιν αναφέρει στο πολύτιμο βιβλίο του για την Παναγία και τις θαυματουργές εικόνες της δύο ακόμη παρόμοιες παραδόσεις. Η μία είναι η εικόνα της Παραμυθίας στην ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η οποία τιμάται την εικοστή πρώτη Ιανουαρίου κάθε χρόνου. Η άλλη είναι η εικόνα του Ακαθίστου της Μονής Ζωγράφου, της οποίας η μνήμη τελείται τη δεκάτη Οκτωβρίου με μεγάλη λαμπρότητα.

Και οι τρεις αυτές εικόνες μαρτυρούν την έμπρακτη παρουσία της Θεοτόκου ανάμεσα στους μοναχούς του Άθωνα. Η Αντιφωνήτρια της Κωνσταμονίτου παραμένει σύμβολο της μητρικής προστασίας της Παναγίας προς τους αγωνιζόμενους μοναχούς. Η μνήμη του θαύματος εορτάζεται κάθε χρόνο την πρώτη Αυγούστου, μαζί με την Ανακομιδή των Λειψάνων του Πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Οι προσκυνητές που φτάνουν στη μονή στέκονται μπροστά της με δέος και ζητούν τη μεσιτεία της Θεομήτορος. Το ακοίμητο καντήλι μπροστά στην εικόνα συνεχίζει να καίει, μαρτυρώντας τη ζώσα παρουσία της Παρθένου και τη διαρκή φροντίδα της προς όσους την επικαλούνται με πίστη και αγάπη.